Language

ENहिગુ
Scripture Library

Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Chapter 1.7

1.7.407

niṣādarṣabhagāndhāraṣaḍjamadhyamadhaivatāḥ

1.7.408

pañcamaścetyamī sapta tantrīkaṇṭhotthitāḥ svarāḥ

1.7.409

kākalī tu kale sūkṣme dhvanī tu madhurāsphuṭe

1.7.410

kalo mandrastu gambhīre tāro 'tyuccaistrayastriṣu
## In the stomach form 22 low tones (Shruti). They become medium or high pitched if made in throat or head.##

1.7.411

nṛṇāmurasi madhyastho dvāviṃśatividho dhvaniḥ

1.7.412

sa mandraḥ kaṇṭhamadhyasthastāraḥ śirasi gīyate
## Harmony (1), Lute (veena) (3), Seven stringed lute (1) ##

1.7.413

samanvitalayastvekatālo vīṇā tu vallakī

1.7.414

tripañcī sā tu tantrībhiḥ saptabhiḥ parivādinī
## String instrument (1), Drum instrument (1), Wind instrument (1), Bell or gong (1) ##

1.7.415

tataṃ vīṇādikaṃ vādyamānaddhaṃ murajādikam

1.7.416

vaṃśādikaṃ tu suṣiraṃ kāṃsyatālādikaṃ ghanam
## Any of these four instruments (2), Twofaced drum (2), Its three types ##

1.7.417

caturvidhamidaṃ vādyaṃ vāditrātodyanāmakam

1.7.418

mṛdaṅgā murajā bhedāstvaṅkyāliṅgyordhvakāstrayaḥ
## Large drum (2), Kettle drum (2), Large kettle drum (2), Bow (for playing string instrument) (1) ##

1.7.419

syād yaśaḥpaṭaho ḍhakkā bherī strī dundubhiḥ pumān

1.7.420

ānakaḥ paṭaho 'strī syāt koṇo vīṇādi vādanam
## Parts of the lute: Neck (1), The bowl (2) ##

1.7.421

vīṇādaṇḍaḥ pravālaḥ syāt kakubhastu prasevakaḥ
Six names of other special drums, (Female) dancer (2) ## The body (1), String attachment (1) ##

1.7.422

kolambakastu kāyo 'syā upanāho nibandhanam
186

1.7.423

vādyaprabhedā ḍamarumaḍḍuḍiṇḍimajharjharāḥ

1.7.424

mardalaḥ paṇavo 'nye ca nartakīlāsike same
## Dancing speeds low, medium, high, Beating time(1), Musical pause or rest (1)##

1.7.425

vilambitaṃ drutaṃ madhyaṃ tattvamogho ghanaṃ kramāt

1.7.426

tālaḥ kālakriyāmānaṃ layaḥ sāmyamamathāstriyām
## Dance (6), The musical arts (dance, song, instrument) (1) ##

1.7.427

tāṇḍavaṃ naṭanaṃ nāṭyaṃ lāsyaṃ nṛtyaṃ ca nartane

1.7.428

tauryatrikaṃ nṛtyagītavādyaṃ nāṭyamidaṃ trayam
## Female impersonator dancer in drama (3), Courtesan (1) ##

1.7.429

bhrakuṃsaśca bhrukuṃsaśca bhrūkuṃsaśceti nartakaḥ

1.7.430

strīveṣadhārī puruṣo nāṭyoktau gaṇikāñjukā
## Husband of sister (1), Learned man (1), Father (1), Prince (2)##

1.7.431

bhaginīpatirāvutto bhāvo vidvānathāvukaḥ

1.7.432

janako yuvarājastu kumāro bhartṛdārakaḥ
## King (2), Princess (1), Queen (1), Other wives of a king (1) ##

1.7.433

rājā bhaṭṭārako devastatsutā bhartṛdārikā

1.7.434

devī kṛtābhiṣekāyāmitarāsu tu bhaṭṭinī
## Interjection for a forbidden act (1), King's brother-in-law (1) ##

1.7.435

abrahmaṇyamavadhyoktau rājaśyālastu rāṣṭriyaḥ
## Mother (1), Young lass (2), Venerable man (1), Catastrophe or end of drama (2) ##

1.7.436

ambā mātātha bālā syādvāsūrāryastu māriṣaḥ

1.7.437

attikā bhaginī jyeṣṭhā niṣṭhā nirvahaṇe same
## Vocatives for different female servants (1) each, Gesture (2), Expressive gesture (2) ##

1.7.438

haṇḍe hañje halāhvāne nīcāṃ ceṭīṃ sakhīṃ prati

1.7.439

aṅgahāro 'ṅgavikṣepo vyañjakābhinayau samau
## Acting by body or expression (1), Eight types of emotions (rasa) listed ##

1.7.440

nirvṛtte tvaṅgasattvābhyāṃ dve triṣvāṅgikasāttvike

1.7.441

śṛṅgāravīrakaruṇādbhutahāsyabhayānakāḥ
## Love emotion (3), Heroism (2), Tenderness (7), Merriment (3), Disgust(2) ##

1.7.442

bībhatsaraudrau ca rasāḥ śṛṅgāraḥ śucirujjvalaḥ

1.7.443

utsāhavardhano vīraḥ kāruṇyaṃ karuṇā ghṛṇā

1.7.444

kṛpā dayānukampā syādanukrośo 'pyatho hasaḥ

1.7.445

hāso hāsyaṃ ca bībhatsaṃ vikṛtaṃ triṣvidaṃ dvayam
## Wonderment (4), Terror (9), Anger or horror (2), Fear (6) ##

1.7.446

vismayo 'dbhutamāścaryaṃ citramapyatha bhairavam

1.7.447

dāruṇaṃ bhīṣaṇaṃ bhīṣmaṃ ghoraṃ bhīmaṃ bhayānakam

1.7.448

bhayaṅkaraṃ pratibhayaṃ raudraṃ tūgramamī triṣu

1.7.449

caturdaśa darastrāso bhītirbhīḥ sādhvasaṃ bhayam
## Mental sentiment or attitude (1), Expression of it (1) ##

1.7.450

vikāro mānaso bhāvo 'nubhāvo bhāvabodhakaḥ
## Pride (5), Arrogance (6), Disrespect (9) ##

1.7.451

garvo 'bhimāno 'haṅkāro mānaścittasamunnatiḥ

1.7.452

darpo 'valoko 'vaṣṭambhaścittodrekaḥ smayo madaḥ

1.7.453

anādaraḥ paribhavaḥ parībhāvastiraskriyā

1.7.454

rīḍhāvamānanāvajñāvahelanamasūrkṣaṇam
## Modesty or shame (5), Bashfulness (1) ##

1.7.455

mandākṣaṃ hrīstrapā vrīḍā lajjā sāpatrapānyataḥ
## Patience, tolerance (2), Greed (for other's property) (1) ##

1.7.456

kṣāntistitikṣābhidhyā tu parasya viṣaye spṛhā
## Jealousy or envy (2), Nitpicking (1), Enmity (3), Grief (3) ##

1.7.457

akṣāntirīrṣyāsūyā tu doṣāropo guṇeṣvapi

1.7.458

vairaṃ virodho vidveṣo manyuśokau tu śuk striyām
## Repentance (3), Wrath or rage (7) ##

1.7.459

paścāttāpo 'nutāpaśca vipratīsāra ityapi

1.7.460

kopakrodhāmarṣaroṣapratighā ruṭ kṛdhau striyau
## Character or good conduct (1), Insanity (2) ##

1.7.461

śucau tu carite śīlamunmādaścittavibhramaḥ
## Affection or kindness (3), Desire or wish (12), Lust (1) ##

1.7.462

premā nā priyatā hārdaṃ premasneho 'tha dohadam

1.7.463

icchā kāṅkṣā spṛhehā tṛḍ vāñchā lipsā manorathaḥ

1.7.464

kāmo 'bhilāṣastarṣaśca so 'tyarthaṃ lālasā dvayoḥ
## Moral reflection (1), Mental decease (1) Recollection (3) Anxiety (2) ##

1.7.465

upādhirnā dharmacintā puṃsyādhirmānasī vyathā

1.7.466

syāccintā smṛtirādhyānamutkaṇṭhotkalike same
## Perseverance or enthusiasm (2), Fortitude (1) ##

1.7.467

utsāho 'dhyavasāyaḥ syāt sa vīryamatiśaktibhāk
## Fraud or deceit (9), Carelessness or error (2) ##

1.7.468

kapaṭo 'strī vyājadambhopadhayaś chadmakaitave

1.7.469

kusṛtirnikṛtiḥ śāṭhyaṃ pramādo 'navadhānatā
## Eagerness or curiosity (4), Women's affectionate actions (six listed) (1) ##

1.7.470

kautūhalaṃ kautukaṃ ca kutukaṃ ca kutūhalam

1.7.471

strīṇāṃ vilāsabibbokavibhramā lalitaṃ tathā

1.7.472

helā līletyamī hāvāḥkriyāḥ śṛṅgārabhāvajāḥ
## Sport or amusement (6), Concealment or disguise (3) ##

1.7.473

dravakeliparīhāsāḥ krīḍā līlā ca narma ca

1.7.474

vyājo 'padeśo lakṣyaṃ ca krīḍā khelā ca kūrdanam
## Sweat (3), Unconsciousness (2), camouflage (2), Excitement or hurry (2) ##

1.7.475

gharmo nidāghaḥ svedaḥ syātpralayo naṣṭaceṣṭatā

1.7.476

avahitthākāraguptiḥ samau saṃvegasaṃbhramau
## Three laughs: loud articulated (1), smile (1), laugh (1), Thrill (goosepimples) (2) ##

1.7.477

syādācchuritakaṃ hāsaḥ sotprāsaḥ sa manāk smitam

1.7.478

madhyamaḥ syādvihasitaṃ romāñco romaharṣaṇam
## Weeping (3), Yawning (2), Dishonest talk (2), Deviation or failure (2) ##

1.7.479

kranditaṃ ruditam kruṣṭaṃ jṛmbhastu triṣu jṛmbhaṇam

1.7.480

vipralambho visaṃvādo riṅgaṇaṃ skhalanaṃ same
## Sleep (5), Sleepiness or lassitude (2), Frown (3)##

1.7.481

syānnidrā śayanaṃ svāpaḥ svapnaḥ saṃveśa ityapi

1.7.482

tandrī pramīlā bhrakuṭirbhrukuṭirbhrūkuṭiḥ striyām
## (Angry) staring (1), Natural state or nature (5), trembling (2), Elation or festival (5) ##

1.7.483

adṛṣṭiḥ syādasaumye 'kṣṇi saṃsiddhiprakṛtī tvime

1.7.484

svarūpaṃ ca svabhāvaśca nisargaścātha vepathuḥ

1.7.485

kampo 'tha kṣaṇa uddharṣo maha uddhava utsavaḥ
pātālabhogivargaḥ}
## Nether world (5), Hole or empty space (11) ##
## The word ##sushhiraM## has a variant ##shushhiraM##. Similar for ##sushhiH## also ##

Original text: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc