Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Chapter 1.5
buddhirmanīṣā dhiṣaṇā dhīḥ prajñā śemuṣī matiḥ
prekṣopalabdhiścitsaṃvitpratipajjñapticetanāḥ
## Retentive intellect (1), Volition (1), Attention (3) ##
dhīrdhāraṇāvatī medhā saṃkalpaḥ karma mānasam
avadhānaṃ samādhānaṃ praṇidhānam tathaiva ca
## Awareness (2), Reflection (3), Reasoning (3), Doubt (4) ##
cittābhogo manaskāraścarcā saṃkhyā vicāraṇā
vimarśo bhāvanā caiva vāsanā ca nigadyate
adhyāhārastarka ūho vicikitsā tu saṃśayaḥ
sandehadvāparau cātha samau nirṇayaniścayau
## Heresy or atheism (2), Malice (2), Conclusion or theorem (2), Delusion (3)##
mithyādṛṣṭirnāstikatā vyāpādo drohacintanam
samau siddhāntarāddhāntau bhrāntirmithyāmatirbhramaḥ
## Agreement (10) ##
saṃvidāgūḥ pratijñānaṃ niyamāśravasaṃśravāḥ
aṅgīkārābhyupagamapratiśravasamādhayaḥ
## Spiritual knowledge (1), Worldly or profane knowledge (1) ##
mokṣe dhīrjñānamanyatra vijñānaṃ śilpaśāstrayoḥ
##Salvation or liberation (8), Spiritual ignorance (4) ##
muktiḥ kaivalyanirvāṇaśreyoniḥśreyasāmṛtam
mokṣo 'pavargo 'thājñānamavidyāhaṃmatiḥ striyām
## (Listed) five sense objects (3), Sense organs (3), Intellectual organ (1)##
rūpaṃ śabdo gandharasasparśāśca viṣayā amī
gocarā indriyārthāśca hṛṣīkaṃ viṣayīndriyam
karmendriyaṃ tu pāyvādi manonetrādi dhīndriyam
## Astringent (2), Sweet (1), Salty (1) ##
tuvarastu kaṣāyo 'strī madhuro lavaṇaḥ kaṭuḥ
## Pungent (hot) (1), Sour (1), Tastes (all six) (1) ##
tikto 'mlaśca rasāḥ puṃsi tadvatsu ṣaḍamī triṣu
## Aroma (1), Extremely pleasant smell (1), Permeating smell (2) ##
vimardotthe parimalo gandhe janamanohare
āmodaḥ so 'tinirhārī vācyaliṅgatvamāguṇāt
samākarṣī tu nirhārī surabhirghrāṇatarpaṇaḥ
## Aromatics (4), Breath-freshner (2), Foul smelling (2), Rotten (1) ##
iṣṭagandhaḥ sugandhiḥ syādāmodī mukhavāsanaḥ
pūtigandhastu durgandho visraṃ syādāmagandhi yat
## White (16), Grey (off-white) (2), Black or dark blue (7) ##
śuklaśubhraśuciśvetaviśadaśyetapāṇḍarāḥ
avadātaḥ sito gauro 'valakṣo dhavalo 'rjunaḥ
hariṇaḥ pāṇḍuraḥ pāṇḍurīṣatpāṇḍustu dhūsaraḥ
kṛṣṇe nīlāsitaśyāmakālaśyāmalamecakāḥ
## Yellow (3), Green (3), Red (2), Crimson (1) ##
pīto gauro haridrābhaḥ palāśo harito harit
lohito rohito raktaḥ śoṇaḥ kokanadacchaviḥ
## Light pink (1), Dark pink (1), Brown (2), Purple (3) ##
avyaktarāgastvaruṇaḥ śvetaraktastu pāṭalaḥ
śyāvaḥ syātkapiśo dhūmradhūmalau kṛṣṇalohite
## Tawny (6), variegated (6) ##
kaḍāraḥ kapilaḥ piṅgapiśaṅgau kadrupiṅgalau
citraṃ kirmīrakalmāṣaśabalaitāśca karbure
## Colors as words are masculine, as adjectives follow nouns ##
guṇe śuklādayaḥ puṃsi guṇiliṅgāstu tadvati
śabdavargaḥ
## Talk or speech or language (13) ##
Original text: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0