Language

ENहिગુ
Scripture Library

Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Chapter 1.4

1.4.251

kālo diṣṭo 'pyanehāpi samayo 'pyatha pakṣatiḥ
## Day (5), Morning (9), Evening (4) ##

1.4.252

pratipad dve ime strītve tadādyāstithayo dvayoḥ

1.4.253

ghasro dināhanī vā tu klībe divasavāsarau

1.4.254

pratyūṣo 'harmukhaṃ kalyamuṣaḥpratyuṣasī api

1.4.255

vyuṣṭaṃ vibhātaṃ dve klībe puṃsi gosarga iṣyate

1.4.256

prabhātaṃ ca dinānte tu sāyaṃ sandhyā pitṛprasūḥ
## Three parts of the day, Night (12) ##

1.4.257

prāhṇāparāhṇamadhyāhnastrisandhyamatha śarvarī

1.4.258

niśā niśīthinī rātristriyāmā kṣaṇadā kṣapā

1.4.259

vibhāvarī tamasvinyau rajanī yāminī tamī
## Dark night, Moonlit night ##

1.4.260

tamisrā tāmasī rātrirjyautsnī candrikayānvitā
## Night together with adjoining days ##

1.4.261

āgāmivartamānārhayuktāyāṃ niśi pakṣiṇī
## Collection of nights, Late evening (2) ##

1.4.262

gaṇarātraṃ niśā bahvyaḥ pradoṣo rajanīmukham
## Midnight (2), A period of 3 hours (2) ##

1.4.263

ardharātraniśīthau dvau dvau yāmapraharau samau
## Join of fortnights, Last days of fortnights (20) ##

1.4.264

sa parvasandhiḥ pratipatpañcadaśyoryadantaram
## Full moon day (2) ##

1.4.265

pakṣāntau pañcadaśyau dve paurṇamāsī tu paurṇimā
## Night of the almost full moon, Night of the really full moon ##

1.4.266

kalāhīne sānumatiḥ pūrṇe rākā niśākare
## New moon day (4) ##

1.4.267

amāvāsyā tvamāvasyā darśaḥ sūryendusaṃgamaḥ
## Night mostly wihout moon, Night without any moon ##

1.4.268

sā dṛṣṭenduḥ sinīvālī sā naṣṭendukalā kuhūḥ
## Eclipse, Eclipsed Sun or Moon ##

1.4.269

uparāgo graho rāhugraste tvindau ca pūṣṇi ca

1.4.270

sopaplavoparaktau dvau agnyutpāta upāhitaḥ
## Sun and Moon ##

1.4.271

ekayoktyā puṣpavantau divākaraniśākarau
## Nimesha: Time needed for flickering of an eye ##
## 18 Nimesha = Kashtha, 30 Kashtha = Kala ##

1.4.272

aṣṭādaśa nimeṣāstu kāṣṭā triṃśat tu tāḥ kalā
## 30 Kala = Kshana, 12 Kshana = Muhurta ##

1.4.273

tāstu triṃśat kṣaṇaste tu muhūrto dvādaśāstriyām
## 30 Muhurta = (Full) day (24 Hours), 15 Days = Paksha (fortnight) ##

1.4.274

te tu triṃśadahorātraḥ pakṣaste daśapañca ca
## First and second fortnight, 2 fortnights = (Lunar) Month ##

1.4.275

pakṣau pūrvāparau śuklakṛṣṇau māsastu tāvubhau
## Two months = Ritu (season), 3 Ritus = Ayana (Semester) ##

1.4.276

dvau dvau mārgādi māsau syādṛtustairayanaṃ tribhiḥ
## 2 Ayana = Year, Equinox ##

1.4.277

ayane dve gatirudagdakṣiṇārkasya vatsaraḥ

1.4.278

samarātridive kāle viṣuvadviṣuvaṃ ca tat
## Constellation names determine names for Full moon days and their months ##
## For example, Pushya constellation names Paushi full moon night and Pausha month. ##

1.4.279

puṣpayuktā paurṇamāsī pauṣī māse tu yatra sā

1.4.280

nāmnā sa pauṣo māghādyāścaivamekādaśāpare
## Margashirsha (9 th month) (4), Pausha (10 th) (3) ##

1.4.281

mārgaśīrṣe sahā mārga āgrahāyaṇikaśca saḥ

1.4.282

pauṣe taiṣasahasyau dvau tapā māghe 'tha phālgune
## Magha (11 th) (2) Falguna (12 th) (3), Chaitra (1 st ) (3) ##

1.4.283

syāttapasyaḥ phālgunikaḥ syāccaitre caitriko madhuḥ
## Vaishakh (2 nd ) (3), Jyeshtha (3 rd ) (2) ##

1.4.284

vaiśākhe mādhavo rādho jyeṣṭhe śukraḥ śucistvayam
## Ashadha (4 th) (2), Shravana (5 th) (3) ##

1.4.285

āṣāḍhe śrāvaṇe tu syānnabhāḥ śrāvaṇikaśca saḥ
## Bhadrapada (6 th) (4), Ashvin (7 th) (3)##

1.4.286

syurnabhasyaprauṣṭhapadabhādrabhādrapadāḥ samāḥ

1.4.287

syādāśvina iṣo 'pyāśvayujo 'pi syāttukārtike
## Kartika (8 th) (4), Fall (Months 9-10), Winter (Months 11-12) ##

1.4.288

bāhulorjau kārtikiko hemantaḥ śiśiro 'striyām
## Spring (Months 1-2) (3), Summer (Months 3-4) (7) ##

1.4.289

vasante puṣpasamayaḥ surabhirgrīṣma ūṣmakaḥ

1.4.290

nidāgha uṣṇopagama uṣṇa ūṣmāgamastapaḥ
## Monsoon (Months 5-6) (2), Autumn (Months 7-8) ##

1.4.291

striyāṃ prāvṛṭ striyāṃ bhūmni varṣā atha śaratstriyām
## Season, Year (6) ##

1.4.292

ṣaḍamī ṛtavaḥ puṃsi mārgādīnāṃ yugaiḥ kramāt

1.4.293

saṃvatsaro vatsaro 'bdo hāyano 'strī śaratsamāḥ
## Human Month = Ancestral day, Human year = Divine day ##

1.4.294

māsena syādahorātraḥ paitro varṣeṇa daivataḥ
## Human Yuga quartet = Divine Yuga, Divine 2000 Yuga = Brahma's day = Human kalpa ##

1.4.295

daive yugasahasre dve brāhmaḥ kalpau tu tau nṛṇām
## Manvantara = 71 Divine yuga ##

1.4.296

manvantaraṃ tu divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ
## Destruction of world (between epochs) (5) ##

1.4.297

saṃvartaḥ pralayaḥ kalpaḥ kṣayaḥ kalpānta ityapi
## Sin (12), Virtue or merit (5) ##

1.4.298

astrī paṅkaṃ pumānpāpmā pāpaṃ kilbiṣakalmaṣam

1.4.299

kaluṣaṃ vṛjinaino 'ghamaṃho duritaduṣkṛtam

1.4.300

syāddharmamastriyāṃ puṇyaśreyasī sukṛtaṃ vṛṣaḥ
## Joy or happiness (12), Prosperity, blessing (12) ##

1.4.301

mutprītiḥ pramado harṣaḥ pramodāmodasammadāḥ

1.4.302

syādānandathurānandaḥ śarmaśātasukhāni ca

1.4.303

śvaḥ śreyasaṃ śivaṃ bhadraṃ kalyāṇaṃ maṅgalaṃ śubham

1.4.304

bhāvukaṃ bhavikaṃ bhavyaṃ kuśalaṃ kṣemamastriyām

1.4.305

śastaṃ cātha triṣu dravye pāpaṃ puṇyaṃ sukhādi ca
## Excellent! (5), Good luck ##

1.4.306

matallikā macarcikā prakāṇḍamuddhatallajau

1.4.307

praśastavācakānyamūnyayaḥ śubhāvaho vidhiḥ
## Destiny or luck (6), Cause (3), Root cause ##

1.4.308

daivaṃ diṣṭaṃ bhāgadheyaṃ bhāgyaṃ strī niyatirvidhiḥ

1.4.309

heturnā kāraṇaṃ bījaṃ nidānaṃ tvādikāraṇam
## Soul (3), State (of body etc.), Three Qualities (of all things) ##

1.4.310

kṣetrajña ātmā puruṣaḥ pradhānaṃ prakṛtiḥ striyām

1.4.311

viśeṣaḥ kāliko 'vasthā guṇāḥ sattvaṃ rajastamaḥ
## Birth (6), Living being (6) ##

1.4.312

janurjananajanmāni janirutpattirudbhavaḥ

1.4.313

prāṇī tu cetano janmī jantujanyuśarīriṇaḥ
## Kind or type (3), Individuality, Mind (7) ##

1.4.314

jātirjātaṃ ca sāmānyaṃ vyaktistu pṛthagātmatā

1.4.315

cittaṃ tu ceto hṛdayaṃ svāntaṃ hṛnmānasaṃ manaḥ
dhīvargaḥ
## Comprehension, intellect (14)##

Original text: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc