Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Chapter 1.4
kālo diṣṭo 'pyanehāpi samayo 'pyatha pakṣatiḥ
## Day (5), Morning (9), Evening (4) ##
pratipad dve ime strītve tadādyāstithayo dvayoḥ
ghasro dināhanī vā tu klībe divasavāsarau
pratyūṣo 'harmukhaṃ kalyamuṣaḥpratyuṣasī api
vyuṣṭaṃ vibhātaṃ dve klībe puṃsi gosarga iṣyate
prabhātaṃ ca dinānte tu sāyaṃ sandhyā pitṛprasūḥ
## Three parts of the day, Night (12) ##
prāhṇāparāhṇamadhyāhnastrisandhyamatha śarvarī
niśā niśīthinī rātristriyāmā kṣaṇadā kṣapā
vibhāvarī tamasvinyau rajanī yāminī tamī
## Dark night, Moonlit night ##
tamisrā tāmasī rātrirjyautsnī candrikayānvitā
## Night together with adjoining days ##
āgāmivartamānārhayuktāyāṃ niśi pakṣiṇī
## Collection of nights, Late evening (2) ##
gaṇarātraṃ niśā bahvyaḥ pradoṣo rajanīmukham
## Midnight (2), A period of 3 hours (2) ##
ardharātraniśīthau dvau dvau yāmapraharau samau
## Join of fortnights, Last days of fortnights (20) ##
sa parvasandhiḥ pratipatpañcadaśyoryadantaram
## Full moon day (2) ##
pakṣāntau pañcadaśyau dve paurṇamāsī tu paurṇimā
## Night of the almost full moon, Night of the really full moon ##
kalāhīne sānumatiḥ pūrṇe rākā niśākare
## New moon day (4) ##
amāvāsyā tvamāvasyā darśaḥ sūryendusaṃgamaḥ
## Night mostly wihout moon, Night without any moon ##
sā dṛṣṭenduḥ sinīvālī sā naṣṭendukalā kuhūḥ
## Eclipse, Eclipsed Sun or Moon ##
uparāgo graho rāhugraste tvindau ca pūṣṇi ca
sopaplavoparaktau dvau agnyutpāta upāhitaḥ
## Sun and Moon ##
ekayoktyā puṣpavantau divākaraniśākarau
## Nimesha: Time needed for flickering of an eye ##
## 18 Nimesha = Kashtha, 30 Kashtha = Kala ##
aṣṭādaśa nimeṣāstu kāṣṭā triṃśat tu tāḥ kalā
## 30 Kala = Kshana, 12 Kshana = Muhurta ##
tāstu triṃśat kṣaṇaste tu muhūrto dvādaśāstriyām
## 30 Muhurta = (Full) day (24 Hours), 15 Days = Paksha (fortnight) ##
te tu triṃśadahorātraḥ pakṣaste daśapañca ca
## First and second fortnight, 2 fortnights = (Lunar) Month ##
pakṣau pūrvāparau śuklakṛṣṇau māsastu tāvubhau
## Two months = Ritu (season), 3 Ritus = Ayana (Semester) ##
dvau dvau mārgādi māsau syādṛtustairayanaṃ tribhiḥ
## 2 Ayana = Year, Equinox ##
ayane dve gatirudagdakṣiṇārkasya vatsaraḥ
samarātridive kāle viṣuvadviṣuvaṃ ca tat
## Constellation names determine names for Full moon days and their months ##
## For example, Pushya constellation names Paushi full moon night and Pausha month. ##
puṣpayuktā paurṇamāsī pauṣī māse tu yatra sā
nāmnā sa pauṣo māghādyāścaivamekādaśāpare
## Margashirsha (9 th month) (4), Pausha (10 th) (3) ##
mārgaśīrṣe sahā mārga āgrahāyaṇikaśca saḥ
pauṣe taiṣasahasyau dvau tapā māghe 'tha phālgune
## Magha (11 th) (2) Falguna (12 th) (3), Chaitra (1 st ) (3) ##
syāttapasyaḥ phālgunikaḥ syāccaitre caitriko madhuḥ
## Vaishakh (2 nd ) (3), Jyeshtha (3 rd ) (2) ##
vaiśākhe mādhavo rādho jyeṣṭhe śukraḥ śucistvayam
## Ashadha (4 th) (2), Shravana (5 th) (3) ##
āṣāḍhe śrāvaṇe tu syānnabhāḥ śrāvaṇikaśca saḥ
## Bhadrapada (6 th) (4), Ashvin (7 th) (3)##
syurnabhasyaprauṣṭhapadabhādrabhādrapadāḥ samāḥ
syādāśvina iṣo 'pyāśvayujo 'pi syāttukārtike
## Kartika (8 th) (4), Fall (Months 9-10), Winter (Months 11-12) ##
bāhulorjau kārtikiko hemantaḥ śiśiro 'striyām
## Spring (Months 1-2) (3), Summer (Months 3-4) (7) ##
vasante puṣpasamayaḥ surabhirgrīṣma ūṣmakaḥ
nidāgha uṣṇopagama uṣṇa ūṣmāgamastapaḥ
## Monsoon (Months 5-6) (2), Autumn (Months 7-8) ##
striyāṃ prāvṛṭ striyāṃ bhūmni varṣā atha śaratstriyām
## Season, Year (6) ##
ṣaḍamī ṛtavaḥ puṃsi mārgādīnāṃ yugaiḥ kramāt
saṃvatsaro vatsaro 'bdo hāyano 'strī śaratsamāḥ
## Human Month = Ancestral day, Human year = Divine day ##
māsena syādahorātraḥ paitro varṣeṇa daivataḥ
## Human Yuga quartet = Divine Yuga, Divine 2000 Yuga = Brahma's day = Human kalpa ##
daive yugasahasre dve brāhmaḥ kalpau tu tau nṛṇām
## Manvantara = 71 Divine yuga ##
manvantaraṃ tu divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ
## Destruction of world (between epochs) (5) ##
saṃvartaḥ pralayaḥ kalpaḥ kṣayaḥ kalpānta ityapi
## Sin (12), Virtue or merit (5) ##
astrī paṅkaṃ pumānpāpmā pāpaṃ kilbiṣakalmaṣam
kaluṣaṃ vṛjinaino 'ghamaṃho duritaduṣkṛtam
syāddharmamastriyāṃ puṇyaśreyasī sukṛtaṃ vṛṣaḥ
## Joy or happiness (12), Prosperity, blessing (12) ##
mutprītiḥ pramado harṣaḥ pramodāmodasammadāḥ
syādānandathurānandaḥ śarmaśātasukhāni ca
śvaḥ śreyasaṃ śivaṃ bhadraṃ kalyāṇaṃ maṅgalaṃ śubham
bhāvukaṃ bhavikaṃ bhavyaṃ kuśalaṃ kṣemamastriyām
śastaṃ cātha triṣu dravye pāpaṃ puṇyaṃ sukhādi ca
## Excellent! (5), Good luck ##
matallikā macarcikā prakāṇḍamuddhatallajau
praśastavācakānyamūnyayaḥ śubhāvaho vidhiḥ
## Destiny or luck (6), Cause (3), Root cause ##
daivaṃ diṣṭaṃ bhāgadheyaṃ bhāgyaṃ strī niyatirvidhiḥ
heturnā kāraṇaṃ bījaṃ nidānaṃ tvādikāraṇam
## Soul (3), State (of body etc.), Three Qualities (of all things) ##
kṣetrajña ātmā puruṣaḥ pradhānaṃ prakṛtiḥ striyām
viśeṣaḥ kāliko 'vasthā guṇāḥ sattvaṃ rajastamaḥ
## Birth (6), Living being (6) ##
janurjananajanmāni janirutpattirudbhavaḥ
prāṇī tu cetano janmī jantujanyuśarīriṇaḥ
## Kind or type (3), Individuality, Mind (7) ##
jātirjātaṃ ca sāmānyaṃ vyaktistu pṛthagātmatā
cittaṃ tu ceto hṛdayaṃ svāntaṃ hṛnmānasaṃ manaḥ
dhīvargaḥ
## Comprehension, intellect (14)##
Original text: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0