Language

ENहिગુ
Scripture Library

Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Chapter 1.3

1.3.174

prācyavācīpratīcyastāḥ pūrvadakṣiṇapaścimāḥ

1.3.175

uttarādigudīcī syāddiśyaṃ tu triṣu digbhave
## Belonging to respective direction or quarter ##

1.3.176

avāgbhavamavācīnamudīcīcīnamudagbhavam

1.3.177

pratyagbhavaṃ pratīcīnaṃ prācīnaṃ prāgbhavaṃ triṣu
## Respective lords of the eight directions ##

1.3.178

indro vahniḥ pitṛpatirnairṛto varuṇo marut

1.3.179

kubera {ī}śaḥ patayaḥ pūrvādīnāṃ diśāṃ kramāt
## Respective planets associated to the eight directions ##

1.3.180

raviḥ śukro mahīsūnuḥ svarbhānurbhānujo vidhuḥ

1.3.181

budho bṛhaspatiśceti diśāṃ caiva tathā grahāḥ
## Respective elephants associated to the eight directions ##

1.3.182

airāvataḥ puṇḍarīko vāmanaḥ kumudo 'ñjanaḥ

1.3.183

puṣpadantaḥ sārvabhaumaḥ supratīkaśca diggajāḥ
## Respective wives of the elephants ##

1.3.184

kariṇyo 'bhramukapilāpiṅgalānupamāḥ kramāt

1.3.185

tāmrakarṇī śubhradantī cāṅganā cāñjanāvatī
## Sector between directions (2), Inner space (2), Horizon (2) ##

1.3.186

klībāvyayaṃ tvapadiśaṃ diśormadhye vidik striyām

1.3.187

abhyantaraṃ tvantarālaṃ cakravālaṃ tu maṇḍalam
## Cloud (15), line of clouds (2),Belonging to clouds ##

1.3.188

abhraṃ megho vārivāhaḥ stanayitnurbalāhakaḥ

1.3.189

dhārādharo jaladharastaḍitvān vārido 'mbubhṛt

1.3.190

ghanajīmūtamudirajalamugdhūmayonayaḥ

1.3.191

kādambinī meghamālā triṣu meghabhave 'bhriyam
## Thundering (3), Lightening (10), Thunderclap (2), Lightening flash (2) ##

1.3.192

stanitaṃ garjitam meghanirghoṣe rasitādi ca

1.3.193

śampā śatahradāhrādinyairāvatyaḥ kṣaṇaprabhā

1.3.194

taḍitsaudāminī vidyuccñcalā capalā api

1.3.195

sphūrjathurvajranirghoṣo meghajyotiriraṃmadaḥ
## Rainbow (3), ##

1.3.196

indrāyudhaṃ śakradhanustadeva ṛjurohitam
## Rain (2), Drought (2), Continuous rain (2), Droplets ##

1.3.197

vṛṣṭivarṣaṃ tadvighāte 'vagrāhāvagrahau samau

1.3.198

dhārāsampāta āsāraḥ śīkarombukaṇāḥ smṛtāḥ
## Hail (2), Cloudy day ##

1.3.199

varṣopalastu karakā meghacchanne 'hni durdinam
## Covering (8) ##

1.3.200

antardhā vyavadhā puṃsi tvantardhirapavāraṇam

1.3.201

apidhānatirodhānapidhānācchādanāni ca
## Moon (20) ##

1.3.202

himāṃśuścandramāścandra induḥ kumudabāndhavaḥ

1.3.203

vidhuḥ sudhāṃśuḥ śubhrāṃśuroṣadhīśo niśāpatiḥ

1.3.204

abjo jaivātṛkaḥ somo glaurmṛgāṅkaḥ kalānidhiḥ

1.3.205

dvijarājaḥ śaśadharo nakṣatreśaḥ kṣapākaraḥ
## Moon's sixteenth part, Full moon (2) ##

1.3.206

kalā tu ṣoḍaśo bhāgo bimbo 'strī maṇḍalaṃ triṣu
## Piece, part (4), Half ##

1.3.207

bhittaṃ śakalakhaṇḍe vā puṃsyardho 'rdhaṃ sameṃśake
## Moonlight (3), Purity or brightness (2) ##

1.3.208

candrikā kaumudī jyotsnā prasādstu prasannatā
## Mark or spot (6) ##

1.3.209

kalaṅkāṅkau lāñchanaṃ ca cihnaṃ lakṣma ca lakṣaṇam
## Exquisite beauty, Splendour (4) ##

1.3.210

suṣamā paramā śobhā śobhā kāntirdyutiścchaviḥ
## Snow or frost (7), Snowdrift, accumulated snow (2) ##

1.3.211

avaśyāyastu nīhārastuṣārastuhinaṃ himam

1.3.212

prāleyaṃ mihikā cātha himānī himasaṃhatiḥ
## Coldness, Cold (7) ##

1.3.213

śītaṃ guṇe tadvadarthāḥ suṣīmaḥ śiśiro jaḍaḥ

1.3.214

tuṣāraḥ śītalaḥ śīto himaḥ saptānyaliṅgakāḥ
## Dhruva (2), Agastya (3), Agastya's wife (also star names) ##

1.3.215

dhruva auttānapādiḥ syāt agastyaḥ kumbhasambhavaḥ

1.3.216

maitrāvaruṇirasyaiva lopāmudrā sadharmiṇī
## Star or asterism (6), Names of the 27 constellations and their parts ##

1.3.217

nakṣatramṛkṣaṃ bhaṃ tārā tārakāpyuḍu vā striyām

1.3.218

dākṣāyiṇyo 'śvinītyāditārā aśvayugaśvinī

1.3.219

rādhāviśākhā puṣye tu sidhyatiṣyau śraviṣṭhayā

1.3.220

samā dhaniṣṭhāḥ syuḥ proṣṭhapadā bhādrapadāḥ striyaḥ

1.3.221

mṛgaśīrṣaṃ mṛgaśirastasminnevāgrahāyaṇī

1.3.222

ilvalāstacchirodeśe tārakā nivasanti yāḥ
## Planet Jupiter (9) ##

1.3.223

bṛhaspatiḥ surācāryo gīṣpatirdhiṣaṇo guruḥ

1.3.224

jīva āṅgiraso vācaspatiścitraśikhaṇḍijaḥ
## Planet Venus (6) ##

1.3.225

śukro daityaguruḥ kāvya uśanā bhārgavaḥ kaviḥ
## Planet Mars (5), Planet Mercury (3) ##

1.3.226

aṅgārakaḥ kujo bhaumo lohitāṅgo mahīsutaḥ

1.3.227

rauhiṇeyo budhaḥ saumyaḥ samau sauriśanaiśvarau
## Rahu or the ascending node (5) ##

1.3.228

tamastu rāhuḥ svarbhānuḥ saiṃhikeyo vidhuntudaḥ
## Ursa major ##

1.3.229

saptarṣayo marīcyatrimukhāścitraśikhaṇḍinaḥ
## Rising of the Zodiac signs(Lagna), The zodiac ##

1.3.230

rāśīnāmudayo lagnaṃ te tu meṣavṛṣādayaḥ
## Sun (54) ##

1.3.231

sūrasūryāryamādityadvādaśātmadivākarāḥ

1.3.232

bhāskarāhaskarabradhnaprabhākaravibhākarāḥ

1.3.233

bhāsvadvivasvatsaptāśvaharidaśvoṣṇaraśmayaḥ

1.3.234

vikartanārkamārtaṇḍamihirāruṇapūṣaṇaḥ

1.3.235

dyumaṇistaraṇirmitraścitrabhānurvirocanaḥ

1.3.236

vibhāvasurgrahapatistviṣāṃpatiraharpatiḥ

1.3.237

bhānurhaṃsaḥ sahasrāṃśustapanaḥ savitā raviḥ

1.3.238

padmākṣastejasāṃrāśiśchāyānāthastamisrahā

1.3.239

karmasākṣī jagaccakṣurlokabandhustrayītanuḥ

1.3.240

pradyotano dinamaṇiḥ khadyoto lokabāndhavaḥ

1.3.241

ino bhago bhāmanidhiścāṃ 'śumālyañjinīpatiḥ
## Sun's three attendants, Sun's son (5), Halo (4) ##

1.3.242

māṭharaḥ piṅgalo daṇḍaścaṇḍāṃśoḥ paripārśvakāḥ

1.3.243

sūrasūto 'ruṇo 'nūruḥ kāśyapirgaruḍāgrajaḥ

1.3.244

pariveṣastuparidhirupasūryakamaṇḍale
## Ray (11), Light or brightness (11), Sunlight (3) ##

1.3.245

kiraṇosramayūkhāṃ 'śugabhastighṛṇiraśmayaḥ

1.3.246

bhānuḥ karo marīciḥ strīpuṃsayordīdhitiḥ striyām

1.3.247

syuḥ prabhārugrucistviḍbhābhāśchavidyutidīptayaḥ

1.3.248

rociḥ śocirubhe klībe prakāśo dyota ātapaḥ
## Lukewarm (4), Very hot (4), Mirage (2) ##

1.3.249

koṣṇaṃ kavoṣṇaṃ mandoṣṇaṃ kaduṣṇaṃ triṣu tadvati

1.3.250

tigmaṃ tīkṣṇaṃ kharaṃ tadvanmṛgatṛṣṇā marīcikā
kālavargaḥ
## Time (4), First (lunar calendar) day (2), Lunar day ##

Original text: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc