Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 4.8

iti cittavilāsena ciram utprekṣitaiḥ priyaiḥ /
praṇayair Mit Ś1, Ś3. N17: praṇa⟨v⟩[y]air bhārgavasyāsīt tuṣṭaye sasamāgamaḥ //

mandāradāmākulayā vaibudhāsavamattayā /
tadā tena tayā sārdhaṃ dvitīyenāmalendunā //

vihṛtam mattahaṃsāsu hemapaṅkajinīṣu ca /
taṭeṣv amaravāhinyāḥ N17: °hinyā[ḥ] saha kinnaracāraṇaiḥ //

pītam indudalasyandi devaiḥ saha rasāyanam /
pārijātalatājālanilayeṣu vilāsinā //

cārucaitrarathodyānalatādolāsu N17: °(ra)*la*tādolāsu līlayā /
ciraṃ vilasitaṃ vyagraiḥ saha vidyādharīgaṇaiḥ //

nandanopavanābhogo mandareṇeva vāridhiḥ /
bhṛśam ullolatāṃ nītaḥ pramathaiḥ saha śāmbhavaiḥ //

bālahemalatājālajaṭilāsu darīṣu ca /
bhrāntam unmattarāgeṇa mairavīṣv abjinīṣu ca //

kailāsavanakuñjeṣu tayā saha vilāsinā /
hārendudhavalā rātriḥ kṣapitā gaṇagītibhiḥ //

gandhamādanaśailasya viśramyopari sānuṣu /
sā tena kanakāmbhojair āpādam abhimaṇḍitā //

lokālokataṭānteṣu vicitrāścaryahāriṣu /
krīḍitaṃ kṛtahāsena rāma N17: (rāyā)[rā]ma tena tayā saha //

mandarāntarakaccheṣu sārdhaṃ hariṇaśāvakaiḥ /
avasat sa samāḥ ṣaṣṭiṃ kalpitāmaramandiraḥ //

kṣīrārṇavataṭeṣv N17: °taṭ⟨ī⟩[e]ṣv asya vanitāsahacāriṇaḥ /
kṣīṇaṃ kṛtayugād ardhaṃ śvetadvīpajanaiḥ saha //

gandharvanagarodyānalīlāviracanair asau /
sṛṣṭānantajagatsṛṣṭeḥ kālasyānukṛtiṃ gataḥ //

athāvasad asau śukraḥ purandarapure punaḥ /
sukhaṃ caturyugāny aṣṭau hariṇekṣaṇayā saha //

puṇyakṣayānusandhānāt tataś cāvanimaṇḍale /
tayaiva saha māninyā papātāpahṛtākṛtiḥ //

parālūnasamastāṅgo hṛtasyandananandanaḥ /
cintāparavaśo dhvastaḥ samitīvāhato bhaṭaḥ //

patitasyāvanau tasya cintayā saha dīrghayā /
śarīraṃ śatadhā yātaṃ śilāpātīva nirjharaḥ //

saṃśīrṇayor dehakayoś citte te vāsanāvṛte /
viceratus tayor vyomni nirnīḍau vihagau yathā //

tatrāviviśatuś cāndraṃ te citte raśmijālakam /
prāleyatām upetyāśu śālitām atha jagmatuḥ //

śālīṃs tān bhuktavān pakvān daśārṇeṣu dvijottamaḥ /
śaukrāñ śukrāṅganāgarbhān mālaveṣu ca bhūpatiḥ //

ajāyatośanāḥ Ś1, Ś3: °nāḥ; N17: °nā*ḥ*. Vgl. auch IV 5,18b; IV 6,1d. pūrvaṃ daśārṇeṣu dvijottamāt /
nṛpād uttamasaubhāgyān mālaveṣu tadaṅganā //

sa tatra vavṛdhe bālaḥ sā tatra vavṛdhe ḥṅganā /
tau pūrvadampatī jātau svarbhraṣṭāv iva bhūtale //

atha ṣoḍaśavarṣo ḥbhūc chukraḥ sāraṅganāmabhṛt /
pitur gṛhe yauvanavāñ śrīmān viprakumārakaḥ //

mālānāmasurastrī sā kumārī rājasadmani /
bhṛṅgekṣaṇā gatā vṛddhiṃ latā varavane yathā //

rājaputrī tato mālā pūjayām āsa śaṅkaram /
labheyam prāktanaṃ siddham patim ity aniśaṃ śubhā //

atha mālavabhūpasya yajñe dvijasabhāgatam /
mālā dadarśa sāraṅgam pitrā saha samāgatam //

taṃ dṛṣṭvā sānavadyāṅgī prāktanasnehabhāvitā /
dṛṣṭacandrendumaṇivat snehasvinnāṅgikā babhau //

tato yajñasabhāmadhye dāśārṇadvijadārakam /
bhartṛtve N17: -r- aus bhartṛtve als Superskript gemäß °āradā. varayām āsa sā mālā mālavātmajā //

kramāt kṛtavivāhāya tasmai vārdhakajarjaraḥ /
mālaveśo ḥkhilaṃ rājyam pratipādya vanaṃ yayau //

sa sāraṅgas tayā sārdhaṃ tasmin mālavamaṇḍape /
cakārātisukhī rājyaṃ śakravac charadāṃ śatam //

atha kālena mahatā cañcalatvāc ca cetasaḥ /
apriyatvam mitho yātau dampatī tau vidher vaśāt //

sāraṅgas tu jarājīrṇaḥ pātasajjakalevaraḥ /
dadhre śvasanaśaithilyāj jīrṇaparṇasavarṇatām //

jāyājanavirāgeṇa N17: j*ā*yā° vārdhakātiśayena ca /
maraṇam mandamandeho nirīho Mit Ś1, Ś3. N17: manda⟨s⟩[m]andeho ni⟨n⟩[r]īho ḥbhinananda saḥ //

atha nīrasarājyasya duḥkhātiśayaśaṃsinaḥ /
araṇya iva vetālo moho ḥtighanatāṃ gataḥ //

mohāndhakūpapatitam bhogāsaṅgād anāratam /
avivekinam ajñānam asajjanaparāyaṇam //

jahārainaṃ tato mṛtyus tṛṣṇākavalitāśayam /
pataṅgam iva maṇḍūkaḥ kṛtākrandam akiñcanam //

tataḥ karmaphalam bhuktvā svam paratra śubhāśubham /
aṅgeṣu dhīvaro jātaḥ sa durbhāvavaśāt tadā //

tatra dhīvarakarmāṇi kurvan sa śaradāṃ śatam /
duḥkhajarjaracetastvād vairāgyaṃ samupāyayau //

duḥkhaṃ saṃsāra ity evaṃ cintayan bhāskaraṃ tataḥ /
sampataṃs N17: samp⟨ṛ⟩[a]taṃs tena sañjātaḥ sūryavaṃśe mahānṛpaḥ //

śubhabhāvavaśāt so ḥtha kiñcij jñānam avāptavān /
jajñe nṛpatanuṃ tyaktvā guruḥ sarvopadeśakaḥ N17: sarv(e)*o*pa° //

mantrāsādhitasiddhir hi so ḥtha vidyādharo ḥbhavat /
kalpam ekaṃ tu bubhuje tato vaidyādharīm purīm //

kalpāvasānasamayaṃ nītvā pavanarūpayā /
tanvā sṛṣṭau pravṛttāyām bhūyo jāto muneḥ sutaḥ //

tato munīnāṃ samparkāt tapasy ugre vyavasthitaḥ /
avasan merugahane manvantaram aninditaḥ //

tatra tasya samutpanno mṛgyāḥ putro narākṛtiḥ /
tatsnehena param moham punar abhyāyayau kṣaṇāt //

putrasyāsya dhanam me ḥstu guṇāś cāyuś ca śāśvatam /
ity anāratacintābhir jahau satyām N17: saty(a)*ā*m avasthitim //

dharmacintāparibhraṃśāt putrārtham bhogacintanāt /
kṣīṇāyuṣaṃ tam aharan mṛtyuḥ sarpa ivānilam //

bhogaikacintayā sārdhaṃ sa samutkrāntacetanaḥ /
prāpya madreśaputratvam āsīn madramahīpatiḥ //

madradeśe ciraṃ kṛtvā rājyam ucchinnaśātravaḥ /
jarām abhyājagāmātra himāśanim ivāmbujaḥ N17: °ja⟨m⟩[ḥ] //

madrarājatanuṃ taṃ tu tapovāsanayā saha /
tatyāja tena jāto ḥsau tapasvī tāpasātmajaḥ //

samaṅgāyā mahānadyās taṭam āsādya tāpasaḥ /
tapas tepe mahābuddhiḥ sa rāma vigatajvaraḥ //

vividhajanmadaśāvivaśāśayaḥ samanusṛtya śarīraparamparām /
sukham atiṣṭhad asau bhṛgunandano varanadīsutaṭe dṛḍhavṛkṣavat //