Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 4.4
Ś6: śrīvasiṣṭhaḥ indriyagrāmasaṅgrāmasetunā bhavasāgaraḥ |
tīryate netareṇeha kenacin nāma karmaṇā //
śāstrasatsaṅgamābhyāsaiḥ saviveko jitendriyaḥ /
atyantābhāvam evāsya dṛśyaughasyāvagacchati //
etat te kathitaṃ sarvaṃ svarūpaṃ rūpiṇāṃ vara /
saṃsārasāgaraśreṇyo yathāyānti prayānti ca //
bahunātra kim uktena manaḥ karmadrumāṅkuram N17, Ś1, Ś3, Ś6: °āṅkuraḥ /
tasmiṃś chinne jagacchākhaś chinnaḥ karmatarur bhavet //
manaḥ sarvam idaṃ rāma tasminn antaś cikitsite /
cikitsito ḥyaṃ sakalo janmajālamayo bhavaḥ //
tad etaj jāyate loke mano malalavākulam /
manaso vyatirekeṇa dehaḥ kva kila dṛśyate //
dṛśyātyantāsambhavanam ṛte nānyena hetunā /
manaḥpiśācaḥ Ś6: °śācaḥ; N17: °śāca praśamaṃ yāti kalpaśatair api //
etac ca sambhavaty eva manovyādhicikitsane /
dṛśyātyantāsambhavātma paramauṣadham uttamam //
mano moham upādatte mriyate jāyate punaḥ /
kasyacit tu prasādena badhyate mucyate punaḥ //
sphuratītthaṃ jagat sarvaṃ citte mananamanthare /
śūnya evāmbare sphāre gandharvāṇām puraṃ yathā //
manasīdaṃ jagat kṛtsnaṃ sphāraṃ sphurati cāsti ca /
puṣpaguccha ivāmodas tatsthas tasmād ivetaraḥ //
yathā tilakaṇe tailaṃ guṇo guṇini vā yathā /
yathā dharmiṇi vā dharmas tathedam manasi sthitam //
yathāmbhasi taraṅgaugha indau dvīndubhramo yathā /
mṛgatṛṣṇā yathā tāpe saṃsāraś cittake tathā //
raśmijālaṃ yathā sūrye yathālokaś N17: °āl(e)*o*° ca tejasi /
yathauṣṇyaṃ citrabhānau N17: °aurṣṇyaṃ °(m)*bh*ānau ca manasīdaṃ tathā jagat //
śaityaṃ yathaiva tuhine yathā nabhasi śūnyatā /
yathā cañcalatā vāyau manasīdaṃ tathā jagat //
mano jagaj jagad akhilaṃ tathā manaḥ parasparaṃ tv avirahitaṃ sadaiva hi /
tayor dvayor manasi nirantaraṃ kṣate kṣataṃ jagan na tu jagati kṣate manaḥ //
Original text: Mokṣopāyaṭīkā · Edition: Walter Slaje 1. (Vairāgya-)Prakaraṇa. Bhāskarakaṇṭhas Mokṣopāya-Ṭīkā Graz EWS-Fachverlag Materialien für eine kritische Ausgabe des Mokṣopāya 3 Walter Slaje 2. Prakaraṇa (Mumukṣuvyavahāra). Bhāskarakaṇṭhas Mokṣopāya-Ṭīkā Graz Leykam Materialien für eine kritische Ausgabe des Mokṣopāya 1 Walter Slaje 3. (Utpatti-)Prakaraṇa. Bhāskarakaṇṭhas Mokṣopāya-Ṭīkā Graz EWS-Fachverlag Materialien für eine kri · Data entry Walter Slaje · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0