Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 4.32

satām apy asatām eva bālayakṣapiśācavat N17: °la(kṣa)yakṣa° /
dāmavyālakaṭādīnāṃ duḥkhasyāntaḥ katham bhavet //

dāmavyālakaṭārthaṃ tais tadaiva yamakiṅkaraiḥ /
prārthitena yamenoktam idaṃ śṛṇu raghūdvaha //

yadā viyogam eṣyanti śroṣyanti ca nijāṃ kathām /
dāmādayas tadā muktā bhaviṣyantīty asaṃśayam //

svavṛttāntam imaṃ kutra kadā kathaya te katham /
śroṣyanti bhagavan kena varṇyamānaṃ yathākramam //

kaśmīreṣu mahāpadmasarasītīrapalvale Vgl. (IV) 31.10 /
bhūyo bhūyo ḥnubhūyaite matsyayoniparamparām N17: °ni(ṃ)pa° //

ālānitāśayā lolāḥ kālena layam āgatāḥ /
tatraiva padmasarasi te bhaviṣyanti sārasāḥ //

tatra kalhāramālāsu sarojapaṭalīṣu ca /
śevālavaravallīṣu taraṅgavalanāsu ca //

lalatkumudadolāsu nīlotpalalatāsu ca /
śīkaraughābhralekhāsu śītalāvartavṛttiṣu //

saraḥsārasasambhogān bhuktvā bhuvanabhūṣaṇāḥ /
vihṛtya suciraṃ kālam alam āgataśuddhayaḥ //

te viyuktā bhaviṣyanti muktaye labdhayuktayaḥ /
rajaḥsattvatamāṃsīva bhedaprāptyā yadṛcchayā //

kaśmīramaṇḍalasyāntar nagaraṃ nagaśobhitam /
nāmnādhiṣṭhānam Zu Namen und Topographie der alten Haupstadt Kaschmirs vgl. Stein 1900, vol. 2: S. 362; 439ff. RT III 99 (nebst Anm.). ity etac chrīmat tatra bhaviṣyati //

pradyumnaśikharaṃ Hāraparvat in °rīnagar, vgl. Stein loc. cit. S. 443f; RT III 460 sowie Anm. ad RT III 339-349. nāma tasya madhye bhaviṣyati /
śṛṅgaṃ laghu sarojasya kośacakram ivodare //

tasya mūrdhni girer gehaṃ N17: g⟨o⟩[e]haṃ ko ḥpi rājā kariṣyati /
abhraṅkaṣamahāsālaṃ śṛṅge śṛṅgam ivāparam //

gṛhasyeśānakoṇādriśirobhittivraṇodare /
tasyāniśam aviśrāntavātoddhūtatṛṇāṅkite //

ālaye dānavo N17: d(i)āna° vyālaḥ kalaviṅko bhaviṣyati /
prathamālpaśrutacchāttra ivārtharahitāraṭiḥ //

tasminn eva tadā kāle tatra rājā bhaviṣyati /
śrīyaśaskaradevākhyaḥ Reg. 939-948 A.D., vgl. Stein 1900, vol. 1: 103f; RT V 469 - VI 114. śakraḥ svarga ivāparaḥ //

dānavo dāmanāmā tu maṣakas tasya sadmani /
bhaviṣyati bṛhatstambhapṛṣṭhacchidre N17: °stam*bha*pṛ° mṛdudhvaniḥ //

adhiṣṭhānābhidhe tasminn evogranagare tadā /
ratnāvalīvihārākhyo Vgl. RT III 476. vihāro ḥpi bhaviṣyati //

tasmiṃs tadbhūmipāmātyo narasiṃha iti śrutaḥ /
karāmalakavad dṛṣṭabandhamokṣo bhaviṣyati //

bhaviṣyati gṛhe tasya krīḍanakrakaraḥ khagaḥ /
kaṭo māyāsuro nāma kṛtahiñjīrapañjaraḥ //

sa nṛsiṃho nṛpāmātyaḥ N17: °mā(dya)tyaḥ ślokair viracitām imām /
dāmavyālakaṭādīnāṃ kathayiṣyati saṅkathām //

sa kaṭaḥ krakaraḥ śrutvā tāṃ kathāṃ saṃsmṛtātmabhūḥ /
śāntamithyāhamaṃśo N17: °ha⟨s⟩[m]aṃ° ḥntaḥ paraṃ nirvāṇam eṣyati //

pradyumnaśikharaprāntavāstavyaḥ kalaviṅkakaḥ /
tathaiva svakathāṃ śrutvā paraṃ nirvāṇam eṣyati //

rājamandiradārvantar vraṇavāstavyatāṃ gataḥ /
maṣako ḥpi prasaṅgena śrutvā śāntim upaiṣyati //

pradyumnaśṛṅgāc N17: °gā⟨ś⟩[c] caṭako maṣako rājamandirāt /
vihārāt krakaraś ceti mokṣam eṣyanti rāghava //

eṣa te kathitaḥ sarvo n17: °rv*o* dāmavyālakaṭakramaḥ /
māyeyam eva sāṃsārī N17: saṃ⟨m⟩[s]ā° śūnyaivātyantabhāsurā //

bhramayaty N17: °y(ā)aty aparijñātā mṛgatṛṣṇāmbudhīr iva /
saṃśāmyati parijñātā mṛgatṛṣṇāmbudhīr iva //

mahato ḥpi padād evaṃ rāmājñānavaśād adhaḥ /
patanti mohitā mūḍhā dāmavyālakaṭā iva //

kva bhrūkṣepaviniṣpiṣṭamerumandarasahyatā /
kva rājagṛhadārvantar N17: °a[n]tar vraṇe maṣakarūpatā //

kva capeṭacchaṭāmātrapātitārkendubimbatā /
kva pradyumnagirau gehe N17: °h⟨ar⟩[e] bhittivraṇavihaṅgatā //

kva puṣpalīlayālolakaratolitamerutā /
kvārṣyaśṛṅge N17: kv*ā*r° nṛsiṃhasya gṛhe krakarapotatā //

cidākāśo hi mithyaiva rajasārañjitaprabhaḥ /
svarūpam atyajann eva virūpam iva budhyate N17: °⟨d⟩[dh]ya° //

svayaiva vāsanābhrāntyā satyayevāpy N17: satya⟨m⟩[y]evā° asatyayā /
mṛgatṛṣṇāmbubuddhyeva yāti jantur avāntaram //

taranti te bhavāmbhodhiṃ svapravāhadhiyaiva ye /
śāstreṇāsad idaṃ dṛśyam iti nirvāsanaṃ N17: °vā(ma)sa° sthitāḥ //

tārārāvavikārīṇi śuṣkatarkamatāni ye /
yānti śvabhrajalāny N17: ś⟨u⟩[va]bhra° āśu nāśubhaṃ nāśayanti te //

svānubhūtiprasiddhena mārgeṇāgamagāminā /
na vināśo bhavaty aṅga gacchatām patatām iva //

idam me syād idam me syād iti buddhimatām matiḥ /
svena daurbhāgyadainyena na bhasmāpy upatiṣṭhate //

vetti nityam udārātmā trailokyam api yas tṛṇam /
taṃ tyajanty āpadaḥ sarvā rasateva jarattṛṇam //

parisphurati yasyāntar nityaṃ sattvacamatkṛtiḥ /
brāhmam aṇḍam ivākhaṇḍaṃ lokeśāḥ pālayanti tam //

apy āpadi durantāyāṃ naiva rantavyam akrame /
rāhur apy akrameṇaiva pibann apy amṛtam mṛtaḥ //

sacchāstrasādhusamparkam arkam ugraprakāśadam /
ye śrayanti na te yānti mohāndhyasya punar vaśam //

avaśyā vaśyam āyānti yānti sarvāpadaḥ N17 °d(ā)aḥ kṣayam /
avaśyam bhavati śreyaḥ kreyaṃ yasya guṇair yaśaḥ //

yeṣāṃ guṇeṣv asantoṣo rāgo yeṣāṃ śrutam prati /
satye vyasanino ye ca te narāḥ paśavo ḥpare //

yaśaścandrikayā yeṣām bhāsitaṃ janahṛnnabhaḥ /
teṣāṃ kṣīrasamudrāṇāṃ nūnam mūrtau sthito hariḥ //

bhuktam bhoktavyam akhilaṃ dṛṣṭā draṣṭavyadṛṣṭayaḥ /
kim anyad bhavabhaṅgāya bhūyo bhogeṣv alubdhatā //

yathākramaṃ yathāśāstraṃ yathācāraṃ yathāsthiti /
sthīyatām mucyatām antar bhogagārdhyam avāstavam //

saṃstavaḥ kriyatāṃ kīrtyā guṇair gaganagāmibhiḥ /
trāyante mṛtyunopetaṃ na kadācana bhogakāḥ //

gāyanti siddhasundaryo yeṣām indusitaṃ yaśaḥ /
gītibhir gaganābhoge te jīvanti mṛtāḥ pare //

paramam pauruṣaṃ yatnam āsthāyādāya sūdyamam /
yathāśāstram anudvegam N17: anud⟨yo⟩[ve]gam; zu (an)udyoga vgl. MṬ (II) 5,12 sowie MṬ ad (IV) 32,57. Ś1, Ś3, N/Ed: anudvegam. ācārāt ko na siddhibhāk //

yathāśāstraṃ viharatā N17: °tā⟨s⟩ tvarā kāryā na siddhiṣu /
cirakālaparāpakvā siddhiḥ puṣṭaphalā bhavet //

vītaśokabhayāyāsam agardham apayantraṇam /
vyavahāro yathāśāstraṃ kriyatām mā vinaśyatām //

jīvo jīrṇāndhakūpeṣu bhaveṣv antardhim āgataḥ /
bhavatām bhūribhaṅgānām adhunoddhriyatām ataḥ //

itaḥ prabhṛti mā bhūyo gamyatām adharād adhaḥ /
idaṃ nirdhāryatāṃ N17: ni[r]dhā° mit Ś1, Ś3. śāstram astram āpannivāraṇe //

raṇe rabhasanirlūnavāraṇe prāṇam ujjhatām /
kim arthamātrayā kāryam āryāḥ śāstram N17: ś(r)āstram avekṣyatām //

idam bimbam idaṃ nimbam iti matyā vicāryatām /
svayā parapreraṇayā yāta mā paśavo yathā //

daurbhāgyadāyinī dīnā śubhahīnāvicāraṇā /
ghanadīrghamahānidrā tyajyatāṃ samprabudhyatām //

suptaiḥ mā sthīyatāṃ vṛddhamandakacchapavac chanaiḥ /
utthānam aṅgīkriyatāṃ jarāmaraṇaśāntaye //

anarthāyārthasampattir bhogaugho bhavarogadaḥ /
āpade N17: °de⟨ḥ⟩ sampadaḥ sarvāḥ sarvatrānādaro jayaḥ //

lokatantrānusāreṇa vicārād vyavahāriṇām /
śāstrācārāviruddhena N17: *vicārād → °ddhe⟨ṣu⟩[na]*; mit Ś1, Ś3. karmaṇā śarma sidhyati //

svācāracārucaritasya viviktavṛtteḥ saṃsāraduḥkhalavasaukhyadaśāsv agṛdhnoḥ /
āyur yaśāṃsi ca guṇāś ca sahaiva lakṣmyā phullanti mādhavalatā iva satphalāya //