Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 4.17

4.17.1

bhagavan bhṛguputrasya pratibhā sānubhūtitaḥ /
yathāsya saphalā jātā tathānyasya na kim bhavet //

4.17.2

idamprathamam utpannā sā tadā brahmaṇaḥ padāt /
śuddhā matir bhārgavasya nānyajanmakalaṅkitā //

4.17.3

sarvaiṣaṇānāṃ saṃśāntau śuddhā cittasya yā sthitiḥ /
tat sattvam ucyate saiṣā vimalā cid udāhṛtā //

4.17.4

mano nirmalasattvātma yad bhāvayati yādṛśam /
tat tathāśu bhavaty eva yathāvarto ḥrṇave ḥmbhasaḥ //

4.17.5

yathā bhṛgusutasyaiṣa vibhramaḥ proditaḥ svayam /
pratyekam apy evam eva dṛṣṭānto ḥtra bhṛgoḥ sutaḥ //

4.17.6

bījasyāṅkurapattrādi svaṃ camatkurute yathā /
sarveṣām bhūtasaṅghānām bhramaṣaṇḍas tathaiva hi //

4.17.7

yad idaṃ dṛśyate viśvam evam evākhilaṃ hi tat /
pratyekam uditam mithyā mithyaivāstam upaiti ca //

4.17.8

nāstam eti na codeti jagat kiñcana kasyacit /
bhrāntimātram idam māyā mudhaiva parijṛmbhate //

4.17.9

yathāsmatpratibhāsasthaḥ so ḥyaṃ saṃsāraṣaṇḍakaḥ /
tathā teṣāṃ sahasrāṇi mitho ḥdṛṣṭāni santi hi //

4.17.10

svapnasaṅkalpanagaravyavahārāḥ parasparam /
pṛthag yathā na dṛśyante tathaite saṃsṛtibhramāḥ //

4.17.11

evaṃ nagaravṛndāni nabhaḥsaṅkalparūpiṇām N17: °bha(sa)*ḥ*saṅ° /
santi tāni na dṛśyante mitho jñānadṛśaṃ vinā //

4.17.12

piśācayakṣarakṣāṃsi santy evaṃrūpakāṇi hi /
saṅkalpamātradehāni sukhaduḥkhamayāni ca //

4.17.13

evam eva vayaṃ N17: vay⟨o⟩[aṃ] ceme sampannā raghunandana /
svasaṅkalpātmakākārā mithyāsatyatvabhāvitāḥ N17: mith[y]ā° //

4.17.14

evaṃrūpaiva hi pare vartate sargasaṃsṛtiḥ /
na vāstavī vastutas tu saṃsthiteyam N17: °sthit⟨aiv⟩[ey]am avastuni //

4.17.15

pratyekam uditaṃ viśvam evam eva mudhaiva hi /
navagulmakarūpeṇa vāsantikaraso N17: v*ā*sa° yathā //

4.17.16

prathamo ḥyaṃ svasaṅkalpaḥ suprathām āgatas tathā /
yathātipāramārthyena dṛḍhenetthaṃ vibhāvyate //

4.17.17

pratyekam uditaṃ cittaṃ svasvabhāvodarasthitam /
idam N17: ⟨dra⟩[i]daṃ itthaṃsamārambhaṃ jagat paśyad vinaśyati //

4.17.18

pratibhāsavaśād asti nāsti vastvavalokanāt /
dīrghaḥ svapno jagajjālam ālānaṃ cittadantinaḥ //

4.17.19

cittasattaiva hi jagaj jagatsattaiva cittakam /
ekābhāve dvayor nāśas tac ca satyavicāraṇāt //

4.17.20

śuddhasya pratibhāso hi satyo bhavati cetasaḥ /
niṣkalaṅke hi lagati paṭe kuṅkumarañjanā //

4.17.21

anyenānāhṛtasyānyo guṇo ḥvaśyaṃ vivardhate /
anākrāntasya saṅkalpaiḥ pratibhodeti cetasaḥ //

4.17.22

suvarṇo na sthitiṃ yāti malavaty aṃśuke yathā /
ekā dṛṣṭiḥ sthitiṃ yāti na mlāne cittake tathā //

4.17.23

pramārjanād iva maṇes N17: maṇe[s] tāmrasyeva ca yuktitaḥ /
ciram ekadṛḍhābhyāsāc chuddhir bhavati cetasaḥ //

4.17.24

pratibhāsātmani jagaty ete kālakriyākramāḥ /
sodayāstamayā jātāḥ kathaṃ śukrasya cetasaḥ //

4.17.25

yādṛg jagad N17: j(īv)*ag*ad idaṃ dṛṣṭaṃ śukreṇa pitṛmātṛtaḥ /
tādṛk tasya sthitaṃ citte mayūrāṇḍe mayūravat //

4.17.26

svabhāvakośāt svaditaṃ tad anena kramoditam /
bījenāṅkurapattrādilatāpuṣpaphalaṃ yathā //

4.17.27

jīvo yadvāsanāsāras tad evāntaḥ prapaśyati /
svapna evātra dṛṣṭānto dīrghasvapnas tv idaṃ jagat //

4.17.28

pratyekam udito rāma nanu saṃsāraṣaṇḍakaḥ /
rātrau sainyanarasvapnajālavat N17: °na*ra*sva° svātmani sphuṭaḥ //

4.17.29

eṣa N17: eṣ(ā)a saṃsṛtiṣaṇḍaugho mithaḥ sammilati svayam /
no vāpi yadi tan me tvaṃ yathāvad vaktum arhasi //

4.17.30

malinaṃ hi mano ḥvīryaṃ na mithaḥ śleṣam arhati /
ayo ḥyasīvāsantapte śuddhe tapte tu līyate //

4.17.31

cittatattvāni śuddhāni sammilanti parasparam /
ekarūpāṇi toyāni yānty aikyaṃ nābilāni hi //

4.17.32

śuddhir hi cittasya vivāsanatvam abhūtasaṃvedanarūpam ekam /
tasyāḥ suṣuptātmapadāt prabudhya tanmātrayuktyā parasaṅgam eti //

Original text: Mokṣopāyaṭīkā · Edition: Walter Slaje 1. (Vairāgya-)Prakaraṇa. Bhāskarakaṇṭhas Mokṣopāya-Ṭīkā Graz EWS-Fachverlag Materialien für eine kritische Ausgabe des Mokṣopāya 3 Walter Slaje 2. Prakaraṇa (Mumukṣuvyavahāra). Bhāskarakaṇṭhas Mokṣopāya-Ṭīkā Graz Leykam Materialien für eine kritische Ausgabe des Mokṣopāya 1 Walter Slaje 3. (Utpatti-)Prakaraṇa. Bhāskarakaṇṭhas Mokṣopāya-Ṭīkā Graz EWS-Fachverlag Materialien für eine kri · Data entry Walter Slaje · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc