Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 1.27

yac cedaṃ dṛśyate kiñcij jagat sthāvarajaṅgamam /
tat sarvam asthiram brahman svapnasaṅgamasannibham //

śuṣkasāgarasaṅkāśo nikhāto yo 'dya dṛśyate /
sa prātar abhrasaṃvīto nagaḥ sampadyate mune //

yo vanavyūhavistīrṇo vilīḍhagagano 'calaḥ /
dinair eva sa yāty urvīsamatāṃ kūpatāṃ ca vā //

yad aṅgam adya saṃvītaṃ kauśeyasragvilepanaiḥ /
digambaraṃ tad eva śvo dūre viśaritāvaṭe //

yatrādya nagaraṃ dṛṣṭaṃ vicitrācāracañcalam /
tatraivodeti divasaiḥ saṃśūnyāraṇyadhanvatā //

yaḥ pumān adya tejasvī maṇḍalāny adhitiṣṭhati /
sa bhasmakūṭatāṃ rājan divasair adhigacchati //

araṇyānī mahābhīmā yā nabhomaṇḍalopamā /
patākācchāditākāśā saiva sampadyate purī //

yā latāvalitā bhīmā bhāty adya vipināvalī /
divasair eva sā yāti mune marumahīpadam //

salilaṃ sthalatāṃ yāti sthalī bhavati vāribhūḥ /
viparyasyati sarvaṃ hi sakāṣṭhāmbutṛṇaṃ jagat //

anityaṃ yauvanam bālyaṃ śarīraṃ dravyasañcayāḥ /
bhāvād bhāvāntaraṃ yānti taraṅgavad anāratam //

vātāttadīpakaśikhālolaṃ jagati jīvitam /
taḍitsphuraṇasaṅkāśā padārthaśrīr jagattraye //

viparyāsam iyaṃ yāti bhūribhūtaparamparā /
bījarāśir ivājasram prathamānaḥ punaḥ punaḥ //

manaḥpavanaparyastabhūribhūtarajaḥpaṭā N11: °ṭāḥ; Ś4: °ṭaḥ /
pātotpātaparāvartavarābhinayabhūṣitā //

ālakṣyate sthitir iyaṃ jāgatī janitabhramā /
nṛttāveśavivṛtteva saṃsārārabhaṭīnaṭī //

gandharvanagarākāraviparyāsavidhāyinī /
apāṅgabhaṅgurodāravyavahāramanoramā //

taḍittaralam ālokam ātanvānā punaḥ punaḥ /
saṃsārarañjanā brahman nṛttamatteva rājate //

divasās te mahāntas te saṃpadas tāḥ kriyāś ca tāḥ /
sarvaṃ smṛtipadaṃ yātaṃ yāmo vayam api kṣaṇāt //

pratyahaṃ kṣayam āyāti pratyahaṃ jāyate punaḥ /
adyāpi hatarūpāyā nānto 'syā dagdhasaṃsṛteḥ //

tiryaktvam puruṣā yānti tiryañco Ś4: tirañ° naratām api /
devāś cādevatāṃ Ś4: ca de° caite kim eveha vibho sthiram //

racayan raśmijālena rātryahāni punaḥ punaḥ /
ativāhya raviḥ kāyaṃ Ś4: kāya° vināśāvadhim īkṣate //

brahmā viṣṇuś ca rudraś ca sarvā vā bhūtajātayaḥ /
nāśam evānudhāvanti salilānīva vāḍavam //

dyauḥ kṣamā vāyur ākāśam parvatāḥ sarito diśaḥ /
vināśavāḍavasyaitat Ś4: °syetat sarvaṃ saṃśuṣkam indhanam //

dhanāni bandhavo bhṛtyā mitrāṇi vibhavāś ca ye /
vināśabhayabhītasya sarvaṃ nīrasatāṃ gatam //

svadante tāvad evaite bhāvā jagati dhīmataḥ /
yāvat smṛtipathaṃ yāti na vināśakurākṣasaḥ //

kṣaṇam aiśvaryam āyāti kṣaṇam eti daridratā /
kṣaṇaṃ vigatarogatvaṃ kṣaṇam āgatarogatā //

pratikṣaṇaṃ viparyāsadāyinā mahatāmunā /
jagadbhrameṇa ke nāma dhīmanto 'pi na mohitāḥ //

tamaḥpaṅkasamālabdhaṃ kṣaṇam ākāśamaṇḍalam /
kṣaṇaṃ kanakaniḥṣyandakomalālokasundaram Ś4: °niṣyanda° //

kṣaṇaṃ jaladanīlābjamālāvalitakoṭaram /
kṣaṇam uḍḍāmararavaṃ kṣaṇam mūkam avasthitam //

kṣaṇaṃ tārāvilasitaṃ kṣaṇam arkeṇa bhūṣitam /
kṣaṇam indukṛtāhlādaṃ kṣaṇaṃ sarvabahiṣkṛtam //

āgamāpāyaparayā sthityā saṃsthitanāśayā /
na bibhetīha saṃsāre dhīro 'pi ka ivānayā //

āpadaḥ kṣaṇam āyānti kṣaṇam āyānti sampadaḥ /
kṣaṇaṃ janmātha maraṇam mune kim iva na kṣaṇam //

prāg āsīd anya eveha tātas tv anyetaro dinaiḥ /
apy ekarūpam bhagavan kiñcid asti na susthitam Ś4: °sthi(ra)*ta*m //

ghaṭasya paṭatā dṛṣṭā paṭasyāpi ghaṭasthitiḥ /
na tad asti na yad dṛṣṭaṃ viparyasyati saṃsṛtau N11, Ś4: °tiḥ //

aśūreṇa hataḥ śūra ekenāpi śataṃ hatam /
prākṛtāḥ prabhutāṃ yātāḥ sarvam āvartate jagat //

janateyaṃ viparyāsam ajasram anugacchati /
jaḍaspandaparāmarśāt taraṅgānām ivāvalī //

bālyam adya dinair eva yauvanaśrīs tato jarā /
dehe 'pi naikarūpatvaṃ kāsthā bāhyeṣu vastuṣu //

kṣaṇam ānanditām eti kṣaṇam eti viṣāditām /
kṣaṇam saumyatvam āyāti sarvasmin naṭavan manaḥ //

itaś cānyad itaś cānyad itaś cānyad ayaṃ vidhiḥ /
racayan vastu nāyāti khedaṃ līlāsv ivārbhakaḥ //

cinoty unmādayaty atti nihanty āhanti cātmasāt /
jagajjātam idaṃ dhātā pātotpātaśatair iha //

kṣaṇenānyad dinenānyat prātar anyad itas tataḥ /
racayan vañcanādakṣo vidhir dṛṣṭo na kenacit //

yad adya tat tu na prātar yat prātas tat tu nādya ca /
yad anyadā tu tan nādya sarvam āvartatetarām //

santatānīha duḥkhāni sukhāni viralāni ca /
satataṃ rātryahānīva vivartante naram prati //

āvirbhāvatirobhāvabhāgino Ś4: °bhāvino bhavabhāvinaḥ /
janasya sthiratāṃ yānti nāpado na ca sampadaḥ //

padāt padam ayam pāpaḥ sarvam āpadi pātayan /
helāvivalitāśeṣaḥ khalaḥ Ś4: khala° kālalavaḥ sthitaḥ //

samaviṣamadaśāvipākabhinnās tribhuvanabhūtaparamparāphalaughāḥ /
samayapavanapātitāḥ patanti pratidinam ātatasaṃsṛtidrumebhyaḥ //