Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 1.19

bālyānartham atha tyaktvā pumān abhihatāśayaḥ /
ārohati nipātāya yauvanaṃ śvabhrasambhramam Ś4: °bhramasaṃ° //

tatrānantavilāsasya lolasya svasya cetasaḥ /
vṛttīr anusaran yāti duḥkhād duḥkhāntaraṃ jaḍaḥ //

svacittabilasaṃsthena nānāsambhramakāriṇā /
balāt kāmapiśācena vivaśaḥ paribhūyate //

cintānāṃ lolavṛttīnāṃ lalanānām ivābhitaḥ /
arpayaty avaśaś ceto jvālānām ātmajo yathā //

te te doṣā durārambhās tatra taṃ tādṛśāśayam /
taruṇam pravilumpanti dṛśyās te naiva ye mune //

mahānarakabījena santatabhramadāyinā /
yauvanena na ye naṣṭā naṣṭā nānyena te janāḥ //

nānārasamayī cintāvṛttāntanicayombhitā /
bhīmā yauvanabhūr yena tīrṇā dhīraḥ sa ucyate //

nimeṣabhāsurākāram ālolaghanagarjitam /
vidyutprakāśam aniśaṃ yauvanam me na rocate //

vividhāvartabahulam paṅkalagnaṃ jaḍāśayam /
taraṅgabhaṅguram bhīmaṃ yauvanam me na rocate //

sarvasyāgresaram puṃsaḥ kṣaṇamātramanoharam /
gandharvanagaraprakhyaṃ yauvanam me na rocate //

iṣuprapātamātraṃ hi sukhadaṃ duḥkhabhāsuram /
dāhadoṣapradaṃ nityaṃ yauvanam me na rocate //

madhuraṃ svādu tiktaṃ ca dūṣaṇaṃ doṣabhūṣaṇam /
surākallolasadṛśaṃ yauvanam me na rocate //

asatyaṃ satyasaṅkāśam acirād vipralambhadam /
svapnāṅganāsaṅgasamaṃ yauvanam me na rocate //

kṣaṇaprakāśataralam mithyāracitacakrikam /
alātacakrapratimaṃ yauvanam me na rocate //

mṛdusphāratarodāram antaḥśūnyaṃ kṣaṇāt kṣatam /
śaradambudasaṅkāśaṃ yauvanam me na rocate //

āpātamātraramaṇaṃ sadbhāvarahitāntaram /
veśyāstrīsaṅgamaprakhyaṃ yauvanam me na rocate //

ye kecana durārambhās te sarve sarvaduḥkhadāḥ N11: °khaṃ° /
tāruṇye sannidhiṃ yānti mahotpātā Ś4: °ta iva Ś4: ivā° kṣaye //

hārdāndhakārakāriṇyā bhairavākāravān api /
yauvanākārayāminyā bibheti bhagavān api //

suvismṛtaśubhācāram buddhivaidhuryadāyinam /
dadāty atitarām eṣa bhramaṃ yauvanavibhramaḥ //

kāntāviyogajātena hṛdi durdharṣavahninā /
yauvane dahyate jantus tarur dāvāgninā yathā //

vistīrṇāpi prasannāpi pāvany api hi yauvane /
matiḥ kaluṣatām eti prāvṛṣīva taraṅgiṇī //

śakyate ghanakallolabhīmā rodhayituṃ nadī /
na tu tāruṇyataralā tṛṣṇātaralitāntarā //

sā kāntā tau stanau pīnau te vilāsās tad ānanam /
tāruṇya iti cintābhir yāti jarjaratāṃ janaḥ //

tarattaralatṛṣṇārtaṃ yuvānam iha sādhavaḥ /
pūjayanti na tucchehaṃ jarattṛṇalavaṃ yathā //

nāśāyaiva madāndhasya doṣamauktikadhāriṇaḥ /
abhimānamahebhasya nityālānaṃ hi yauvanam //

manovipulamūlānāṃ doṣāśīviṣadhāriṇām /
roṣarodanavṛkṣāṇāṃ yauvanaṃ navakānanam //

rasakesarasambādhaṃ kuvikalpadalākulam /
duścintācañcarīkāṇām puṣkaraṃ viddhi yauvanam //

kṛtākṛtakupakṣāṇāṃ hṛtsarastīracāriṇām /
ādhivyādhivihaṅgānām ālayo navayauvanam //

jaḍānāṃ gatasaṅkhyānāṃ kallolānāṃ vilāsinām /
anapekṣitamaryādo vāridhiḥ pūrṇayauvanam //

sarveṣāṃ guṇaparṇānām apanetuṃ rajastataḥ /
apanetuṃ sthito dakṣo viṣamo yauvanānilaḥ //

nayanti pāṇḍutāṃ vaktram Ś4: vakram ākulāvakarotkaṭāḥ /
ārohanti parāṃ koṭiṃ rūkṣā yauvanapāṃsavaḥ //

udbodhayati doṣālīṃ nikṛntati Ś4: °kṛntanti guṇāvalim /
narāṇāṃ yauvanollāso vilāso duṣkṛtaśriyāḥ //

śarīrapaṅkajarajaś N11, Ś4: śarīraṃ cañcalām Ś4: capalāṃ matiṣaṭpadīm /
nibadhya mohayaty eṣa naraṃ yauvanacandramāḥ //

śarīraṣaṇḍakodbhūtā ramyā yauvanavallarī /
lagnam eva manobhṛṅgam madayaty unnatiṃ gatā N11: °tāḥ //

śarīramarutāpotthāṃ yuvatām mṛgatṛṣṇikām /
manomṛgāḥ pradhāvantaḥ patanti viṣamāṭavīm Ś4: viṣayā° //

śarīraśarvarījyotsnā cittakesariṇaḥ Ś4: cittra° saṭā /
laharī jīvitāmbhodher yuvatā me na rocate //

dināni katicid yeyam phalitā dehajaṅgale /
yuvatāśarad asyāṃ hi na samāśvāsam arhatha //

jhagity eṣa prayāty eva śarīrād yuvatākhagaḥ /
kṣaṇenaivālpabhāgyasya hastāc cintāmaṇir yathā //

yadā yadā parāṃ koṭim abhyārohati yauvanam /
valganti sarasāḥ kāmās tadā nāśāya kevalam //

tāvad eva vivalganti rāgadveṣapiśācikāḥ /
nāstam eti samastaiṣā yāvad yauvanayāminī //

nānādhikārabahale varāke kṣaṇanāśini /
kārunyaṃ kuru tāruṇye mriyamāṇe sute yathā //

harṣam āyāti yo mohāt puruṣaḥ kṣaṇabhaṅginā /
yauvanena mahāmugdhaḥ sa vai naramṛgaḥ smṛtaḥ //

mānamohamadonmattaṃ yauvanaṃ yo 'bhilaṣyati /
acireṇa sudurbuddhiḥ paścāttāpena yujyate //

te dharmyās te mahātmānas ta eva puruṣā bhuvi /
ye sukhena samuttīrṇāḥ sādho yauvanasaṅkaṭāt //

sukhena tīryate 'mbhodhir utkṛṣṭamakarākaraḥ /
na kallolavanollāsi sadoṣaṃ hatayauvanam //

vinayabhūṣitam āryajanāspadaṃ karuṇayojjvalam āvalitaṃ guṇaiḥ /
iha hi durlabham aṅga suyauvanaṃ jagati kānanam ambaragaṃ yathā //