Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mokṣopāya · Chapter 6.97

6.97.1

athotthāya dadāhāsau śuṣkaṃ tat parṇamandiram /
ajñena svena manasā vṛthā saṅkalpyakalpitam //

6.97.2

śiṣṭaṃ yat kiñcid abhavat tatra tat sa śikhidhvajaḥ /
asaṃrabdhamanā maunī krameṇa samayā dhiyā //

6.97.3

dadāha dūre cikṣepa tatyāja ca babhañja ca /
bhāṇḍajātaṃ svavasanabhojanādy api ruṣṭavat //

6.97.4

sa babhūvāśramas tasya dagdhanaṣṭanijasthitiḥ /
vīrabhadrabaladhvastadakṣayajñāśramopamaḥ //

6.97.5

āśramāt te mṛgakhagās tyaktaromantham udyayuḥ /
sāgnidāhāt puravarād bhītabhītā janā iva //

6.97.6

bhāṇḍajātaṃ dahaty agnau saha śuṣkendhanena tat /
kevalākṛtir asnehas tuṣṭimān āha bhūpatiḥ //

6.97.7

aho nu cirakālena devaputra prabodhitaḥ /
sampannaḥ kevalaś śuddhas sukhito bodhavān aham //

6.97.8

kiṃ nāma kila vastv etad bhavet sāṅkalpikakramam /
yad bhāṇḍopaskarasthānasadanādyavalambanam //

6.97.9

yāvad yāvat prahīyante vibandhā bandhahetavaḥ /
tāvat tāvat samāyāti paramāṃ nirvṛtiṃ manaḥ //

6.97.10

śāmyāmi parinirvāmi sukhito 'smi jayāmy aham /
vibandhāḥ prakṣayaṃ yātās sarvatyāgo mayā kṛtaḥ //

6.97.11

digambaro diksadano diksakho 'yam ahaṃ sthitaḥ /
devaputra mahātyāgāt kim anyad avaśiṣyate //

6.97.12

sarvam eva na santyaktaṃ tvayā rājañ śikhidhvaja /
sarvatyāgaparānandaṃ mā mudhābhinayīkuru //

6.97.13

tavāsty evāparityaktas sarvasmād bhāga uttamaḥ /
yaṃ parityajya niśśeṣaṃ parām āyāsy aśokatām //

6.97.14

iti śrutavatā tena kiñcit sañcintya bhūbhṛtā /
idam uktaṃ mahābāho rāma rājīvalocana //

6.97.15

indriyavyālasaṅghāto raktamāṃsamayākṛtiḥ /
śiṣyate sarvasantyāge deho me devatātmaja //

6.97.16

tad utthāya purassaṃsthabhṛgupātād avighnajāt /
vināśātmakatāṃ nītvā sarvatyāgī bhavāmy aham //

6.97.17

ity uktvā deham agrasthe śvabhre tyaktum asau javāt /
karoti yāvad utthānaṃ tāvat kumbho 'bhyuvāca ha //

6.97.18

rājan kim iti dehaṃ tvaṃ nirāgaskaṃ mahāvaṭe /
tyajasy ajño hi vṛṣabhaḥ kupito hanti tarṇakam //

6.97.19

jaḍo varāko mūkātmā tapasvī dehako hy ayam /
na kaścana tavaitasmai mā mudhaiva ruṣaṃ kuru //

6.97.20

ātmany evaiṣa mūḍhātmā dhyānavān iva tiṣṭhati /
sañcālyate pareṇaiva taraṅgeṇeva kāṣṭhakam //

6.97.21

kṣobhayaty anya evainaṃ nigrahārho muhur balāt /
tapasvinaṃ yathaikāntasaṃsthitaṃ mattataskaraḥ //

6.97.22

sukhaduḥkhānubhūtyā hi nāparādhi śarīrakam /
nātmanaḥ phalapātāt sa spandair vṛkṣo 'parādhavān //

6.97.23

vātaḥ phalaśikhāpuṣpapātanaṃ kurute sphuran /
taruṇā sādhunā sādhor aparāddhaṃ kim ātmanaḥ //

6.97.24

tyaktenāpi śarīreṇa kila tāmarasekṣaṇa /
sarvatyāgo na te yāti niṣpattiṃ viṣamo hi saḥ //

6.97.25

bhṛgoḥ kevalam etat tvaṃ nirāgaskaṃ śarīrakam /
mudhā kṣipasi no dehatyāgena tyāgitā bhavet //

6.97.26

yenāyaṃ kṣobhyate deho mattebheneva pādapaḥ /
tat santyajasi cet pāpaṃ tan mahātyāgavān bhavān //

6.97.27

tasmiṃs tyakte bhavet tyaktaṃ sarvaṃ dehādi bhūpate /
no cen nirdagdham apy etad bhūyo bhūyaḥ prarohati //

6.97.28

kenāyaṃ cālyate dehaḥ kiṃ bījaṃ janmakarmaṇām /
kasmiṃs tyakte parityaktaṃ sarvaṃ bhavati sundara //

6.97.29

sādho na dehatyāgena na rājyatyajanena ca /
na coṭajādiploṣeṇa sarvatyāgo bhaven nṛṇām //

6.97.30

yat sarvaṃ sarvato yac ca tasmin sarvaikakāraṇe /
sarvasmin samparityakte sarvatyāgaḥ kṛto bhavet //

6.97.31

sarvaṃ sarvagataṃ sārvaṃ heyaṃ tyājyaṃ ca sarvathā /
sarvaṃ kim ucyate brūhi sarvatattvavidāṃ vara //

6.97.32

sādho sarvakalādhāraṃ jīvaprāṇādināmakam /
na jaḍaṃ nājaḍaṃ bhrāntaṃ cittaṃ sarvam iti smṛtam //

6.97.33

rājyāder atha dehāder āśramāder mahīpate /
sarvasyaiva mano bījaṃ tarubījaṃ taror iva //

6.97.34

sarvasya bīje santyakte sarvaṃ tyaktaṃ bhavaty alam /
sambhavāsambhavād bhūyas sarvatyāgo bhaved iti //

6.97.35

sarvaṃ dharmādy adharmādi rājyādi vipinādi ca /
sacittasya paraṃ duḥkhaṃ niścittasya paraṃ sukham //

6.97.36

idaṃ vivartate sarvaṃ cittam eva jagattayā /
dehādyākārajālena bījaṃ vṛkṣatayā yathā //

6.97.37

pādapaḥ pavaneneva bhūkampeneva parvataḥ /
bhastrā bhastrāhinevāyaṃ dehaś cittena cālyate //

6.97.38

sarvabhūtopabhogyānāṃ jarāmaraṇajanmanām /
mahāmaṇīnāṃ sudṛḍhaṃ cittaṃ viddhi samudgakam //

6.97.39

cittaṃ jīvo mano māyā prāṇaś cetyādibhir mune /
kriyānurūpair abhidhāvyāpāraiś cittam ucyate //

6.97.40

cittaṃ sarvam iti prāhus tasmiṃs tyakte mahīpate /
sarvādhivyādhisīmānte sarvatyāgaḥ kṛto bhavet //

6.97.41

cittatyāgaṃ vidus sarvatyāgaṃ tyāgavidāṃ vara /
tasmin siddhe mahābāho satyaṃ kenāpi bhūyate //

6.97.42

citte tyakte layaṃ yāti dvaitam aikyaṃ ca sarvataḥ /
kenacid bhūyate śāntaṃ svaccham ekam anāmayam //

6.97.43

asyāḥ kṣetraṃ viduś cittaṃ saṃsṛtes sasyasantateḥ /
kṣetre tv akṣetratāṃ yāte śāleḥ ka iva sambhavaḥ //

6.97.44

cittam eva vicitrehaṃ bhāvābhāvavilāsinā /
vivartate 'rthabhāvena jalam ūrmitayā yathā //

6.97.45

cittotsādanarūpeṇa sarvatyāgena bhūpate /
sarvam āsādyate samyak sāmrājyeneva sarvadā //

6.97.46

sarvatyāgasya viṣayo yathaivānyo 'sti te tathā /
tvam apy anyasya bhavasi tyāgin gṛhṇāsi cen nṛpa //

6.97.47

sūtraṃ muktāphaleneva jagajjālaṃ trikālagam /
sarvam antaḥkṛtaṃ tena yena sarvaṃ samujjhitam //

6.97.48

yena sarvaṃ parityaktaṃ tasmiñ śūnye 'pi saṃsthitaṃ /
jagat sarvaṃ trikālasthaṃ tantur muktāphale yathā //

6.97.49

sasneheneva dīpena tena sarvaṃ prakāśitam /
sthitas sarvaṃ parityajya yaś śānto 'snehadīpavat //

6.97.50

asneheneva dīpena yena sarvaṃ tirohitam /
sa rājate prakāśātmā samas sasnehadīpavat //

6.97.51

samastavastuniṣkāse yathā kham avaśiṣyate /
sarvatyāge kṛte tādṛg vijñānam avaśiṣyate //

6.97.52

samastavastūdāso hi yathā khaṃ netaran nṛpa /
sarvasantyāga evāṅga tathā nirvāṇam ucyate //

6.97.53

sarvatyāgo hi śūnyātmāpy āśrayas sarvasampadām /
anantānām udārāṇāṃ kham ivedaṃ divaukasām //

6.97.54

sarvatyāgarasāpānāj jarāmaraṇabhītayaḥ /
na kāścana prabādhante khasyeva malalekhikāḥ //

6.97.55

sarvatyāgo mahattvasya kāraṇaṃ nirmaladyuteḥ /
sarvaṃ tyajati khaṃ yasmāt tasmāc chuddhaṃ sthiraṃ bṛhat //

6.97.56

sarvatyāgaḥ parānando duḥkham anyat sudāruṇam /
ity om ity urarīkṛtya yad icchasi tad ācara //

6.97.57

sarvaṃ tyajati yas tasya sarvam evopatiṣṭhate /
yathaivāmbu viśaty agnau tathaivāyāti vāridhau //

6.97.58

sarvatyāgāntar evāsti jñānam ātmaprasādakam /
yac chūnyaṃ kila bhāṇḍasya tatra ratnādi tiṣṭhati //

6.97.59

sarvatyāgavaśād eva hatakāle kalāv api /
śākyena vigatāśaṅkaṃ muninā meruvat sthitam //

6.97.60

sarvatyāgo mahārāja sarvasampatsamāśrayaḥ /
na gṛhṇāti hi yaḥ kaścit sarvaṃ tasmai pradīyate //

6.97.61

kṛtvā sarvaparityāgaṃ śāntas svaccho viyatsamaḥ /
somyo bhavasi yadrūpas tadrūpo bhava bhūpate //

6.97.62

sarvaṃ parityajya mahānubhāva tyajasy alaṃ yena ca tad vihāya /
tyāgaṃ ca sādānam alaṃ vimucya vimuktarūpo bhava bhūmipāla //

Original text: Mokṣopāya · Edition: Susanne Krause-Stinner Das erste und zweite Buch: Vairāgyaprakaraṇa; Mumukṣuvyavahāraprakaraṇa Wiesbaden Harrassowitz Walter Slaje Anonymus Casmiriensis: Mokṣopāya. Historisch-kritische Gesamtausgabe 1 Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz. Veröffentlichungen der Indologischen Kommission / Veröffentlichungen der Fächergruppenkommission für Außereuropäische Sprachen und Kulturen. Stu · Data entry Walter Slaje Susanne Krause-Stinner Peter Stephan Anett Krause Jürgen Hanneder Stanislav Jager · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc