Mokṣopāya · Chapter 6.97
athotthāya dadāhāsau śuṣkaṃ tat parṇamandiram /
ajñena svena manasā vṛthā saṅkalpyakalpitam //
śiṣṭaṃ yat kiñcid abhavat tatra tat sa śikhidhvajaḥ /
asaṃrabdhamanā maunī krameṇa samayā dhiyā //
dadāha dūre cikṣepa tatyāja ca babhañja ca /
bhāṇḍajātaṃ svavasanabhojanādy api ruṣṭavat //
sa babhūvāśramas tasya dagdhanaṣṭanijasthitiḥ /
vīrabhadrabaladhvastadakṣayajñāśramopamaḥ //
āśramāt te mṛgakhagās tyaktaromantham udyayuḥ /
sāgnidāhāt puravarād bhītabhītā janā iva //
bhāṇḍajātaṃ dahaty agnau saha śuṣkendhanena tat /
kevalākṛtir asnehas tuṣṭimān āha bhūpatiḥ //
aho nu cirakālena devaputra prabodhitaḥ /
sampannaḥ kevalaś śuddhas sukhito bodhavān aham //
kiṃ nāma kila vastv etad bhavet sāṅkalpikakramam /
yad bhāṇḍopaskarasthānasadanādyavalambanam //
yāvad yāvat prahīyante vibandhā bandhahetavaḥ /
tāvat tāvat samāyāti paramāṃ nirvṛtiṃ manaḥ //
śāmyāmi parinirvāmi sukhito 'smi jayāmy aham /
vibandhāḥ prakṣayaṃ yātās sarvatyāgo mayā kṛtaḥ //
digambaro diksadano diksakho 'yam ahaṃ sthitaḥ /
devaputra mahātyāgāt kim anyad avaśiṣyate //
sarvam eva na santyaktaṃ tvayā rājañ śikhidhvaja /
sarvatyāgaparānandaṃ mā mudhābhinayīkuru //
tavāsty evāparityaktas sarvasmād bhāga uttamaḥ /
yaṃ parityajya niśśeṣaṃ parām āyāsy aśokatām //
iti śrutavatā tena kiñcit sañcintya bhūbhṛtā /
idam uktaṃ mahābāho rāma rājīvalocana //
indriyavyālasaṅghāto raktamāṃsamayākṛtiḥ /
śiṣyate sarvasantyāge deho me devatātmaja //
tad utthāya purassaṃsthabhṛgupātād avighnajāt /
vināśātmakatāṃ nītvā sarvatyāgī bhavāmy aham //
ity uktvā deham agrasthe śvabhre tyaktum asau javāt /
karoti yāvad utthānaṃ tāvat kumbho 'bhyuvāca ha //
rājan kim iti dehaṃ tvaṃ nirāgaskaṃ mahāvaṭe /
tyajasy ajño hi vṛṣabhaḥ kupito hanti tarṇakam //
jaḍo varāko mūkātmā tapasvī dehako hy ayam /
na kaścana tavaitasmai mā mudhaiva ruṣaṃ kuru //
ātmany evaiṣa mūḍhātmā dhyānavān iva tiṣṭhati /
sañcālyate pareṇaiva taraṅgeṇeva kāṣṭhakam //
kṣobhayaty anya evainaṃ nigrahārho muhur balāt /
tapasvinaṃ yathaikāntasaṃsthitaṃ mattataskaraḥ //
sukhaduḥkhānubhūtyā hi nāparādhi śarīrakam /
nātmanaḥ phalapātāt sa spandair vṛkṣo 'parādhavān //
vātaḥ phalaśikhāpuṣpapātanaṃ kurute sphuran /
taruṇā sādhunā sādhor aparāddhaṃ kim ātmanaḥ //
tyaktenāpi śarīreṇa kila tāmarasekṣaṇa /
sarvatyāgo na te yāti niṣpattiṃ viṣamo hi saḥ //
bhṛgoḥ kevalam etat tvaṃ nirāgaskaṃ śarīrakam /
mudhā kṣipasi no dehatyāgena tyāgitā bhavet //
yenāyaṃ kṣobhyate deho mattebheneva pādapaḥ /
tat santyajasi cet pāpaṃ tan mahātyāgavān bhavān //
tasmiṃs tyakte bhavet tyaktaṃ sarvaṃ dehādi bhūpate /
no cen nirdagdham apy etad bhūyo bhūyaḥ prarohati //
kenāyaṃ cālyate dehaḥ kiṃ bījaṃ janmakarmaṇām /
kasmiṃs tyakte parityaktaṃ sarvaṃ bhavati sundara //
sādho na dehatyāgena na rājyatyajanena ca /
na coṭajādiploṣeṇa sarvatyāgo bhaven nṛṇām //
yat sarvaṃ sarvato yac ca tasmin sarvaikakāraṇe /
sarvasmin samparityakte sarvatyāgaḥ kṛto bhavet //
sarvaṃ sarvagataṃ sārvaṃ heyaṃ tyājyaṃ ca sarvathā /
sarvaṃ kim ucyate brūhi sarvatattvavidāṃ vara //
sādho sarvakalādhāraṃ jīvaprāṇādināmakam /
na jaḍaṃ nājaḍaṃ bhrāntaṃ cittaṃ sarvam iti smṛtam //
rājyāder atha dehāder āśramāder mahīpate /
sarvasyaiva mano bījaṃ tarubījaṃ taror iva //
sarvasya bīje santyakte sarvaṃ tyaktaṃ bhavaty alam /
sambhavāsambhavād bhūyas sarvatyāgo bhaved iti //
sarvaṃ dharmādy adharmādi rājyādi vipinādi ca /
sacittasya paraṃ duḥkhaṃ niścittasya paraṃ sukham //
idaṃ vivartate sarvaṃ cittam eva jagattayā /
dehādyākārajālena bījaṃ vṛkṣatayā yathā //
pādapaḥ pavaneneva bhūkampeneva parvataḥ /
bhastrā bhastrāhinevāyaṃ dehaś cittena cālyate //
sarvabhūtopabhogyānāṃ jarāmaraṇajanmanām /
mahāmaṇīnāṃ sudṛḍhaṃ cittaṃ viddhi samudgakam //
cittaṃ jīvo mano māyā prāṇaś cetyādibhir mune /
kriyānurūpair abhidhāvyāpāraiś cittam ucyate //
cittaṃ sarvam iti prāhus tasmiṃs tyakte mahīpate /
sarvādhivyādhisīmānte sarvatyāgaḥ kṛto bhavet //
cittatyāgaṃ vidus sarvatyāgaṃ tyāgavidāṃ vara /
tasmin siddhe mahābāho satyaṃ kenāpi bhūyate //
citte tyakte layaṃ yāti dvaitam aikyaṃ ca sarvataḥ /
kenacid bhūyate śāntaṃ svaccham ekam anāmayam //
asyāḥ kṣetraṃ viduś cittaṃ saṃsṛtes sasyasantateḥ /
kṣetre tv akṣetratāṃ yāte śāleḥ ka iva sambhavaḥ //
cittam eva vicitrehaṃ bhāvābhāvavilāsinā /
vivartate 'rthabhāvena jalam ūrmitayā yathā //
cittotsādanarūpeṇa sarvatyāgena bhūpate /
sarvam āsādyate samyak sāmrājyeneva sarvadā //
sarvatyāgasya viṣayo yathaivānyo 'sti te tathā /
tvam apy anyasya bhavasi tyāgin gṛhṇāsi cen nṛpa //
sūtraṃ muktāphaleneva jagajjālaṃ trikālagam /
sarvam antaḥkṛtaṃ tena yena sarvaṃ samujjhitam //
yena sarvaṃ parityaktaṃ tasmiñ śūnye 'pi saṃsthitaṃ /
jagat sarvaṃ trikālasthaṃ tantur muktāphale yathā //
sasneheneva dīpena tena sarvaṃ prakāśitam /
sthitas sarvaṃ parityajya yaś śānto 'snehadīpavat //
asneheneva dīpena yena sarvaṃ tirohitam /
sa rājate prakāśātmā samas sasnehadīpavat //
samastavastuniṣkāse yathā kham avaśiṣyate /
sarvatyāge kṛte tādṛg vijñānam avaśiṣyate //
samastavastūdāso hi yathā khaṃ netaran nṛpa /
sarvasantyāga evāṅga tathā nirvāṇam ucyate //
sarvatyāgo hi śūnyātmāpy āśrayas sarvasampadām /
anantānām udārāṇāṃ kham ivedaṃ divaukasām //
sarvatyāgarasāpānāj jarāmaraṇabhītayaḥ /
na kāścana prabādhante khasyeva malalekhikāḥ //
sarvatyāgo mahattvasya kāraṇaṃ nirmaladyuteḥ /
sarvaṃ tyajati khaṃ yasmāt tasmāc chuddhaṃ sthiraṃ bṛhat //
sarvatyāgaḥ parānando duḥkham anyat sudāruṇam /
ity om ity urarīkṛtya yad icchasi tad ācara //
sarvaṃ tyajati yas tasya sarvam evopatiṣṭhate /
yathaivāmbu viśaty agnau tathaivāyāti vāridhau //
sarvatyāgāntar evāsti jñānam ātmaprasādakam /
yac chūnyaṃ kila bhāṇḍasya tatra ratnādi tiṣṭhati //
sarvatyāgavaśād eva hatakāle kalāv api /
śākyena vigatāśaṅkaṃ muninā meruvat sthitam //
sarvatyāgo mahārāja sarvasampatsamāśrayaḥ /
na gṛhṇāti hi yaḥ kaścit sarvaṃ tasmai pradīyate //
kṛtvā sarvaparityāgaṃ śāntas svaccho viyatsamaḥ /
somyo bhavasi yadrūpas tadrūpo bhava bhūpate //
sarvaṃ parityajya mahānubhāva tyajasy alaṃ yena ca tad vihāya /
tyāgaṃ ca sādānam alaṃ vimucya vimuktarūpo bhava bhūmipāla //
Original text: Mokṣopāya · Edition: Susanne Krause-Stinner Das erste und zweite Buch: Vairāgyaprakaraṇa; Mumukṣuvyavahāraprakaraṇa Wiesbaden Harrassowitz Walter Slaje Anonymus Casmiriensis: Mokṣopāya. Historisch-kritische Gesamtausgabe 1 Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz. Veröffentlichungen der Indologischen Kommission / Veröffentlichungen der Fächergruppenkommission für Außereuropäische Sprachen und Kulturen. Stu · Data entry Walter Slaje Susanne Krause-Stinner Peter Stephan Anett Krause Jürgen Hanneder Stanislav Jager · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0