Mokṣopāya · Chapter 6.91

sarge sphuradbhir matpuṇyair manye sampreṣito bhavān /
alakṣyais sambhṛtair adrau prāvṛḍvātair ivāmbudaḥ //

adya tiṣṭhāmy ahaṃ sādho dhanyānāṃ dhuri dharmataḥ /
amṛtasyandavacasā yat tvayāsmi samāgataḥ //

na kecana tathā bhāvāś cetaś śītalayanti me /
rājyalābhādayo 'py ete yathā sādhusamāgamaḥ //

nirargalatayā yatra sāmyam eva vijṛmbhate /
muktarāgādimananaṃ tan na kasya sukhāvaham //

evaṃvādina evāsya vākyam ākṣipya bhūpateḥ /
bhūyaḥ provāca cūḍālā munidārakarūpiṇī //

āstām eṣā kathā tāvat sarvaṃ te varṇitaṃ mayā /
tvaṃ me kathaya he sādho kas tvam adrau karoṣi kim //

kiyatparyavasāneyaṃ tava vā vanavāsitā /
satyaṃ kathaya nāsatyaṃ vaktuṃ jānāti tāpasaḥ //

devaputro 'si jānāsi sarvam eva yathāsthitam /
lokavṛttāntatajjño 'si kim anyat kathayāmy aham //

saṃsārabhayabhītatvān nivasāmi vanāntare /
jānato 'pi hi hāsāya kathayāmy eva te manāk //

śikhidhvajo 'haṃ bhūpālas tyaktvā rājyam iha sthitaḥ /
bhṛśaṃ bhīto 'smi tattvajña saṃsṛtau janmanaḥ punaḥ //

punas sukhaṃ punar duḥkhaṃ punar maraṇajanmanī /
bhavatas tena tapye 'haṃ sarvajña vanavīthiṣu //

bhramann api digantāṃś ca carann api paraṃ tapaḥ /
nāsādayāmi viśrāntim ekāṃ nidhim ivādhanaḥ //

apattro 'py aphalo 'py eko nīraso 'py astasaṅgatiḥ /
śuṣyāmy eva vane sādho ghuṇakṣuṇṇa iva drumaḥ //

imām akhaṇḍitāṃ samyak kriyāṃ sampādayann api /
duḥkhād gacchāmi duḥkhaugham amṛtaṃ me viṣaṃ sthitam //

pitāmaham ahaṃ pūrvaṃ kadācit pṛṣṭavān idam /
yat kriyājñānayor ekaṃ śreyas tad brūhi me vibho //

jñānaṃ hi paramaṃ śreyaḥ ka ivaitan na vetty alam /
kālātivāhanāyaiva vinodāyocitā kriyā //

alabdhajñānadṛṣṭīnāṃ kriyāmutra parāyaṇam /
yasya nāsty ambaraṃ paṭṭaṃ kambalaṃ kiṃ tyajaty asau //

vāsanāmātrasāratvād ajñasya saphalāḥ kriyāḥ /
sarvā evāphalā jñasya vāsanāmātrasaṅkṣayāt //

sarvā hi vāsanābhāve prayānty aphalatāṃ kriyāḥ /
suśubhāḥ phalavatyo 'pi sekābhāve latā iva //

ṛtvantare yathā yāti vilayaṃ pūrvam ārtavam /
tathaiva vāsanānāśe nāśam eti kriyāphalam //

na svabhāvena phalati yathā śaralatā phalam /
kriyā nirvāsanāmutra phalaṃ phalati no tathā //

sayakṣavāsano bālo yakṣaṃ paśyati nānyathā /
saduḥkhavāsano mūḍho duḥkhaṃ paśyati nānyathā //

ākārabhāsurāpy uccair na dadāti phalaṃ kriyā /
śubhāśubhā ca tajjñasya phullā śaralatā yathā //

vāsanā ceha nāsty eva svāhaṅkārādirupiṇī /
asatyaivoditā maurkhyān marubhūmāv ivāmbudhīḥ //

yasya maurkhyaṃ kṣayaṃ yātaṃ sarvaṃ brahmeti bhāvanāt /
nodeti vāsanā tasya prājñasyevāmbudhīr marau //

vāsanāmātrasantyāgāj jarāmaraṇavarjitam /
padaṃ prāpnoti jīvo 'ntar bhūyojanmavivarjitam //

savāsanaṃ mano jñānaṃ jñeyaṃ nirvāsanaṃ manaḥ /
jñānena jñeyatām etya punar jīvo na jāyate //

jñānam eva paraṃ śreya iti brahmādayo 'pi te /
prāhur mahānto rājarṣe tvaṃ kim ajñānavān sthitaḥ //

itaḥ kamaṇḍalur ito daṇḍakāṣṭham ito bṛsī /
ity anarthavilāse 'smin ramase kiṃ mahīpate //

ko 'haṃ katham idaṃ jātaṃ kathaṃ śāmyati ceti bhoḥ /
rājan nāvekṣase kasmāt kim ajña iva tiṣṭhasi //

kathaṃ bandhaḥ kathaṃ mokṣa iti praśnān udāharan /
parāvaravidāṃ pādān kasmād aṅga na sevase //

dusspandasaṃvidā śailakoṭare kriyayānayā /
jīvitaṃ kṣapayan kiṃ tvaṃ śilākīṭavad āsthitaḥ //

sādhūnāṃ samadṛṣṭīnāṃ paripraśnena sevayā /
saṅgamena ca sā yuktir labhyate mucyate yayā //

mā narādhamavad grāsaṃ bhuñjāno vanakoṭare /
tiṣṭhāvaṣṭabdhaduśceṣṭo dharāvivarakīṭavat //

kāntayā devarūpiṇyā tayaivaṃ pratibodhitaḥ /
asrupūrṇamukho vākyaṃ śikhidhvaja uvāca ha //

aho 'vabodhito 'smy adya cirāt surasuta tvayā /
maurkhyād āryasamāsaṅgamukto 'ham avasaṃ vane //

aho nu me kṣayaṃ yātaṃ mohadhvāntam aśeṣataḥ /
yat tvam evaṃ samāgatya samprabodhayasīha mām //

gurus tvaṃ me pitā tvaṃ me mitraṃ tvaṃ me varānana /
śiṣyo namaskaromy agre pādau tava kṛpāṃ kuru //

yad udāratamaṃ vetsi yasmiñ jñāte na śocyate /
bhavāmi nirvṛto yena tad brahmopadiśāśu me //

ghaṭajñānādayo jñānavibhavās santy anekaśaḥ /
jñānānāṃ paramaṃ jñānaṃ katarat tārakaṃ bhavet //

yady upādeyavākyo 'haṃ rājarṣe tad vadāmi te /
yathājñānam idaṃ kiñcin na vakṣye sthāṇukākavat //

anupādeyavākyasya vaktuḥ pṛṣṭasya līlayā /
phalanty aphalatāṃ vācas tamasīvākṣisaṃvidaḥ //

yad vakṣi tad anuṣṭheyaṃ mayā vidhir iva śruteḥ /
avikāritam evāśu satyam etad vrataṃ mama //

yathā bālaḥ pitur vākyaṃ muktahetūpapādanam /
ādatte hi tathaivedaṃ gṛhāṇa tvaṃ vaco mama //

śravaṇānantaraṃ buddhyā śubham ity eva bhāvayan /
śṛṇu gītam iva tyaktvā hetvarthitvaṃ vaco mama //

svacaritasadṛśaṃ tavodayantyāś cirasamayena vibodhanaṃ ca buddheḥ /
bhavabhayabhiduraṃ mahākavīnāṃ śṛṇu kathayāmi yathākramaṃ manojñam //