Mokṣopāya · Chapter 6.90

ātmasvabhāvavaśato jātaṃ jagad idaṃ mahat /
sthitiṃ vāsanayābhyetya dharmādharmavaśe sthitam //

vāsanāṃśaṃ samānīya dharmādharmair na gṛhyate /
tato na jāyate mukta iti no darśanaṃ mune //

atyudāraṃ mahārthaṃ ca vakṣi tvaṃ vadatāṃ vara /
anubhūtim upārūḍhaṃ gūḍhaṃ ca paramārthavat //

tvadvākyavibhavenādya śrutenānena sundara /
pītenevendunā rāhur antar yāto 'smi śītatām //

tat samāsena tāṃ tāvad ātmotpattiṃ vadāśu me /
tataś śroṣyāmi yatnena jñānagarbhāṃ giraṃ tava //

tena padmajaputreṇa muninā nāradena tat /
kva kṛtaṃ vīryam āryeṇa kathayārya yathāsthitam //

tato nibadhnatā tena manomattamataṅgajam /
vivekavipulālāne śuddhabuddhivaratrayā //

tad vīryaṃ kalpakālāgnigalitendudravopamam /
rasānāṃ pāratādīnāṃ divyānām anujaṃ navam //

muninā pārśvage kumbhe sphāṭike visaradrucau /
adrute vidrutākāraṃ candre candram ivārpitam //

ratnaśailair vṛtaḥ kāntais tale pārśveṣu cābhitaḥ /
gambhīrakukṣis sudṛḍhaś cācalāhananakṣamaḥ //

saṅkalpitena kṣīreṇa sa kumbhas tena pūritaḥ /
amṛtāpūrabhinnena vidhinevāmṛtārṇavaḥ //

tatra māsaṃ gato vṛddhiṃ munimantrāhutikramaiḥ /
amṛtātmā śubho garbha indor indur ivānujaḥ //

induṃ māsa ivāpūrṇaṃ māsena suṣuve ghaṭaḥ /
garbhaṃ kamalapattrākṣaṃ prasūnam iva mādhavaḥ //

paripūrṇasamastāṅgaḥ kumbhād garbhas sa niryayau /
indus sūkṣmād ivāmbhodher aparaḥ kṣayavarjitaḥ //

dinaiḥ katipayair eva vṛddhim abhyājagāma saḥ /
aprameyāṅgasaundaryaś śuklapakṣe śaśī yathā //

sarvasaṃskārasampanne sa tasmin nārado muniḥ /
bhāṇḍād bhāṇḍa ivāśeṣaṃ vidyādhanam ayojayat //

dinaiḥ katipayair eva vijñātāśeṣavāṅmayam /
cakārainaṃ munivaraḥ pratibimbam ivātmanaḥ //

tenārājata putreṇa muninā munināyakaḥ /
ratnādrau pratibimbena sadyodita ivoḍurāṭ //

athainaṃ putram ādāya brahmalokaṃ sa nāradaḥ /
jagāma tatra pitaraṃ brahmāṇaṃ cābhyavādayat //

kṛtābhivādanaṃ brahmā pautram ādāya taṃ tadā /
abhivāditavedādiṃ svayam aṅke nyaveśayat //

athāśīrvādamātreṇa sarvajñaṃ jñānapāragam /
pautraṃ taṃ kumbhanāmānaṃ cakāra kamalodbhavaḥ //

sādho so 'yam ahaṃ pautraḥ kumbho 'haṃ padmajanmanaḥ /
putro 'haṃ nāradamuneḥ kumbhanāmāsmi kumbhajaḥ //

nivasāmy abjajapure pitrā saha yathāsukham /
catvāras suhṛdo vedā mama līlā vilāsinī //

mātṛṣvasā me gāyatrī mātā mama sarasvatī /
brahmaloke mama gṛhaṃ pautras tatrāsmi susthitaḥ //

yathākāmam aśeṣāṇi jaganti viharāmy aham /
līlayā paripūrṇatvān na tu kāryeṇa kenacit //

rājarṣe tena me pādau patato me na bhūtale /
rajas spṛśati nāṅgāni glāniṃ nāyāti me vapuḥ //

adyākāśapathā gacchan dṛṣṭavāṃs tvām ahaṃ puraḥ /
iha tenāgato 'smy aṅga sarvaṃ kathitavān iti //

eṣo 'ham ity akhilam eva yathānubhūtaṃ te varṇitaṃ nanu mayā vanavāsatajjña /
santo hy asaṅkathanam āryasamāgameṣu nindanty alaṃ subhaga saṃvyavahāradakṣāḥ //

ity uktavaty atha munau divaso jagāma sāyantanāya vidhaye 'stam ino jagāma /
snātuṃ sabhā kṛtanamaskaraṇā jagāma śyāmākṣaye ravikaraiś ca sahājagāma //