Mokṣopāya · Chapter 6.9
ākārajātam uditaṃ śuddhaṃ hariharādy api /
avidyaivety ahaṃ śrutvā brahman bhramam ivāgataḥ //
saṃvedyenāparāmṛṣṭaṃ śāntaṃ sarvātmakaṃ ca yat /
tat sac cid api cābhāsam astīha kalanojjhitam //
samudeti tatas tasmāt kalā kalanarūpiṇī /
jalād āvartarūpeva sphuradrūpatayoditā //
sūkṣmā madhyā tathā sthūlā ceti sā kalpyate tridhā /
paścān manastvaṃ yātena svenaiva vapuṣā punaḥ //
tisṛṣv avasthāsv etāsu bhedataḥ kalpitābhidhā /
sattvaṃ rajas tama iti saiṣaiva prakṛtis sphuṭā //
avidyāṃ prakṛtiṃ viddhi guṇatritayadharmiṇīm /
eṣaiva saṃsṛtir jantor asyāḥ pāraṃ paraṃ padam //
atraite ye trayaḥ proktā guṇās te 'pi tridhā smṛtāḥ /
sattvaṃ rajas tama iti pratyekaṃ bhidyate guṇaḥ //
navadhaiva vibhakteyam avidyā guṇabhedataḥ /
yāvat kiñcid idaṃ dṛśyam anayaiva tad āśritam //
ṛṣayo munayas siddhā nāgā vidyādharās surāḥ /
iti bhāgam avidyāyās sāttvikaṃ viddhi rāghava //
sāttvikasyāsya bhāgasya nāgā vidyādharās tamaḥ /
rajas tu munayas sādhyās sattvaṃ devā harādayaḥ //
sattvajāte devayonāv avidyāprakṛter guṇe /
nirmalaṃ padam āyātaṃ sattvaṃ hariharādayaḥ //
sāttvikaḥ prakṛter bhāgo rāma tajjño hi yo bhavet /
na pramuhyaty asau bhūyas tenāsau mukta ucyate //
tena rudrādayo hy ete sattvabhāgā mahāmate /
tiṣṭhanti muktapuruṣā yāvaddehaṃ jagatsthitau //
yāvaddehaṃ mahātmāno jīvanmuktā vyavasthitāḥ /
videhamuktā dehānte sthāsyanti parameśvarāḥ //
bhāga eṣa tv avidyāyā eva vidyātvam āgataḥ /
bījaṃ phalatvam āyāti phalam āyāti bījatām //
udety avidyā vidyāyās salilād iva budbudaḥ /
vidyāyāṃ līyate 'vidyā payasīva hi budbudaḥ //
payastaraṅgayor dvitvabhāvanād eva bhinnatā /
vidyāvidyādṛśor bhedabhāvanād eva bhinnatā //
payastaraṅgayor aikyaṃ yathaiva paramārthataḥ /
vidyāvidyādṛśor aikyaṃ tathaiva paramārthataḥ //
nāvidyātvaṃ na vidyātvam iha kiñcana vidyate /
vidyāvidyādṛśau tyaktvā yad astīha tad asti hi //
pratiyogivyavacchedavaśād ete raghūdvaha /
vidyāvidyādṛśau na staś śeṣe baddhapado bhava //
nāvidyāsti na vidyāsti kṛtaṃ kalpanayānayā /
kiñcid asti nakiñcid yac citsaṃvid iti tat sthitam //
tad evāviditābhāsaṃ sad avidyety udāhṛtaṃ /
viditaṃ sat tad evedam avidyākṣayasañjñitam //
vidyābhāvād avidyākhyā mithyaivodeti kalpanā /
mithas sattaitayor ante chāyātāpadṛśor iva //
avidyāyāṃ tu līnāyāṃ kṣaṇād dve eva kalpane /
ete rāghava līyete avācyaṃ pariśiṣyate //
avidyāsaṅkṣayāt kṣīṇe vidyāpakṣe 'pi rāghava /
yac chiṣṭaṃ tan nakiñcid vā kiñcid vāpīdam ātatam //
tatredaṃ dṛśyate sarvaṃ na ca kiñcana dṛśyate /
vaṭas svavaṭadhānāyām iva puṣpaphalādimān //
tat sarvaśakti kacitaṃ sarvaśaktisamudgakam /
nabhaso 'py adhikaṃ śūnyam avedyaṃ ca cidātmakam //
sūryakānte yathā vahnir yathā kṣīre ghṛtaṃ tathā /
tatredaṃ saṃsthitaṃ sarvaṃ deśakālakramodayam //
yathā sphuliṅgā analād yathā bhāso divākarāt /
tasmāt tathemā niryānti sphurantyas saṃvidas sthitāḥ //
yathāmbhodhis taraṅgāṇāṃ yathāmalamaṇis tviṣām /
kośo nityam anantānāṃ tathā tat saṃvidāṃ tviṣām //
sabāhyābhyantaraṃ sarvavastūnāṃ tad avasthitam /
sarvadaivāvināśātma kumbhānāṃ gaganaṃ yathā //
yathā maṇer ayasspandeṣv ayaskāntasya kartṛtā /
akartur eva hi tathā kartṛtā tasya kalpyate //
maṇisannidhimātreṇa yathāyas spandate jaḍam /
tatsattayā tathaivāyaṃ dehaś copaty acidvapuḥ //
tatra sthitaṃ jagad idaṃ jagadekabīje cinnāmni saṃvid iti kalpitakalpane ca /
lolormijālam iva vāriṇi citsvarūpaṃ khād apy arūpavati yatra nakiñcid asti //
Original text: Mokṣopāya · Edition: Susanne Krause-Stinner Das erste und zweite Buch: Vairāgyaprakaraṇa; Mumukṣuvyavahāraprakaraṇa Wiesbaden Harrassowitz Walter Slaje Anonymus Casmiriensis: Mokṣopāya. Historisch-kritische Gesamtausgabe 1 Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz. Veröffentlichungen der Indologischen Kommission / Veröffentlichungen der Fächergruppenkommission für Außereuropäische Sprachen und Kulturen. Stu · Data entry Walter Slaje Susanne Krause-Stinner Peter Stephan Anett Krause Jürgen Hanneder Stanislav Jager · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0