Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mokṣopāya · Chapter 6.9

6.9.1

ākārajātam uditaṃ śuddhaṃ hariharādy api /
avidyaivety ahaṃ śrutvā brahman bhramam ivāgataḥ //

6.9.2

saṃvedyenāparāmṛṣṭaṃ śāntaṃ sarvātmakaṃ ca yat /
tat sac cid api cābhāsam astīha kalanojjhitam //

6.9.3

samudeti tatas tasmāt kalā kalanarūpiṇī /
jalād āvartarūpeva sphuradrūpatayoditā //

6.9.4

sūkṣmā madhyā tathā sthūlā ceti sā kalpyate tridhā /
paścān manastvaṃ yātena svenaiva vapuṣā punaḥ //

6.9.5

tisṛṣv avasthāsv etāsu bhedataḥ kalpitābhidhā /
sattvaṃ rajas tama iti saiṣaiva prakṛtis sphuṭā //

6.9.6

avidyāṃ prakṛtiṃ viddhi guṇatritayadharmiṇīm /
eṣaiva saṃsṛtir jantor asyāḥ pāraṃ paraṃ padam //

6.9.7

atraite ye trayaḥ proktā guṇās te 'pi tridhā smṛtāḥ /
sattvaṃ rajas tama iti pratyekaṃ bhidyate guṇaḥ //

6.9.8

navadhaiva vibhakteyam avidyā guṇabhedataḥ /
yāvat kiñcid idaṃ dṛśyam anayaiva tad āśritam //

6.9.9

ṛṣayo munayas siddhā nāgā vidyādharās surāḥ /
iti bhāgam avidyāyās sāttvikaṃ viddhi rāghava //

6.9.10

sāttvikasyāsya bhāgasya nāgā vidyādharās tamaḥ /
rajas tu munayas sādhyās sattvaṃ devā harādayaḥ //

6.9.11

sattvajāte devayonāv avidyāprakṛter guṇe /
nirmalaṃ padam āyātaṃ sattvaṃ hariharādayaḥ //

6.9.12

sāttvikaḥ prakṛter bhāgo rāma tajjño hi yo bhavet /
na pramuhyaty asau bhūyas tenāsau mukta ucyate //

6.9.13

tena rudrādayo hy ete sattvabhāgā mahāmate /
tiṣṭhanti muktapuruṣā yāvaddehaṃ jagatsthitau //

6.9.14

yāvaddehaṃ mahātmāno jīvanmuktā vyavasthitāḥ /
videhamuktā dehānte sthāsyanti parameśvarāḥ //

6.9.15

bhāga eṣa tv avidyāyā eva vidyātvam āgataḥ /
bījaṃ phalatvam āyāti phalam āyāti bījatām //

6.9.16

udety avidyā vidyāyās salilād iva budbudaḥ /
vidyāyāṃ līyate 'vidyā payasīva hi budbudaḥ //

6.9.17

payastaraṅgayor dvitvabhāvanād eva bhinnatā /
vidyāvidyādṛśor bhedabhāvanād eva bhinnatā //

6.9.18

payastaraṅgayor aikyaṃ yathaiva paramārthataḥ /
vidyāvidyādṛśor aikyaṃ tathaiva paramārthataḥ //

6.9.19

nāvidyātvaṃ na vidyātvam iha kiñcana vidyate /
vidyāvidyādṛśau tyaktvā yad astīha tad asti hi //

6.9.20

pratiyogivyavacchedavaśād ete raghūdvaha /
vidyāvidyādṛśau na staś śeṣe baddhapado bhava //

6.9.21

nāvidyāsti na vidyāsti kṛtaṃ kalpanayānayā /
kiñcid asti nakiñcid yac citsaṃvid iti tat sthitam //

6.9.22

tad evāviditābhāsaṃ sad avidyety udāhṛtaṃ /
viditaṃ sat tad evedam avidyākṣayasañjñitam //

6.9.23

vidyābhāvād avidyākhyā mithyaivodeti kalpanā /
mithas sattaitayor ante chāyātāpadṛśor iva //

6.9.24

avidyāyāṃ tu līnāyāṃ kṣaṇād dve eva kalpane /
ete rāghava līyete avācyaṃ pariśiṣyate //

6.9.25

avidyāsaṅkṣayāt kṣīṇe vidyāpakṣe 'pi rāghava /
yac chiṣṭaṃ tan nakiñcid vā kiñcid vāpīdam ātatam //

6.9.26

tatredaṃ dṛśyate sarvaṃ na ca kiñcana dṛśyate /
vaṭas svavaṭadhānāyām iva puṣpaphalādimān //

6.9.27

tat sarvaśakti kacitaṃ sarvaśaktisamudgakam /
nabhaso 'py adhikaṃ śūnyam avedyaṃ ca cidātmakam //

6.9.28

sūryakānte yathā vahnir yathā kṣīre ghṛtaṃ tathā /
tatredaṃ saṃsthitaṃ sarvaṃ deśakālakramodayam //

6.9.29

yathā sphuliṅgā analād yathā bhāso divākarāt /
tasmāt tathemā niryānti sphurantyas saṃvidas sthitāḥ //

6.9.30

yathāmbhodhis taraṅgāṇāṃ yathāmalamaṇis tviṣām /
kośo nityam anantānāṃ tathā tat saṃvidāṃ tviṣām //

6.9.31

sabāhyābhyantaraṃ sarvavastūnāṃ tad avasthitam /
sarvadaivāvināśātma kumbhānāṃ gaganaṃ yathā //

6.9.32

yathā maṇer ayasspandeṣv ayaskāntasya kartṛtā /
akartur eva hi tathā kartṛtā tasya kalpyate //

6.9.33

maṇisannidhimātreṇa yathāyas spandate jaḍam /
tatsattayā tathaivāyaṃ dehaś copaty acidvapuḥ //

6.9.34

tatra sthitaṃ jagad idaṃ jagadekabīje cinnāmni saṃvid iti kalpitakalpane ca /
lolormijālam iva vāriṇi citsvarūpaṃ khād apy arūpavati yatra nakiñcid asti //

Original text: Mokṣopāya · Edition: Susanne Krause-Stinner Das erste und zweite Buch: Vairāgyaprakaraṇa; Mumukṣuvyavahāraprakaraṇa Wiesbaden Harrassowitz Walter Slaje Anonymus Casmiriensis: Mokṣopāya. Historisch-kritische Gesamtausgabe 1 Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz. Veröffentlichungen der Indologischen Kommission / Veröffentlichungen der Fächergruppenkommission für Außereuropäische Sprachen und Kulturen. Stu · Data entry Walter Slaje Susanne Krause-Stinner Peter Stephan Anett Krause Jürgen Hanneder Stanislav Jager · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc