Mokṣopāya · Chapter 6.66

atra rāghava vakṣye 'ham itihāsam imaṃ śṛṇu /
yad vṛttaṃ kasyacid bhikṣoḥ kvacin mananaśālinaḥ //

āsīt kaścin mahābhikṣus samādhyabhyāsatatparaḥ /
nityaṃ svavyavahāreṇa kṣapayann akhilaṃ dinam //

samādhyabhyāsaśuddhaṃ tat tasya cittaṃ kṣaṇena yat /
cintayaty āśu tadbhāvaṃ gacchaty ambv iva vīcitām //

kadācit sa samādhānavirato 'tiṣṭhad ekadhīḥ /
kañcit sañcintayām āsa svāsanasthaḥ kriyākramam //

tasya cintayato jātā pratibheyam atha svataḥ /
bhāvayāmy āśu līlārthaṃ sāmānyajanavṛttitām //

iti sañcintya ceto 'sya sthitaṃ kiñcin narāntaram /
spandasaṃsthānasantyāgamātreṇāvartake 'mbv iva //

tena cittanareṇātha kṛtaṃ nāmātmanīcchayā /
jīvaṭo 'smīti sahasā kākatālīyavat sthitam //

jīvaṭo vijahārātha sa svapnapuruṣaś ciram /
svapnanirmāṇanagare kasmiṃścit puravīthiṣu //

tatra pānaṃ papau matto bhṛṅgaḥ padmarasaṃ yathā /
śilayeva dṛḍhaṃ piṣṭas suṣvāpa ghananidrayā //

svapne dadarśa vipratvaṃ pāṭhānuṣṭhānatuṣṭimat /
pratibhāmātrasampannaṃ cittadeśāntarāptivat //

kadācit sa dvijaśreṣṭhas svāharvyāpāraniṣṭhayā /
ājagāma ghanāṃ nidrāṃ bījatām iva pādapaḥ //

so 'py apaśyat svayaṃ svapne sāmantatvam athātmani /
patākārathahastyaśvasenājaladamālitam //

sa sāmantaḥ kṛtāhāraḥ kadācid ghananidrayā /
suṣvāpāntarvyavahṛtir bījatāyām iva drumaḥ //

apaśyad rājatāṃ svapne kakubvalayamālinīm /
lālitāṃ bhogapūgena puṣpaughenartutām iva //

sa kadācin nṛpas svasthas suṣvāpāstamitehitaḥ /
purobhāvinijācāras svaṃ kāryam iva kāraṇe //

apaśyad ātmani svapne surastrītvam aninditam /
vṛkṣaḥ kesarasollāso mañjarītvam ivoditam //

sā reme surasenāsu devodyānasthalīṣu ca /
kṣīrāmbhodhitaraṅgeṣu loleva harivallabhā //

suṣvāpa saikadā bālā mattodyānalatāgṛhe /
saṃśāntasvamanasspandaṃ gandhalekheva paṅkaje //

dadarśātmany atha svapne saṃsargavaśatoditam /
mṛgītvam ātmani svairam āvartatvam ivāmbutā //

sā mṛgī lolanayanā kadācin nidrayāhṛtā /
svapne dadarśa vallītvaṃ svābhyāsād rūḍham ātmani //

tiryañco 'pi prapaśyanti svapnaṃ cittasvabhāvataḥ /
dṛṣṭānto 'tra śukāśvebhasañjñāsmaraṇam akṣatam //

sā babhūva latā puṣpaphalapallavaśālinī /
vanadevīvanodyānalatāgṛhavilāsinī //

bījāntassthāṅkurākārarūpayehādhirūḍhayā /
sāpaśyad antassaṃvittyā sphuṭaṃ lavanam ātmanaḥ //

kañcit kālaṃ suṣuptasthakalayā jaḍatāṃ ghanam /
anubhūya dadarśātha svātmānaṃ bhramaraṃ sthitam //

ṣaṭpado vijahārātha vane vanalatāsv asau /
padminīṣu ca phullāsu taruṇīṣv iva vallabhaḥ //

bimbādharaṃ vidalayan svādayan kausumaṃ madhu /
svapan kusumaśayyāsu bhuktvā vallīvilāsinīḥ //

sa babhūva sarojinyāṃ vyasanī bisanālavat /
kvacid eva ratiṃ yāti ceto jaḍamater api //

tām ājagāma nalinīṃ pariloḍayituṃ gajaḥ /
ramyavastukṣayāyaiva mūḍhānāṃ jṛmbhate manaḥ //

nalinīmathanenaiva samaṃ tena sa ṣaṭpadaḥ /
guṇavattāntare rūḍhir iva cūrṇatvam āyayau //

bhramaro vāraṇālokād vāraṇālokabhāvanāt /
dadarśātmānam ālolamattahastitayoditam //

śuṣkasāgaragambhīre gajaḥ khāte papāta ha /
tamoghanaghane śūnye saṃsāra iva jīvakaḥ //

babhūva vallabho rājño mahān parabalāntakaḥ /
sadā madabalakṣīvo ghūrṇann iva niśācaraḥ //

kadācid arinistriṃśacchinnas so 'stam upāyayau /
vivekāsilatālūnarūpo jīva ivātmani //

paśyan gajaghaṭākumbhamaṇīn procchalitān alīn /
utkrāman sa gajāj jīvo bhūyo drāgity abhūd aliḥ //

sevamāno vanalatāḥ punar āyāt sa padminīm /
dustaro hi cirābhyāso vāsanānām abodhataḥ //

tatra hastikhurākrāntyā punar ācūrṇatāṃ yayau /
pārśvasthahaṃsasaṃvittyā babhūva kalahaṃsakaḥ //

sa haṃsaḥ phullapadmāsu sarasīṣu ciraṃ caran /
kadācid bahubhir haṃsais saṅgato virarāja ha //

brahmahaṃsātmikā saṃvid aśabdārthavatī manāk /
tatra pusphora tasyāntaḥ prāgjāṇḍarasabarhivat //

sa tāṃ vibhāvayan dūrād dṛḍhaṃ dāśeṣuṇā hataḥ /
tatsaṃvittyanusandhānāj jātaḥ padmajasārasaḥ //

tatrātisantatavivekavacovilāsair ābodhito 'dhigatapāvanavastudṛṣṭiḥ /
muktas sthito nanu yugāntavidhau videhamuktena tena kila bhāvyam avaśyam eva //