Mokṣopāya · Chapter 6.65

yathāsmākaṃ mune svapnapurapattanamaṇḍalam /
tathaiva padmajādīnāṃ yadi dehaparigrahaḥ //

tathaivedaṃ ca sañjātaṃ yadi sarvam asanmayam /
tad asmākaṃ dṛḍhataraḥ pratyayaḥ katham utthitaḥ //

asmatsargavad ābhāti pūrvasargaprajāpatiḥ /
svajīvapratibhāsātmā vidyate na tu vāstavaḥ //

sarvagatvāc cites sarvaṃ jīvas sarvatra saṃsṛtiḥ /
sā cāsatyā darśanotthā samyagdarśananāśinī //

svapnābhaḥ pratibhāso 'sya ya eṣa svayam utthitaḥ /
ahantāpratyayaikātmā sa evātidṛḍhas sthitaḥ //

svapne kṣaṇavināśitvaṃ yathā puṃsā na dṛśyate /
sargasvapne tathaivaitad brahmaṇāpi na lakṣyate //

svapno 'grapuruṣasyāsya pratibhāsaś ca yo bhavet /
rāmāsmadādisargātmā bhavet tādṛśa eva saḥ //

yat svapnapuruṣāj jātaṃ tat svapnapuruṣātmakam /
bhavatīty anubhūtaṃ hi yad bījaṃ tat phalaṃ yathā //

asatyam eva tad viddhi yad asatyena sādhyate /
asaty arthe samarthe 'pi na yuktaṃ bhāvabandhanam //

asaty arthe samarthe 'pi sattā bhāvanasambhavā /
yatas tena parityājyam asadbhāvanabhāvanam //

dṛḍhapratyayinas svapnapuruṣād yat samutthitam /
bhavaty ātmani sargādi dṛḍhapratyayam eva tat //

nimeṣamātram evāyaṃ sargasvapnas sphuran sthitaḥ /
tasmin nimeṣa evāsmatkalpatā parikalpitā //

sudīrghasvapnaṣaṇḍo 'yaṃ yathodeti prajāpateḥ /
sargādyās sarvabhūtānāṃ pratyekam uditās tathā //

cittattvasyaiva bhāvena sargasvapnaparamparāḥ /
sphuranty ambho dravatvena yathāvartavivartanaiḥ //

yadā svapnātmikaiveyaṃ sargalakṣmīr na vāstavī /
idaṃ sambhavatīdaṃ no vety ataḥ pralayaṃ gatam //

yad yathā yādṛśaṃ dṛṣṭaṃ tat tādṛg vidyate tathā /
na hi paryanuyujyante svapnavibhramanītayaḥ //

na tad asti jagaty asmin yan na sambhavati bhrame /
vicitrās triṣu lokeṣu dṛśyante vastudṛṣṭayaḥ //

jalamadhye jvalaty agnir yathābdhau vaḍavānalaḥ /
nagarāṇy ambare santi yathā vaimānikāśrayāḥ //

śilāsv abjāni jāyante hemādrāv iva pādapāḥ /
ekāge sarvapuṣpāṇi santi kalpatarau yathā //

śilāḥ phalanti phalavad yathā ratnagulucchakāḥ /
śilāntaḥ prāṇinas santi bhekā iva śilāntare //

dṛṣado vāri niryāti candrakāntopalād iva /
nimeṣeṇa ghaṭo yāti paṭatāṃ śāpavān iva //

svāsattām api budhyante svapne svamaraṇaṃ yathā /
adhogāmi jalaṃ vyomni ḍīyate 'bhragataṃ yathā //

vitānam iva khe vāri tiṣṭhati svarnadī yathā /
uḍḍīyante śilās sthūlāḥ pakṣavanto 'drayo yathā //

śilātaḥ prāpyate sarvaṃ nanu cintāmaṇer iva /
cintitāni phalanty āśu devodyānāntareṣv iva //

tāny eva na phalanty āśu mokṣādīnīva rāghava /
acetano 'pi kurute karma yantrapumān iva //

evamādis tathānyaś ca vicitrārambhavibhramaḥ /
dṛṣṭaś śambaragandharvavilāsair apy asambhavaḥ //

deśakālakriyādravyaratnaśambaraśāpajāḥ /
mayagandharvajanitā anantās satyasambhavāḥ //

asambhavas sambhavānām apīhābhyupapadyate /
sambhavāsambhavāṃśasya siddhayas svapnavibhramāḥ //

na tad asti na yat satyaṃ na tad asti na yan mṛṣā /
sarvaṃ sarveṇa sarvatra svapne sargābhidhānake //

svapne nimagnadhīr jantuḥ paśyati sthiratāṃ yathā /
sargasvapne magnabuddhiḥ paśyati sthiratāṃ tathā //

bhramād bhramāntaraṃ gacchan svapnāt svapnāntaraṃ vrajan /
atisthirapratyayabhāg iha jīvo vimuhyati //

śvabhrāntaraṃ śvabhranipātadoṣāt samprāpnuvan mugdhamṛgaḥ prayāti /
mohaṃ yathā pātamayaikarūpaṃ jīvas tathā saṃsṛtipātamūḍhaḥ //