Mokṣopāya · Chapter 6.207

ime ye jīvasaṅghātā dṛśyante daśadiggatāḥ /
naranāgasurāgendragandharvādyabhidhānakāḥ //

te svapnajāgarāẖ kecit kecit saṅkalpajāgarāḥ /
kecit kevalajāgratsthās cirajāgratsthitāḫ pare //

ghanajāgratsthitāś cānye jāgratsvapnās tathetare /
kṣīṇajāgarakāẖ kecij jīvās saptavidhās smṛtāḥ //

eteṣāṃ bhagavan bhedo bodhāya mama kathyatām /
jīvānāṃ saptarūpāṇāṃ jalānām arṇaveṣv iva //

kasmiṃścit prāktane kalpe kasmiṃścij jagati kvacit /
kecit suptās sthitā dehair jīvā jīvitadharmiṇaḥ //

ye svapnam abhipaśyanti teṣāṃ svapnam idaṃ jagat /
viddhi te hi khalūcyante jīvakās svapnajāgarāḥ //

kvacid eva prasuptānāṃ yas svapnas svayam utthitaḥ /
viṣaye so 'yam asmākaṃ teṣāṃ svapnanarā vayam //

teṣāṃ ciratayā svapnas sa jāgrattvam upāgataḥ /
svapnajāgarakās te tu jīvā ye tadgatās sthitāḥ //

sarvajñatvāt sarvagasya sarvaṃ sarvatra vidyate /
tena svapnavatāṃ teṣāṃ vayaṃ svapnanarās sthitāḥ //

yeṣu kalpeṣu te jātāẖ kṣīyante kalpakalpanāḥ /
yadi tās tat kathaṃ teṣāṃ prabuddhānām avasthitiḥ //

iha svapnabhramāt te tu mucyante vā vinidratām /
prāpya saṅkalpya te dehāṃs tathaivānyāñ śrayanty alam //

tathaivānyaṃ ca paśyanti jagatkalpaṃ prakalpitam /
kalpanābhāsanabhaso na hi saṅkaṭatā bhavet //

svakalpanātmakajagajjīrṇodumbarakīṭakāḥ /
svapnajāgarakāḫ proktāś śṛṇu saṅkalpajāgarān //

kasmiṃścit prāktane kalpe kasmiṃścij jagati kvacit /
anidrālava evāntas saṅkalpaikaparās sthitāḥ //

dhyānād viluṭhitā vātha manorājyavaśānugāḥ /
saṅkalpadārḍhyam āpannā galitāgrānubhūtayaḥ //

saṅkalpa eva jāgrattvaṃ yeṣāṃ ciratayā gataḥ /
tatrāstamitaceṣṭānāṃ te hi saṅkalpajāgarāḥ //

kalpanopaśame bhūyas tam anyaṃ vā śrayanti te /
dehaṃ teṣāṃ vayam ime saṅkalpapuruṣās sthitāḥ //

saṅkalpajāgarāḫ proktā ete saṅkalpaśāyinaḥ /
jīvā jīvitahevākāś śṛṇu kevalajāgarān //

prāthamyenāvatīrṇās te brahmaṇo bṛṃhitātmanaḥ /
proktāẖ kevalajāgaryāḫ prāgutpattyavikāsinaḥ //

bhūyojanmāntaragatās ta eva cirajāgarāḥ /
kathyante prauḍhim āyātāẖ kāryakāraṇacāriṇaḥ //

ta eva duṣkṛtāveśāj jaḍās sthāvaratāṃ gatāḥ /
ghanajāgratayaḫ proktā jāgratsu ghanatāṃ gatāḥ //

ye tu śāstrārthasatsaṅgabodhitā bodham āgatāḥ /
paśyanti svapnavaj jāgraj jāgratsvapnā bhavanti te //

ye tu samprāptasambodhā viśrāntāḫ parame pade /
kṣīṇajāgratprabhṛtayas te turyāṃ bhūmikām itāḥ //

iti saptavidho bhedo jīvānāṃ kathitas tava /
samudrāṇām iva mayā buddhvā śreyaḫparo bhava //

bhrāntiṃ parityaja jagadgaṇanātmikāṃ tvaṃ bodhaikarūpaghanatām alam āgato 'si /
śūnyatvavarjitam aśūnyatayā ca muktam etad dvayaikyakavimuktavapus tvam ādyam //