Mokṣopāya · Chapter 6.2

tataḥ khinnenduvadanā paryākulatamaḥpaṭā /
kṣīyamāṇā babhau śyāmā vivekānteva vāsanā //

pūrve dhvastatayālokād dṛśyamāno 'pare 'cale /
śephālikāvataṃsābhāṃ tārakānikaro dadhau //

avaśyāyakaṇākarṣī parāmṛṣṭendumaṇḍalaḥ /
jyotsnākavalanālolo vavau prābhātiko 'nilaḥ //

rāmalakṣmaṇaśatrughnā utthāyānucarais saha /
yayur vanditasandhyās te puṇyaṃ vāsiṣṭham āśramam //

tatra vanditasandhyasya nirgatasyāgnisadmanaḥ /
muner vavandire pādāv ādau dattvārghyasantatim //

kṣaṇāt tat sadanaṃ maunaṃ munibrāhmaṇarājabhiḥ /
hastyaśvarathayānaiś ca kṣaṇān nīrandhratāṃ yayau //

athāsau muniśārdūlas tayaiva saha senayā /
gṛhaṃ dāśarathaṃ kalye rāmādyanugato yayau //

tatrainaṃ pūrvasambuddhaḥ kṛtasandhyo mahīpatiḥ /
dūram agre vinirgatya pūjayām āsa sādaram //

puṣpamuktāmaṇivrātair bhūyo 'py adhikabhūṣitām /
sabhāṃ praviśya te sarve viviśur viṣṭarādiṣu //

athaitasminn avasare hyastanās sarva eva te /
śrotāras samupājagmur nabhaścaramahīcarāḥ //

viveśa sā sabhā somyaṃ kṛtānyo'nyābhivādanā /
babhau samasamābhogā śāntavāteva padminī //

yathāpradeśam evāśu niviṣṭeṣu yathāsukham /
teṣu taddeśayogyeṣu viprarṣimunirājasu //

mṛduni svāgatarave śanaiś śamam upāgate /
sabhākoṇopaviṣṭeṣu śāntaśabdeṣu vandiṣu //

tvarayevoditeṣv āśu śrotum abhyāgateṣv iva /
gavākṣād iva jāteṣu praviṣṭeṣv arkaraśmiṣu //

satvaraṃ praviśacchrotṛhastasparśavaśodbhave /
muktājālajhaṇatkāra oṅkāra iva śāmyati //

kumāraś śaṅkarasyeva kaco devaguror iva /
prahlāda iva śukrasya suparṇa iva śārṅgiṇaḥ //

vasiṣṭhasyānane rāmaś śanair dṛṣṭim apātayat /
bhramantīm ambare vātaḥ phullapadma ivālinīm //

munis tv anujjhitenātha tenaiva raghunandanam /
krameṇovāca vākyajño vākyaṃ vākyārthakovidam //

kaccit smarasi yat proktaṃ hyo mayā raghunandana /
vākyam atyantagurvarthaṃ paramārthāvabodhakam //

idānīm avabodhārtham anyac ca ripumardana /
ucyamānaṃ mayedaṃ tvaṃ śṛṇu śāśvatasiddhaye //

vairāgyābhyāsavaśatas tathā tattvāvalokanāt /
saṃsārāt tīryate tena teṣv evābhyāsam āhara //

samyak tattvāvabodhena durbodhe kṣayam āgate /
galite vāsanāveśe viśokaṃ prāpyate padam //

dikkālādyanavacchinnam adṛṣṭobhayakoṭikam /
ekaṃ brahmaiva hi jagat sthitaṃ dvitvam ivāgatam //

sarvabhāvānavacchinnaṃ yatra brahmaiva vidyate /
śāntaṃ samasamābhāsaṃ tatrānyat tat kathaṃ bhavet //

iti matvāham ity antar muktvā muktavapur mahān /
ekarūpaḥ praśāntātmā maunī svātmamayo bhava //

nāsti cittaṃ na cāvidyā na mano na ca jīvakaḥ /
etāś ca kalanā rāma kṛtā brahmaṇa eva tāḥ //

yās sampado yāś ca dṛśo yāś cito yāś cideṣaṇāḥ /
brahmaiva tad anādyantam abrahmeha na vidyate //

pātāle bhūtale svarge trinetrāntaṃ tṛṇādi yat /
dṛśyate tat paraṃ brahma cidrūpaṃ nānyad asti hi //

upekṣyaṃ heyam ādeyaṃ bandhavo vibhavā vapuḥ /
brahmaiva vigatādyantam abdhivat pravijṛmbhate //

yāvad ajñānakalanā yāvad abrahmavāsanā /
yāvad āsthā jagajjāle tāvac cittādikalpanā //

dehe yāvad ahambhāvo dṛśye 'smin yāvad ātmatā /
yāvan mamedam ity āsthā tāvac cittādivibhramaḥ //

yāvan noditam uccaistvaṃ sajjanāsaṅgaśṛṅgataḥ /
yāvan maurkhyaṃ na saṅkṣīṇaṃ tāvac cittādinimnatā //

yāvac chithilatāṃ yātaṃ nedaṃ bhuvanabhāvanam /
samyagdarśanaśaktyāntas tāvac cittodayas sphuṭaḥ //

yāvad ajñatvam andhatvaṃ vaivaśyaṃ viṣayāśayā /
mūrchāmohasamucchrāyas tāvac cittādikalpanā //

yāvad āśāviṣāmodaḥ parisphurati hṛdvane /
pravicāracakoro 'tra na tāvat praviśaty alam //

bhogeṣv anāsthamanasaś śītalāmalanirvṛteḥ /
chinnāśāpāśajālasya kṣīyate cittavibhramaḥ //

tṛṣṇāmohaparityāgān nityaśītalasaṃvidaḥ /
puṃsas saṃśāntacittasya prabuddhasya kva cittabhūḥ //

asaṃstutam ivānāstham avastu paripaśyataḥ /
dūrastham iva dehaṃ svam asantaṃ cittabhūḥ kutaḥ //

bhāvitānantacittattvarūparūpāntarātmanaḥ /
svāṅgāṃśalīnajagataś śānto jīvādivibhramaḥ //

asamyagdarśane śānte mithyābhramabharātmani /
udite paramāditye paramārthaikadarśane //

apunardarśanāyaiva dagdhaṃ saṃśuṣkaparṇavat /
cittaṃ vigalitaṃ viddhi vahnau ghṛtalavaṃ yathā //

jīvanmuktā mahātmāno ye parāvaradarśinaḥ /
teṣāṃ yā cittapadavī sā sattvam iti kathyate //

jīvanmuktaśarīreṣu vāsanā vyavahāriṇī /
na cittanāmnī bhavati sā hi sattvapadaṃ gatā //

niścetaso hi tattvajñā nityaṃ sattvapade sthitāḥ /
līlayā prabhramantīha sattvasaṃsthitihelayā //

śāntā vyavaharanto 'pi sattvasthās saṃyatendriyāḥ /
nityaṃ paśyanti cijjyotir na dvaitaikye na vāsanāḥ //

antarmukhatayā sarvaṃ cidvahnau trijagattṛṇam /
juhvato 'ntar viceṣṭante mūḍhavac chītalāśayāḥ //

vivekaviśadaṃ cetas sattvam ity abhidhīyate /
bhūyaḥ phalati no mohaṃ dagdhaṃ bījam ivāṅkuram //

yā vāsanā vimūḍhāntar punarjananadharmiṇī /
cittaśabdābhidhā soktā viparyasyati bodhataḥ //

prāptaprāpyo bhavān rāma sattvabhāvam upāgatam /
cittaṃ jñānāgninā dagdhaṃ na te bhūyaḥ prarohati //

saṃrohatīṣuṇā viddhaṃ tathā paraśunāgninā /
na hi jñānāgninirdagdhaṃ prabodhaviśadaṃ manaḥ //

brahmabṛṃhaiva hi jagaj jagac ca brahmabṛṃhaṇāt /
vidyate nānayor bhedaś cidghanabrahmaṇor iha //

cidantar asti trijagan marice tiktatā yathā /
nātaś cijjagatī bhinne tasmāt sadasatī mudhā //

acinmayatvān nāsi tvaṃ khātmā kim iva rodiṣi /
acinmayatvāj jagatām abhāve kalanāḥ kutaḥ //

cinmayaś ced bhavān sarvaṃ tac cittvaṃ pravicāraya /
śuddhasattvam anādyantaṃ tatrāṅga kalanāḥ kutaḥ //

cidātmāsi niraṃśo 'si pārāvāravivarjitaḥ /
rūpaṃ smara nijaṃ sphāraṃ māsmṛtyā sammito bhava //

tāṃ svasattāṃ gatas sarvam asarvaṃ vā bhavodayī /
tādṛgrūpo 'si śānto 'si cid asi brahmarūpy asi //

cicchilodaram evāsi nāsi nānasy athom asi /
yo 'si so 'si na so 'sīva sad asy asad asi svabhāḥ //

yaḥ padārthaviśeṣo 'ntar na tvaṃ nānyo na so 'sti te /
tad asy atad asi svacchacidghanātman namo 'stu te //

ādyantavarjitaviśālaśilāntarālasampīnacidghanavapur gaganāmalas tvam /
svastho bhavājaraḍhapallavakośalekhālīlāsthitākhilajagajjaladhe jayas te //