Mokṣopāya · Chapter 6.191

prāpteṣu sukhaduẖkheṣu yo naśyati sa naśyati /
yo na naśyaty anāśo 'sāv alaṃ śāstropadeśanaiḥ //

yasya vecchodayas tasya santy avaśyaṃ sukhādayaḥ /
te cet sāmyāc cikitsyante pūrvam icchaiva sohyatām //

ahaṃ jagad iti bhrāntī na sta eva pare pade /
idaṃ śāntam anālambaṃ sarvaṃ nirvāṇam avyayam //

ahaṃ brahma jagac ceti śabdasandarbhavibhramaḥ /
sarvasmiñ śānta ākāśe kena nāmopakalpitaḥ //

nehāsty ahaṃ na ca jagan na ca brahmādiśabdakāḥ /
śāntasyaikasya sarvatvāt kartā bhokteha kaẖ kutaḥ //

upadeśātiśāyitvāt sarvāpahnava eva yaḥ /
kṛto 'yaṃ sa ca satyātmā sa evehāvaśiṣyate //

agrasthasiddhasañcāro jñāyate nāpi dāruṇaḥ /
yathaikapārśvasaṃsuptanarasvapnābhragarjitam //

jñaptau nāsti yatas tena siddhācāro na lakṣyate /
svabhāva iti sarveṇa jñaptistho hy anubhūyate //

jñaptir apy ātmabhūtaiva sarvaṃ bhāti hi tanmayam /
tasmāt sāhaṃ jagat sarvam abhinnaṃ paramātmanaḥ //

jñaptir jagattayā bhāti saṅkalpasvapnayor iva /
anānāvayavodeti jalam ūrmitayā yathā //

ekātmaivodayo jñapter nānātām iva vo gataḥ /
ajñānāt sā tv avastutvāt prekṣitā nopalabhyate //

yathā svāvayavā eva sarvo hy avayavī bhavet /
nityānavayavaṃ śāntaṃ brahmaivedaṃ tathā jagat //

bhāṇḍalakṣāṇi dhatte 'ntaś cidrūpakanakeṣṭakā /
yad eva sā cetayate jagadādīva vetti tat //

brahmaiva kacatīvedaṃ sat tayācchaṃ jagattayā /
cidrūpatvād dravātmatvāt taraṅgāditayāmbv iva //

yad yac cetayate 'ntas taj jagadādīva paśyati /
arūpam api rūpaṃ svaṃ yan na cetayate na tat //

cetanācetanatvoktī tasyeśatvāt svadehage /
upadeśārtham evokte na sadviṣayam arthataḥ //

na jagat san na caivāsad bhāsate cetanāc citi /
acetanān na kacati ka ivātra graho hi naḥ //

acetanaṃ cetanaṃ ca spandāspandavad ātmanaḥ /
svāyatte na kadarthasthe svasthaṃ pāṣāṇavat sthite //

yasyekṣitasya no sattā nādhāro na ca kāraṇam /
so 'ham ity eva vo yakṣo na jāne kuta utthitaḥ //

yasyāham iti yakṣasya sattaivāsti na satyataḥ /
aho nu citraṃ teneme bhavanto vivaśīkṛtāḥ //

kākatālīyavad bhrāntam ahaṃ brahmaṇi bhāsate /
svam eva rūpaṃ dṛgbhrāntau keśoṇḍukam ivāmbare //

brahmaivāhaṃ jagac cātra kuto nāśasamudbhavau /
ato harṣaviṣādānāṃ kiṃ kveva katham āspadam //

sarveśvaratvād īśasya vibhātīdaṃ pracetitam /
acetitaṃ ca no bhāti tenācetitam astu te //

kākatālīyavac cittvāj jagadvad bhāti brahmakham /
svapnasaṅkalpapuravat tat tasmād bhidyate katham //

yathormyādi jale vṛkṣe vā yathā sālabhañjikā /
yathā ghaṭādayo bhūmau tathā brahmaṇi sargatāḥ //

anākṛtāv asaṃsthāne svacche yad anubhūyate /
tat tad evāta uditaṃ kiṃ nāmāhaṃ jaganti kim //

marutas spandavaicitryaṃ sattayaiva yathā tathā /
brahmaṇo nissvabhāvasya jagadādy ahamādi ca //

yathābhre lakṣyate vṛkṣagajavājimṛgāditā /
asanniveśākṛtini sargāhantve tathā pare //

sargo 'vayavavad bhāti pare 'navayave śive /
evaṃ tadupamaṃ viddhi kāryakāraṇavad yathā //

ataś śāntam anāyāsaṃ nirupādhi gatabhramam /
jagato 'sambhavād eva vyomavat samam āsyatām //

na bhavanto na ca vayaṃ na jaganti na khādayaḥ /
santi śāntam aśeṣeṇa brahmedaṃ nirbharaṃ sthitam //

aśeṣeṣv aviśeṣeṣu śāntāśeṣaviśeṣatā /
satyā saivāham ity āśu tyaktvā mokṣāya bhāvyatām //

vedanaṃ bandhanaṃ viddhi viddhi mokṣam avedanam /
yathāsthitaṃ yathācāraṃ bhava śāntam avedanam //

draṣṭā na dṛśyatāṃ yāti citir nāyāti cetyatām /
cetyābhāvād ajagati kaẖ kiṃ cetayatāṃ katham //

draṣṭṛdṛśyadaśābhāvāj jāgraty eva suṣuptavat /
śaradākāśakośābham asattopamam āsyatām //

tathaikaṃ brahma cidrūpe pavanas spandane yathā /
atra cidbodhatā sargo mokṣo brahmaikabodhatā //

citspando brahmamaruto yas sa sarga iti smṛtaḥ /
nātra citspandanaṃ yat syān nirvāṇaṃ tad udāhṛtam //

bījam antar yathā vetti svaṃ rūpaṃ pallavādikam /
tathā mahācid antassthaṃ svaṃ rūpaṃ vetti sargatām //

pattrādivedanād bījaṃ yathā pattrādi tiṣṭhati /
parā cit sargasaṃvittes tathā bhavati sargabhāḥ //

yathā bhāvavikārābhāś cit parā sargabhās tathā /
sarve bījādidṛṣṭāntās tadrūpā eva tanmayāḥ //

nirvikāraṃ paraṃ brahmamayaṃ sarvam idaṃ jagat /
nirvikāram anādyantam evaṃ viddhi nirāmayam //

nijasaṅkalpamātrātmā nijāsaṅkalpanāt kṣayī /
dvaitādvaitavikāro 'yaṃ saṅkalpanagaraṃ yathā //

śūnyatvākāśayor bhedo yādṛśo 'vagatas tvayā /
bhedaṃ nirātmakaṃ viddhi tādṛśaṃ brahmasargayoḥ //

mahācidrūpiṇī śāntā yā sattā brahmaṇaḫ parā /
khatā seyam ahaṃ tvaṃ ca mā naro 'smīty adho vraja //

brahmaṇy asmiñ jagadrūpe na kiñcid api jāyate /
jātam apy atha naṣṭaṃ ca na naśyaty ambuvīcivat //

padārthaṃ brahmarūpeṇa brahmaivātmani tiṣṭhati /
avayavīvāvayave khe khaṃ vārīva vāriṇi //

nimeṣārdhārdhabhāgena deśād deśāntarasthitau /
yad rūpaṃ saṃvido madhye sa svabhāva upāsyatām //

saṅkṣubdham akṣubdham iti dvirūpaṃ saṃvitsvarūpaṃ pravadanti santaḥ /
śreyaḫ paraṃ yena samīhase tvaṃ tadekaniṣṭho bhava māmatir bhūḥ //