Mokṣopāya · Chapter 6.190

svapauruṣeṇa svadhiyā satsaṅgamavikāsayā /
yadi nānīyate jñatvaṃ tad upāyo 'sti netaraḥ //

akalpitaṃ kalpitaṃ ca pratikalpanayā svayā /
tad evānyatvam ādatte viṣatvam amṛtaṃ yathā //

kalpanā cākalpanāntā muktatā tyaktakalpanam /
etac ca bhogasantyāgapūrvaṃ sidhyati nānyathā //

vacasā manasā cāntaś śabdārthāv avibhāvayan /
ya āste vardhate tasya kalpanopaśamaś śanaiḥ //

varjayitvāham ity eva nāvidyāstītarātmikā /
śānte tv abhāvanād asmin nānyo mokṣo 'sti kaścana //

ahambhāvam athādehaṃ kiñcic chrayasi naśyasi /
jagadādau ciraṃ tasmiṃs tyakte śāmyasi sidhyasi //

acetanād idaṃ sarvaṃ sad evāsad iva sthitam /
śāntaṃ yasyopalasyeva namas tasmai mahātmane //

acetanād idaṃ sarvam upalasyeva śāmyati /
śūnyākhyāntaḫ parālīnacittasyācittabhāvanāt //

idam astv atha vā māstu cetitaṃ duẖkhavṛddhaye /
acetitaṃ sukhāyāntar acetanam acetanāt //

dvau vyādhī dehino ghorāv ayaṃ lokas tathā paraḥ /
yābhyāṃ ghorāṇi duẖkhāni bhuṅkte sarvatra pīḍitaḥ //

ihaloke yatante 'jñā vyādhau bhogadurauṣadhaiḥ /
ājīvitaṃ yathāśakti cikitsā nāparāmaye //

paralokamahāvyādhau prayatante cikitsitum /
śamasatsaṅgabodhādyair amṛtaiḫ puruṣottamāḥ //

paralokacikitsāyāṃ sāvadhānā bhavanti ye /
mokṣamārgamahecchāyāṃ śamayuktyā jayanti te //

ihaiva narakavyādheś cikitsāṃ na karoti yaḥ /
gatvā nirauṣadhaṃ sthānaṃ sa rogī kiṃ kariṣyati //

ihalokacikitsābhir jīvitaṃ yātu mā kṣayam /
ātmajñatauṣadhair ajñāḫ paralokaś cikitsyatām //

āyur vāyucalatpattralambāmbukaṇabhaṅguram /
paralokamahāvyādhir yatnenāśu cikitsyatām //

paralokamahāvyādhau yatnenāśu cikitsite /
dṛṣṭalokamayo vyādhis svayam āśūpaśāmyati //

saṃvinmātraṃ vidur jantuṃ tasya prasaraṇaṃ jagat /
paramāṇūdare 'py asti tac chailaśatavistaram //

yat saṃvidaḫ prasaraṇaṃ rūpālokamanāṃsi tat /
vyomany evānubhūyante nātas satyo jagadbhramaḥ //

pralayeṣv api dṛṣṭeṣu jagaddṛśyābhravibhramāḥ /
na naśyanti na jāyante bhrāntimātraikarūpiṇaḥ //

bhogapaṅkārṇave magna ātmā nottāryate yadi /
svapauruṣacamatkṛtyā tad upāyo 'sti netaraḥ //

ajitātmā jano mūḍho rūḍho bhogaikakardame /
āpadāṃ pātratām eti payasām iva sāgaraḥ //

jīvitasya yathā bālyaṃ dṛṣṭaṃ prathamakalpitam /
nirvāṇasya tathā bhogasantyāgo rāgaśāntidaḥ //

tajjñasya jīvitanadī sakallolāpy asambhramā /
samaṃ vahati somyaiva citrasaṃstheva nīrasā //

ajñajīvitanadyas tu rasenātyantabhīṣaṇāḥ /
āvartāvṛttivikṣobhakallolās sahavāhinaḥ //

sargavegāḫ pravalganti saṃvitprasaraleśakāḥ /
dvicandrabālavetālamṛgāmbusvapnamohavat //

saṃvidvāritaraṅgaughā bhānti sargās sahasraśaḥ /
vicāritās tv asatyās te satyās tv anubhavabhramāt //

jaganty ākāśakośe 'pi saṃvitprasaraṇabhramāt /
santīvāpy anubhūyante na tu satyāni tāni hi //

saṃvidvikāsapayaso budbudas sargavibhramaḥ /
aham ityādisadbhāvavikārākārarūpavān //

saṃvinnirvāṇam ajagat saṃvidunmīlanaṃ jagat /
nāntar na bāhyaṃ nāsatyaṃ na satyaṃ sarvam eva tat //

cidrūpam ajam avyaktam ekam avyayam īśvaram /
svatvabhāvatvarahitaṃ brahma śāntātma khād api //

brahmaṇo nissvabhāvasya sargasaṃvedane svataḥ /
spandane pavanasyeva kāraṇaṃ nopayujyate //

svapnānubhavavad bhānti brahmābdhau brahmavīcayaḥ /
sargatā vastutas tv atra na svapno na ca sargatā //

ekam eva nirābhāsam acittvam ajaḍaṃ samam /
na san nāsan na khaṃ nākham idam advayam avyayam //

yathāsthitasyaiva sato yasyāsaṃvedanātmakam /
saṃvitpraśamanaṃ jātaṃ tam āhur munisattamam //

sato 'pi mṛṇmayasyeva yasyāsaṃvedanātmakam /
sāhaṃ jagad vigalitaṃ tam āhur munisattamam //

yathā śāmyaty asaṅkalpāt saṅkalpanagaraṃ tathā /
vedanotthaṃ jagad ahaṃ ceti śāmyaty avedanāt //

svabhāvavarjaṃ śabdārthās sarva eva sahetukāḥ /
svabhāvasya tu yo hetur muktes tad anubhāvanam //

na kasyacit padārthasya svabhāvo 'stīha kaścana /
mahācidambudravatās sarvā evānubhūtayaḥ //

mahācidanilaspandā etā evānubhūtayaḥ /
etās tā brahmagaganaśūnyatā iti budhyatām //

vātaspandāv ivābhinnau brahmasargau vibhinnatā /
tayos tv asatyā svabhrāntes svapne svamaraṇopamā //

bhrāntis tu tāvat tattvārthavicāro yāvad asphuṭaḥ /
vicāre tu sphuṭe bhrāntir brahmatām eva gacchati //

bhrāntis tv asatyāvastv eva prekṣayāto na labhyate /
śaśaśṛṅgavad atyaccham ato brahmaiva śiṣyate //

anādimadhyāntam anantam acchaṃ samaṃ śivaṃ śāśvatam ekam eva /
sarvāṃ jarāmohavikārabhārabhrāntiṃ vimucyāmbarabhāvam ehi //