Mokṣopāya · Chapter 6.149

ahantābījasaṅkalpamātram evam idaṃ mune /
avidyamānam evāti vidyamānam iva sthitam //

evaṃ cet tad vada brahmaṃl loke śāstre śrutau smṛtau /
dehaḫ piṇḍādinodeti mṛtasyeti kim ucyate //

yathā brahma tathaivāsti sargo 'yaṃ niyamānvitaḥ /
atadanyas tadanyatvaṃ sargatāpratyayād gataḥ //

atra sargādiśabdārtho bhūtādīny upasaṃsthitaḥ /
bhūtatvaṃ viddhi bhūtānām ahantāmananātmakam //

rāgadveṣātmikā caiṣā kalanā netarātmikā /
idam evam idaṃ naivam ity ekātmasvarūpiṇī //

soditā sargaśabdārthakalanā mānamāninī /
brahmādinādipuruṣarūpeṇāhantvarūpiṇī //

idaṃ kāryam idaṃ neti niyamena vinā ca sā /
na bhavaty ātmanaitāvanmātrarūpaikajīvitā //

brahmāditāṃ gatāyās tu tasyās tavamamātmikām /
na bhavaty anyatā tasmāt svabhāvāt paramātmanaḥ //

tena brahmāditām etya svarūpasthaiva tiṣṭhati /
nopaśāmyati nodeti niricchatvāt parātmikā //

bhāvābhāvau samāv asyā niṣkalaṅkātmakasthiteḥ /
tenaiṣāste samaṃ vetti nābhāvaṃ bhavanaṃ na ca //

yadotpannaiva sā saṃvid brahmādikalanāmayī /
ātmany eva niricchāste śāntānutpannasannibham //

tad evam akhilaṃ śāntaṃ vyomevānantakaṃ sthitam /
kam apy akalitaṃ kālaṃ nāsmābhis tad vicāryate //

yadā tu sā manassattā prasarantī svabhāvataḥ /
āste tadā tadākāras sarga ity eva tiṣṭhati //

prasarantyā yathā nadyās svāvartādisvarūpakam /
tathā saṅkalpasattāyā jagadādyātmakaṃ vapuḥ //

sthitāyās sargasaṃvitter idam ittham idaṃ tv iti /
iti saṃsthānaracanād ṛte sattā na vidyate //

viriñcatādisampannā yadātmany eva śāmyati /
idam ittham idaṃ ceti tadā na bhavati kramaḥ //

śāntaṃ sarvagataṃ śūnyam āste brahmaiva kevalam /
vārīvāvartavat satyaṃ tad asmābhir na carcyate //

yadā tv āśu na nirvāti svātmasattātmakaṃ tadā /
idaṃ kāryam idaṃ neti sargadṛṣṭyā prasarpati //

yat kalpanāvisaraṇaṃ tat sarga iti dṛśyate /
visārī cakrakavyūhas tailabindur ivāmbhasi //

yad eva sargasaṃsthānaṃ sargasattākaraṃ param /
tad evettham idaṃ tv ittham idam atyarthajṛmbhaṇam //

idam ittham idaṃ cettham ity āste yadi neha tat /
katham ūrdhvaṃ bhaved ūrdhvam adhaś cādhaẖ kathaṃ bhavet //

pratibhātmani sampanne sanniveśe jagatsthiteḥ /
brahmādirūpamananaṃ marumārgavṛthāmbhasi //

śabdasparśādayas tasyās sva evāvayavās tataḥ /
saṅkalpātmāna evāśu sarūpālokavedanaiḥ //

parasparaṃ vivartante payāṃsīva dravaujasaḥ /
arthas sattām upādatte śabdo 'rtham anudhāvati //

anya ādhāratāṃ dhatte para ādheyatām api /
prayacchaty ārtavam ṛtukālaś ced ṛtutāṃ vahan //

evaṃ krame vikasite vastusattāniyāmake /
niyatis sthiratām eti svayaṃ nimne yathā payaḥ //

vedā ity eva niyates tatas te nāma tadgatāḥ /
bhāvayanty artharūpeṇa niyantritajagatsthiteḥ //

jagatsthiter athākalpaṃ jñānāyāpi ca siddhaye /
sthairyāya cāśu niyatiṃ te vedā iti kalpitām //

śabdarāśimayīṃ kṛtvā brahmaviṣṇuharādayaḥ /
dhārayanti cirārūḍhāṃ hṛdy arthagaṇanām iva //

tasyā vedābhidhānāyās sthiter avayavā ime /
piṇḍadānādayas tena saiva rūḍhim upāgatā //

bhāvitās te yathābhāvaṃ phalanti manasi sthitāḥ /
pakṣīvāṇḍarasāc cittvāt kālenodyanti santi ca //

śrutismṛtyarthabhāvātmā mṛto bhāvitam agragam /
sarvaṃ paśyati sadrūpaṃ tac ca tasya phalapradam //

śrutismṛtigatir yena na manāg api bhāvitā /
sa mṛto moham āyāti ghanam ātmajñatāṃ vinā //

manāg api ca sā yena bhāvitā sa mṛtaḫ pumān /
tāvanmātraphalaṃ bhuktvā punarjanmani jāyate //

śrutismṛtigatir yena bhāvitā vā na bhāvitā /
bhāvitā cātmasattāsau mukta eva na saṃśayaḥ //

yac cittabhūmau patitaṃ bījam āśu manāg api /
tad avaśyaṃ hi kālena phalaty avikalaṃ phalam //

piṇḍādidānasya phalāni loke śrutvā mṛtas san puruṣaḫ purastāt /
prāpnoti tāny antar avaśyam eva bhuṅkte yathābhāvitam eva cetaḥ //