Mokṣopāya · Chapter 6.150

atraivodāharantīmam itihāsaṃ purātanam /
saṃvādaṃ daityanāthasya tathā devaguroḫ purā //

atītaṣaṣṭhakalpasya pūrvam ekādaśe manau /
caturyuge pañcadaśe tretāyāṃ vasudhātale //

āsid daityo balo nāma sākṣād balam ivoddhatam /
lasaddarpāvadalitadaityadānavarākṣasaḥ //

utsāditāśeṣapuro bhuktāśeṣajanavrajaḥ /
ākrāntāśeṣabhuvano jitāśeṣasureśvaraḥ //

trailokyaṃ tena nirjitya svīkṛtā vāsavasthitiḥ /
kṣuṇṇagrāmaṭikevaikā deśe 'rājani dasyunā //

śakras saparivāro 'sya bhṛtyatām anujagmivān /
lokapālāpsarassiddhavidyādharagaṇais saha //

sa pālayañ jagadrājyaṃ hṛtvendratvaṃ śacīpateḥ /
yathāvad akhilaṃ samyagācāram anutasthivān //

sa kadācit sabhāsaṃsthaẖ kathāprastāvataḥ kvacit /
naramṛtyukathāmadhye guruṃ papraccha vākpatim //

bhasmībhūtasya śāntasya punar āgamanaṃ kutaḥ /
paralokopalambhaś ca śarīreṇa vinā kutaḥ //

mṛgatṛṣṇāmbuvad deho jīvasya pratibhāsate /
asatyātmā svasaṃvitteḫ payasīva taraṅgakaḥ //

na tattvato dahyate 'sau jāyate na ca tattvataḥ /
na tattvataś ca mriyate duẖkhaṃ cānubhavaty ati //

yādṛgbhāvo bhavaty eṣa jīvas tat phalam aśnute /
nāsatyatvaṃ na satyatvaṃ kiñcid asyopayujyate //

yayā kayācid yuktyaiva rājan bhāvanabhāvane /
vinivṛtte kva jīvatvaṃ bandhamokṣadṛśau kva ca //

sadeho 'haṃ hi jīvāmi ciram apy upalabhya ha /
cetaty ahaṃ mṛto 'smīti jīvas svapna ivāvapuḥ //

piṇḍadānādinā bhūyo bhāvitenāśu paśyati /
jāto 'smīti tataẖ karmabhoktāsmīti ca cetati //

iyaṃ mṛtir ayaṃ vyādhir idaṃ maraṇam āgatam /
idaṃ jīvitam etā me yonayas sukhaduẖkhadāḥ //

ity antaś cetati pumāñ jaladravavivṛttivat /
abhāvitaṃ bhāvitaṃ ca svacamatkārajaṃ ca tat //

jīvitapratibhāso 'tha maraṇapratibhāsanam /
anyatāpratibhāsāś ca jīvasyaiva vyavasthitāḥ //

na dehaḫ paramārthena vidyate na ca bhūtatā /
asad evedam ābhāti sad iva bhramamātrakam //

vedanaṃ viddhi saṃsāram avedanam asaṃsṛtim /
jīvo yādṛksaṃsṛtis syāt tādṛg eva ca cetati //

etāvanmātrakaiveyaṃ yuktir uktā manīṣibhiḥ /
anubhūyata evaitat kim etāvati vibhramaḥ //

jīve 'ntar asti saṃsāras tile tailam ivābilam /
na saṃsārāntare jīvas svapnādāv iti dṛśyate //

kaṭakatvaṃ suvarṇe 'sti kaṭakatve na hematā /
avicāraṇayāsty etat prekṣayā neha vidyate //

adhikaprekṣayā kaiścin na hemāpy anubhūyate /
ato na hema no jīvaẖ kaṭakatvaṃ ca nāṅga sat //

yad antar asti tad rājann antar evānubhūyate /
manāg apy atra no bāhyasādhanādy upayujyate //

mṛgatṛṣṇāmbu jīvādi tatsamāś cānubhūtayaḥ /
vedanāvedanādyās tad yac chiṣṭaṃ tad avāggati //

bhrama evodito mithyā bhramo mithyā vilīyate /
śeṣaṃ śāntam avāgyogyaṃ yat tad asti na cāsti vā //

ayaṃ mṛto 'ham asmīti jīvo bhāvitabhāvanaḥ /
ajāto mriyate 'nyatra jāto 'smīty avagacchati //

deśakālakriyādravyarāśīn svamananātmakān /
jīvako 'nubhavaty antar jalaṃ dravarayān iva //

pramāṇātītacidrūparūpatvāj jīvako 'py asan /
tenānubhāvyānubhavau na santau nānubhāvakaḥ //

asatyam eva satyābhaṃ jīvas svapratibhātmakam /
sabhūmyambaraśailārkaṃ vapuḫ paśyati vā na vā //

jīvaḫ paśyati ced etat tad anarthavijṛmbhaṇā /
na cet paśyati cātmaiva tat paropaśamaś śivaḥ //

nirastaśāstrārthavicāracāpalaṃ vilīnanānākulakāryagauravam /
asambhavatsānubhavodbhavabhramaṃ praśāntanirvāṇam aśeṣam īśvaraḥ //