Mokṣopāya · Chapter 6.141

abhyāsāj jñānaśāstrāṇāṃ karaṇāt puṇyakarmaṇām /
jantor yathāvad eveyaṃ vastudṛṣṭiḫ prasīdati //

tṛtīyāṃ bhūmikāṃ prāpya buddho 'nubhavati svayam /
dviprakāram asaṃsaṅgaṃ tasya bhedam imaṃ śṛṇu //

asaṃsaṅgasya bhagavan prathamaṃ brūhi lakṣaṇam /
kathayiṣyasi me paścād asyaiva dviprakāratām //

dviprakāratvakathanaprasaṅgenaiva lakṣaṇam /
asaṃsakteś śṛṇutarāṃ duritaṃ yena naśyati //

dvividho 'yam asaṃsaṅgas sāmānyaś śreṣṭha eva ca /
śṛṇu sāmānyam evādau sa eva śraiṣṭhyam eṣyati //

nāhaṃ karteśvaraẖ kartā na kaścid vātha ko 'pi vā /
ity amajjanam artheṣu sāmānyāsaṅganāmakam //

sampadyata idaṃ kiñcit kayāpy eveśvarecchayā /
bhāvanābhāvanam iti sāmānyāsaṅganāmakam //

ajo 'ham avyayātmāham ananto 'ham anāmayaḥ /
akartāsmīty anicchatvaṃ sāmānyāsaṅganāmakam //

evam eva pravartante premāṇi ca dhanāni ca /
evam evāvahīyante kasya kevātra kartṛtā //

āpātaramaṇīyāni vimardavirasāni ca /
kākatālīyayogena sukhāny āyānti yānti ca //

bhogā viṣamasambhogā bhogā iva phaṇāvatām /
nāham eteṣu naite me jāgarmy ātmani śāntadhīḥ //

bhogā bhavamahārogās sampadaḫ paramāpadaḥ /
viyogā eva saṃyogā ādhayo vyādhayo dhiyaḥ //

kālaẖ kavalanodyuktas sarvabhāvān asanmayān /
apy atti vipralambhena svātmānam api mohayan //

apy asatyāni santīva nāntavanty antavanti ca /
cidratnaraśmijālāni jaganty agaṇitāny aho //

vicāreṇa na labhyante na santy agragatāny alam /
jāgrati svapnadṛṣṭāni purāṇīva sthitāny api //

savātavanavallīnāṃ chāyā iva punaḫ punaḥ /
anāratavilolāni bhavanti na bhavanti ca //

anāsthayeti bhāvānāṃ yad abhāvanam āntaram /
nāhaṃ kartā na bhokteti sāmānyo 'sāv asaṅgamaḥ //

na kartāsmi na bhoktāsmi na vaktāsmi na yāmi ca /
prasṛteheśvarecchetthaṃ sāmānyaivam asaṅgatiḥ //

īśvarārpaṇayā yad yat kriyate muktavāsanam /
sāmānyāsaktitānāma tad āhuḫ paramaṃ padam //

asaṃsaṅgo 'yam uktas te sāmānyo raghunandana /
imaṃ śreṣṭham asaṃsaṅgaṃ śṛṇu śrutirasāyanam //

anena kramayogena saṃyogena mahātmanām /
niyogena satām antaḫ prayogeṇa svasaṃvidām //

pauruṣeṇa prayatnena tāvad abhyāsa uhyate /
karāmalakavad yāvat sarvasāro 'nubhūyate //

yā yodeti manāg icchā tasyās tasyā nipātanāt /
padam āsādyate sāraṃ kayācin nānyayā dhiyā //

dṛṣṭe sakalasīmānte trijagatkaṇadīpake /
saṃsārasaritaḫ pāre sāre paramakāraṇe //

nāhaṃ karteśvaraẖ kartā nāsmi kartā na ceśvaraḥ /
nāyam asmi na cānyo 'ham aham asmītaraś ca vā //

kṛtvā dūratare nūnam iti śabdārthabhāvanāḥ /
yan maunam āsitaṃ śāntaṃ śreṣṭhāsaṃsaṅga ucyate //

yan nāntar nāmbare nādho nordhve nāśāsu nāvanau /
na padārthe nāpadārthe na jaḍe na ca cetane //

āsitaṃ bhāsanaṃ śāntam avāsanam abhāvanam /
anādyantam ajaṃ kāntaṃ tac chreṣṭhāsaṅga ucyate //

acittacetanānandaṃ sarvabhāvāntarāsanam /
yad vasantādirasavat tac chreṣṭhāsaṅga ucyate //

animajjanam artheṣu bhāvanābhāvanaṃ hṛdi /
avedanaṃ sukhādīnām asaṃsaṅgaṃ paraṃ viduḥ //

karmasv artheṣu cintāsu vāsanāsv ātmatāsu ca /
avedanam amagnatvaṃ śreṣṭhāsaṃsaṅga ucyate //

ajñānapaṅkapīṭhāyāṃ jñaptibhūmau svabhāvataḥ /
kākatālīyayogād vākṣayād vā sarvakarmaṇām //

saṃvijjalavilāsāyāṃ viśaddehamṛṇālakaḥ /
jāto hṛdayasadvāpyāṃ cintāśapharikānvitaḥ //

santoṣāmodamadhuras satkāryāmalapallavaḥ /
cittanālāgrasaṃlīno 'vighnakaṇṭakasaṅkaṭaḥ //

vivekapadmo rūḍho 'ntar vicārārkavikāsitaḥ /
phalaṃ phalaty asaṃsaṅgaṃ tṛtīyāṃ bhūmikāṃ gataḥ //

asaṃsaktamanā maunī munir madabahiṣkṛtaḥ /
bhavaty avidyamānābhas tṛtīyāṃ bhūmikām itaḥ //

samavāyād viśuddhānāṃ samatvād dharmakarmaṇām /
kākatālīyayogena prathamodeti bhūmikā //

bhūmiḫ proditamātrāntar amṛtāṅkurikaiva sā /
vivekenāmbusekena rakṣyā pālyāti dhīmatā //

yenāṃśenollasaty eṣā vicāreṇodayaṃ nayet /
tam evānudinaṃ yatnāt kṛṣīvala ivāṅkuram //

eṣā hi parimṛṣṭāntar anyāsāṃ prasavaikabhūḥ /
pattrāṇām aṅkura iva tadrūḍho 'nyāsu rohati //

tṛtīyeyam asaṃsaṅgakāriṇī bhavatāriṇī /
anayoditayodeti bhānubhāseva padminī //

vijityāvagrahakṣobhadurdeśapramukhān arīn /
susiktamūlā latikā dadāty avikalaṃ phalam //

asaṃsaktamatir maunī madamātsaryavarjitaḥ /
vṛṣṭaśāradameghābho bhaved bhavyas tribhūmikaḥ //

viditākhilavedyasya śāntasandehasantateḥ /
naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaścana //

tṛtīyāṃ bhūmikāṃ prāptas sāmānyāsaṅgavān iha /
vicaraty asamunnaddhaḫ param ākalayan padam //

śreṣṭhāsaṃsaṅgavān eṣa tṛtīye bhūmikāpade /
bhavati proṣitāśeṣasaṅkalpakalanāspade //

lagaty asaṃsaktamater na karmaphalabhāvanā /
vārīva padmapattrasya ratnasyevoparañjanā //

nityāsaṃsaktayā buddhyā prakṛtaṃ bahir ācaran /
antar akṣobha evāste hṛdayenāparājitaḥ //

enām asaṃsaṅgadaśām avāpya pataty apīcchann iha saṃsṛtiṃ no /
icchā ca nodeti na rāma te bho yodeti sā sattvacamatkṛtir hi //