Mokṣopāya · Chapter 6.132

jīvasya trīṇi rūpāṇi sthūlasūkṣmaparāṇi tu /
tatrāsya yat paraṃ rūpaṃ tad bhaja dve 'pare tyaja //

asyāsatī tu dve rūpe dvicandratvam ivotthite /
vicārād eva naśyete paraṃ rūpaṃ na naśyati //

jīvasya yad anāśaṃ tu rūpaṃ rāghava tad bhavān /
tatraivācalavad baddhapadam āssva ramasva ca //

jīvasya yāni bhagavaṃs trīṇi rūpāṇi tāni me /
yathāvat kathayānāśaṃ rūpaṃ vedmi yathāsya tat //

pāṇipādamayo yo 'yaṃ deho bhogāya valgati /
bhogārtham etaj jīvasya rūpaṃ sthūlam iha sthitam //

svasaṅkalpacidākāraṃ yāvat saṃsārabhāvi yat /
cittaṃ tad viddhi jīvasya rūpaṃ rāmātivāhikam //

sati cāsati dehe 'smin prāṇavātarathasthitam /
etad asya manorūpaṃ jagad bhrāmyaty avāritam //

āmodaḫ pavanārūḍhaḫ puṣpaṃ tyaktvā yathāmbare /
bhavaty evaṃ śarīreṣu naṣṭeṣu prāṇagaṃ manaḥ //

yathā rakṣārthasūtrasya granthayo vividhās sthitāḥ /
yathā veṇulatāyāś ca parvāṇy aṅge sthitāni vā //

cittatantau sudīrghe 'smiñ śarīrāṇi tathānagha /
utpatyotpatya nāśīni saridrayataraṅgavat //

ādyantarahitaṃ satyaṃ cinmātraṃ nirvikalpakam /
yat tad viddhi paraṃ rūpaṃ jīvasyādyaṃ tṛtīyakam //

jagat prajāyate tasmāt tasminn eva pralīyate /
manāk sphuritvā tadrūpam ūrmijālam ivārṇave //

jāgratsvapnasuṣuptānāṃ bhavanāśodbhavasthiteḥ /
etat turyapadaṃ śuddham atra baddhapado bhava //

brahman yeyaṃ vinā nidrāṃ grāhyagrāhakasaṅgadṛk /
sā lolā jāgradāstheti jānāmy eva na saṃśayaḥ //

jāgradvat svapnakāle yā nidrāyāṃ sphurati bhrame /
grāhyagrāhakasaṃvittis sā svapnākhyeti vedmy aham //

bhāvijāgratsvapnadaśā yā dṛṣadvad vimūḍhatā /
sā suṣuptadaśety eva jānāmy eva munīśvara //

jāgratsvapnasuṣupteṣu sthitaṃ triṣv apy alakṣitam /
turyaṃ tūryād atītaṃ ca tad viprendra kim ucyate //

ahambhāvānahambhāvau tyaktvā sadasatī tathā /
yad asaktaṃ samaṃ svacchaṃ sthitaṃ tat turyam ucyate //

yā svasthā samatā śāntā jīvanmuktavyavasthitiḥ /
sākṣyavasthā vyavahṛtau sā turyakalanocyate //

rāgadveṣaviyuktais tu viṣayān indriyaiś caran /
ātmavaśyair vidheyātmā turyatām upagacchati //

samatā svacchatā cāntar ekatā nirvikalpatā /
śunyatā bhāvitā yena turyāvasthām asau gataḥ //

sarva eva mahānto 'pi brahmaviṣṇuharādayaḥ /
narāś ca kecij jīvanto muktās turye vyavasthitāḥ //

naitaj jāgran na ca svapnas saṅkalpānām asambhavāt /
suṣuptabhāvo nāpy etad abhāvāj jaḍatāntayoḥ //

rajjusarpabhramanibhaṃ nātra cittaṃ vivalgati /
sattāsāmānyam ekātma sattvam atra samaṃ sthitam //

ātmārāmāmalānandā saṃśāntasakalaiṣaṇā /
jīvanmuktadaśā rāma turyaśabdena kathyate //

yathā svapne jagadbhānam idaṃ citkacanaṃ tv iti /
bodhād dveṣabhayonmuktaṃ śāntam apratighaṃ bhavet //

atyantāsambhavād dṛśyadṛśāṃ brahmātmatodayāt /
tathā rāgādinirmuktam āsitaṃ turyam ucyate //

śāntaṃ samyakprabuddhānāṃ yathāsthitam idaṃ jagat /
vilīnaṃ turyam ity āhur abuddhānāṃ sthiraṃ sthitam //

jīvanmuktapadād ūrdhvaṃ vacasāṃ yan na gocare /
śāntaṃ videhamuktatvaṃ turyātītaṃ tad ucyate //

jīvanmuktapade turye kañcit kālaṃ yadṛcchayā /
sthitvā videhamuktatvaṃ yāhi turyottaraṃ padam //

turye baddhapado bhūtvā paramāṃ samatāṃ gataḥ /
mākartā mā ca kartā tvaṃ bhava prakṛtakarmaṇi //

ahaṅkārakalātyāge śāntataivānubhūyatām /
viśarārau kṣate citte turyāvasthopatiṣṭhate //

yā karmasv iha saṃsṛtau vyavahṛtis sa svapnajāgradbhramo yan maurkhyaṃ ghanam eva mohavalitaṃ sāsau suṣuptasthitiḥ /
jīvanmuktapadaṃ vivāsanatayā yat turyam āryeha tat turyātītam adehamokṣa iha no vaktuṃ girā pāryate //