Mokṣopāya · Chapter 6.119

mahākartā mahābhoktā mahātyāgī bhavānagha /
sarvāś śaṅkāḥ parityajya dhairyam ālambya śāśvatam //

kim ucyate mahākartā mahātyāgī kim ucyate /
kim ucyate mahābhoktā samyak kathaya me prabho //

etad vratatrayaṃ rāma purā candrārdhamaulinā /
bhṛṅgīśāyottamaṃ proktaṃ yenāsau vijvaras sthitaḥ //

sumeror uttare śṛṅge pūrvaṃ śaśikalādharaḥ /
atiṣṭhad agnisaṅkāśe samagraparivāravān //

tam apṛcchan mahātejā jñānajijñāsayā svataḥ /
bhṛṅgīśaḥ praṇato rāma baddhāñjalir umāpatim //

bhagavan devadeveśa sarvajña parameśvara /
yad ahaṃ paripṛcchāmi kṛpayā tad vadāśu me //

saṃsāraracanāṃ nātha taraṅgataralām imām /
avalokya vimuhyāmi tattvaviśrāntivarjitaḥ //

kam antarniścayaṃ kāntam urarīkṛtya susthiram /
asmiñ jagajjīrṇagṛhe tiṣṭhāmi vigatajvaram //

sarvāś śaṅkāḥ parityajya dhairyam ālambya śāśvatam /
mahātyāgī mahākartā mahābhoktā bhavānagha //

kim ucyate mahātyāgī mahābhoktā kim ucyate /
kim ucyate mahākartā samyak kathaya me prabho //

dharmādharmodayāpāyaśaṅkāvirahitāśayaḥ /
yaḥ karoti yathāprāptaṃ mahākartā sa ucyate //

rāgadveṣau sukhaṃ duḥkhaṃ dharmādharmau phalāphale /
yaḥ karoty anapekṣyaiva mahākartā sa ucyate //

maunavān nirahambhāvo nirmāno muktamatsaraḥ /
yaḥ karoti gatodvegaṃ mahākartā sa ucate //

śubhāśubheṣu kāryeṣu dharmādharmakuśaṅkayā /
matir na lipyate yasya mahākartā sa ucyate //

sarvatra vigatasneho yas sākṣivad avasthitaḥ /
niricchaṃ vartate kārye mahākartā sa ucyate //

udvegānandarahitas samayā svacchayecchayā /
na śocate yo nodeti mahākartā sa ucyate //

yaḥ kāryakāle matimān asaṃsaktamanā muniḥ /
kāryānurūpavṛttistho mahākartā sa ucyate //

svabhāvenaiva yasyāntas samatāṃ na jahāti dhīḥ /
śubhāśubhaṃ hy ācarato mahākartā sa ucyate //

janmasthitivināśeṣu sodayāstamayeṣv alam /
samam eva mano yasya mahākartā sa ucyate //

na kiñcana dveṣṭi ca yo na kiṃ ca stauti yas svayam /
bhuṅkte ca prakṛtaṃ sarvaṃ mahābhoktā sa ucyate //

nādatte 'py ādadānas san nācaraty ācarann api /
bhuñjāno 'pi na yo bhuṅkte mahābhoktā sa ucyate //

sākṣivat sakalaṃ lokavyavahāram akhinnadhīḥ /
yaḥ paśyaty apayātecchaṃ mahābhoktā sa ucyate //

sukhair duḥkhaiḥ kriyāyogair bhāvābhāvair bhramapradaiḥ /
yasya notkrāmati matir mahābhoktā sa ucyate //

jarāmaraṇam āpac ca rājyaṃ dāridryam eva ca /
ramyam eveti yo vetti mahābhoktā sa ucyate //

mahānti sukhaduḥkhāni yaḥ payāṃsīva sāgaraḥ /
samas samupagṛhṇāti mahābhoktā sa ucyate //

ahiṃsā samatā tuṣṭiś candrabimbād ivāṃśavaḥ /
nāpayānty aniśaṃ yasmān mahābhoktā sa ucyate //

kaṭv amblaṃ lavaṇaṃ tiktam amṛṣṭaṃ mṛṣṭam uttamam /
adhamaṃ yo 'tti sāmyena mahābhoktā sa ucyate //

sarasaṃ nīrasaṃ caiva surataṃ virataṃ tathā /
yaḥ paśyati samas somyo mahābhoktā sa ucyate //

kṣāre khaṇḍaprakāre ca śubhe vāpy aśubhe tathā /
samatā susthitā yasya mahābhoktā sa ucyate //

idaṃ bhojyam abhojyaṃ cety evaṃ tyaktvā vikalpitam /
gatābhilāṣaṃ yo bhuṅkte mahābhoktā sa ucyate //

āpadaṃ sampadaṃ moham ānandam avaraṃ varam /
yo bhuṅkte samayā buddhyā mahābhoktā sa ucyate //

dharmādharmau sukhaṃ duḥkhaṃ cintā maraṇajanmanī /
dhiyā yeneti santyaktaṃ mahātyāgī sa ucyate //

sarvecchās sakalāś śaṅkās sarvehās sarvaniścayāḥ /
dhiyā yena parityaktā mahātyāgī sa ucyate //

dehasya manaso buddher indriyāṇāṃ jagatsthiteḥ /
nūnaṃ yenojjhitā sattā mahātyāgī sa ucyate //

na me deho na janmāpi yuktāyukte na karmaṇā /
iti niścayavān yo 'ntar mahātyāgī sa ucyate //

yena dharmam adharmaṃ ca manomananam īhitaṃ /
sarvam antaḥ parityaktaṃ mahātyāgī sa ucyate //

mano dhyānaṃ tapastejas tvattāmatte śubhāśubhe /
tyaktvā yo 'vasthitas svastho mahātyāgī sa ucyate //

svamanomananaṃ mānyo nābhivāñchati nojjhati /
yo 'vāsanas sarvam idaṃ mahātyāgī sa ucyate //

yāvatī dṛśyakalanā sakaleyaṃ vilokyate /
sā yena suṣṭhu santyaktā mahātyāgī sa ucyate //

yo 'kāmakāmī nirdvandvas sukhaduḥkheṣv aloladhīḥ /
dhīras svastho mṛdur dānto mahātyāgī sa ucyate //

kurvann api ca kāryāṇi suṣuptasamavṛttitām /
na santyajati yaḥ pūrṇo mahātyāgī sa ucyate //

ity uktaṃ devadevena bhṛṅgīśāya purānagha /
etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya tiṣṭha rāma yathāsthitaḥ //

śrīmatkapālaśakalāvalimadhyabaddhakhaṇḍendumaṇḍitajaṭāśirasā hareṇa /
ity uktam ujjvalamaṇīndraśilaikaśṛṅge merau jvalajjvalanarūpiṇi rāmabhadra //

etāṃ dṛśaṃ samavalambya vilāsakāntakāryaṃ kuru kramagataṃ samayaiva buddhyā /
nityodito 'si vimalo 'si nirāmayo 'si śaṅkāṃ parityaja sukhī bhava yo 'si so 'si //