Mokṣopāya · Chapter 5.49

atha gādhir gate viṣṇau punar hūnādikāñ janān /
svasammohavicārārthaṃ babhrāmābhram ivāmbare //

upalabhya tathaivātmavṛttāntaṃ janatas tataḥ /
harim ārādhayām āsa punar adriguhāgataḥ //

ājagāmainam alpena kālenātha janārdanaḥ /
sakṛdārādhanenaiva mādhavo yāti bandhutām //

uvāca gādhiṃ bhagavān mayūram iva vāridaḥ /
kiṃ tvaṃ prārthayase bhūyas tapaseti prasādavān //

bhrānto 'smi deva ṣaṇmāsān hūnakīrajanāspadam /
tatra vyabhicaraty asmadvṛttānto na kathāsv api //

māyayā hūnabhūr dṛṣṭā tvayety ukto 'smi kiṃ prabho /
mohanāśāya mahatāṃ vaco no mohavṛddhaye //

kākatālīyayogena cetasi śvapacasthitiḥ /
sarveṣāṃ hūnakīrāṇāṃ tathaiva pratibimbitā //

tenāṅga tava vṛttāntaṃ satyaṃ yat kathayanti te /
pratibhāso hi nāyāti punar apratibhāsatām //

kenacic chvapacenānte grāmasya racitaṃ gṛhaṃ /
tat tathā yat tvayā dṛṣṭam iṣṭakākhaṇḍatāṃ gatam //

kadācit pratibhaikaiva bahūnām api jāyate /
kākatālīyagativad vicitrā hi manogatiḥ //

tathā hi bahavas svapnam ekaṃ paśyanti mānavāḥ /
svāpabhramadamaireyamadamantharacittavat //

ekasyām eva līlāyāṃ vanasthalyām ivaiṇakāḥ //

bahavas tulyakālaṃ ca pratibhātena karmaṇā /
janā yatante svaphalapākeneva drumā ṛtau //

pratibandhābhyanujñānāṃ kālo dāteti yā śrutiḥ /
vipra saṅkalpamātro 'sau kālo hy ātmani tiṣṭhati //

amūrto bhagavān kālo brahmaiva tam ajaṃ viduḥ /
na jahāti na cādatte kiñcit kasyacid eva saḥ //

laukiko yas tv ayaṃ kālo varṣakalpayugātmakaḥ /
saṅkalpyate padārthaughaiḥ padārthaughāś ca tena te //

samānapratibhāsotthasambhramabhrāntacetasaḥ /
tathā tad dṛṣṭavantas te hūnakīrajanoccayāḥ //

svavyāpāraparo bhūtvā dhiyātmānaṃ vicārayan /
sādho gatamanomoham ihaivāssva vrajāmy aham //

ity uktvā bhagavān viṣṇur jagāmāntardhim īśvaraḥ /
atiṣṭhat kandare gādhir ādhipīvarayā dhiyā //

tataḥ katipayeṣv adrau māseṣv api gateṣu saḥ /
punar ārādhayām āsa puṇḍarīkakaraṃ dvijaḥ //

dadarśa caikadā nātham āgataṃ praṇanāma tam /
pūjayām āsa manasā sotkenovāca ceśvaram //

bhagavan saṃsmaraṃś citrāṃ tām ātmaśvapacasthitim /
imāṃ saṃsāramāyāṃ ca parimuhyāmi cetasā //

tad uktvāśu yathāvastu mahāmohanivṛttaye /
etasminn eva vimale māṃ niyojaya karmaṇi //

brahmañ jagad idaṃ māyāmahāśambaraḍambaram /
sarvā āścaryakalanās sambhavantīha vistṛte //

hūnakīrapure mohād dṛṣṭavāṃs tat tathā bhavān /
ity etat sambhavaty eva dṛśyate hi janair bhramaḥ //

hūnās tvam iva kīrāś ca dṛṣṭavantas tathā bhramam /
mudhaivety api satyābhaṃ samakālādisambhavāt //

idaṃ tu śṛṇu vakṣyāmi yathābhūtam anindita /
yenaiti tanutāṃ cintā mārgaśīrṣalateva te //

yo 'sau kaṭañjako nāma śvapaco hūnamaṇḍale /
tenaiva sanniveśena sa tathaivābhavat purā //

tathaiva vikalatratvaṃ prāpya deśāntaraṃ gataḥ /
babhūva kīranṛpatiḥ praviveśānalaṃ tataḥ //

bhavataḥ kevalaṃ citte jalāntarvartinas tadā /
pratibhātā tathābhūtā kaṭañjācārasaṃsthitiḥ //

dṛṣṭānubhūtam atyarthaṃ kadācid vismaraty alam /
kadācid apy adṛṣṭaṃ tu cetaḥ paśyati dṛṣṭavat //

yathā svapnamanorājyadhātusaṃsthitiṣu bhramaḥ /
jāgraty api tathaivāṅga dṛśyate manasā svayam //

bhaviṣyadbhūtakālasthaṃ yathā traikālyadarśinaḥ /
pratibhām eti te gādhe kaṭañjacaritaṃ tathā //

ayaṃ so 'ham idaṃ tan me iti majjati nātmavān /
ayaṃ so 'ham idaṃ tan me iti paśyaty anātmavān //

sarvam evāham eveti tattvajño nāvasīdati /
na gṛhṇāti padārtheṣu vibhāgānarthabhāvanām //

tenāsau bhramamoheṣu sukhaduḥkhavilāsiṣu /
na nimajjati magno 'pi tumbīpātram ivāmbhasi //

tvaṃ tāvad vāsanājālagrastacitto vicetanaḥ /
kiñciccheṣamahāvyādhir iva na svāsthyam āgataḥ //

jñānasyāparipūrṇatvān na śaknoṣi manobhramam /
vinivārayituṃ megham asamyaṅmantravān iva //

yad eva te manomātre sahasā pratibimbate /
tarur oghajaveneva tenaivākramyase kṣaṇāt //

cittanābheḥ kalāsyeha māyācakrasya sarvataḥ /
sthīyate cet tad ākramya tan na kiñcit prabādhate //

tvam uttiṣṭha gireḥ kuñje daśavarṣāṇy akhinnadhīḥ /
tapaḥ kuru tato jñānam anantābhāvam āpsyasi //

ity uktvā puṇḍarīkākṣas tatraivāntaradhīyata /
vātābhravad dīpakavad yamunotpīḍavat kṣaṇāt //

gādhir vivekavaśajaṃ vairāgyaṃ param āgataḥ /
śaratsamayaparyante vairasyam iva pādapaḥ //

vicitraṃ ceṣṭitaṃ dhātur asamañjasam ātatam /
bṛhadbhramabharonmuktamatir mandam agarhayat //

jagāma karuṇārdrātmā niyamāyottamaśriye /
viśrāntyai vṛṣṭamūkātmā payodhara ivācalam //

nirastāśeṣasaṅkalpas tapas tatra cakāra ha /
daśavarṣāṇi tenāsāv ātmajñānam avāpa ha //

aramata tadanu svāṃ prāpya sattāṃ mahātmā vyapagatabhayamoho bhogabhūmāv anicchaḥ /
satatamuditajīvanmuktarūpaḥ praśāntas sakala iva śaśāṅko ghūrṇitāpūrṇacetāḥ //