Mokṣopāya · Chapter 5.48

luṭhitaṃ śvapacāgāraṃ punar vismayavān yayau /
gādhir mano hi nāyāti tṛptim āścaryadarśane //

tatrāvalokayām āsa sthānāni sadanāni ca /
kalpakṣobhavivṛttāni jagantīvāmbujodbhavaḥ //

uvāca svātmanaivedam araṇye luṭhitālaye /
śuṣkāsthimālāvalite piśācaka iva bhraman //

imās tā mṛtamātaṅgadantamālā vṛtau kṛtāḥ /
adyāpi saṃsthitāḥ kalpaṃ prati meruśikhā iva //

iha tad vānarīmāṃsaṃ pakvaṃ vaṃśāṅkurais saha /
bhuktaṃ surāsavonmattais saha śvapacabandhubhiḥ //

āliṅgya śvapacīṃ śyāmām iha kesaricarmaṇi /
suptam āpīya maireyaṃ tiktaṃ gajamadair navaiḥ //

kauleyakakuṭumbinyaḥ piṇyākaparivardhitāḥ /
iha baddhā varatrābhir mṛtebharadakāṣṭhake //

iha vāraṇamuktānāṃ tad āsīt piṭhiratrayam /
pinaddhaṃ māhiṣeṇogracarmaṇāmbudaśobhinā //

sthalīṣv etāsu tāsv atra saha śvapacabālakaiḥ /
ciraṃ vilulitaṃ cūtapattrapuñje pikair iva //

rūḍhatadbālaniśśvāsaraṇadvaṃśānuvṛttimat /
gītaṃ pītaṃ śunīraktasādhitāsavatoṣitaiḥ //

atra sārdhaṃ kuṭumbena janyatreṣu kuṭumbinā /
nṛttaṃ tat kṛtam unnādaṃ kallolair jaladhāv iva //

atroḍḍayanalolānāṃ kākabhāsapatatriṇām /
dhṛtānām anyaghātārthaṃ grathitaṃ vaṃśapañjaram //

evamprāyās smaran gādhiḥ prāktanīś śvapacakriyāḥ /
vismayotkampitaśirā dhātuś ceṣṭāḥ parāmṛśan //

cacāla tasmād dīrgheṇa deśāt kālena kāryavit /
hūnamaṇḍalam utsṛjya prāpa deśāntaraṃ kramāt //

samullaṅghya nadīśailamaṇḍalāraṇyasantatim /
āsasāda tuṣārādrilagnaṃ kīrajanāspadam //

tatra prāpa mahīpālanagaraṃ nagasannibham /
jagadbhramaṇakhinnātmā svarlokam iva nāradaḥ //

athātmanānubhūtāni dṛṣṭāny āsevitāni ca /
sthānāni nagare paśyan papraccha janam ādṛtaḥ //

sādho smarasi kaccit tvam iha śvapacam īśvaram /
yadi jānāsi tat tan me kathayāśu yathāvidhi //

abhūd ihāṣṭau varṣāṇi śvapaco bhūmipo dvija /
rājatvam arpitaṃ yasya navamaṅgalahastinā //

ante sa samparijñātas sampraviṣṭo hutāśanam /
atra dvādaśavarṣāṇi samatītāni tāpasa //

yaṃ yaṃ pṛcchaty asau gādhir janaṃ jātakutūhalaḥ /
tasya tasya mukhād evaṃ śṛṇoty anubhavaty api //

athāpaśyat pure tasmin nṛpaṃ sabalavāhanam /
devaṃ cakradharaṃ draṣṭuṃ mandirān nirgataṃ bahiḥ //

taṃ dṛṣṭvā sthagitākāśaṃ balareṇupayodharaiḥ /
prāktanīṃ rājatām smṛtvā svām uvācātivismitaḥ //

imās tāḥ kīrakāminyaḥ padmagarbhopamatvacaḥ /
kanakadravavarṇinyo lolanīlotpalekṣaṇāḥ //

cāmaraughā ime candrakarasampiṇḍapāṇḍurāḥ /
sthiranirjharasaṅkāśāḥ kāśapuṣpacayā iva //

kāntābhir avadhūyante vālavyajanarāśayaḥ /
imās tā navavallībhiḥ kusumānām ivarddhayaḥ //

imās tā mattamātaṅgaghaṭā ghaṭitamandirāḥ /
sakalpapādapā meror iva śrṅgaparamparāḥ //

ete te yamaśarvendrakuberapratimaujasaḥ /
sāmantā vāsavasyeva lokapālā mahībhṛtaḥ //

imās tās sarvaratnāḍhyās sarvābhimatadās tatāḥ /
kalpavṛkṣalatākuñjasundaryo gṛhapaṅktayaḥ //

idaṃ tat kīrajanatārājyaṃ prāg bhuktam adya me /
ātmajanmāntarācāra iva pratyakṣatāṃ gatam //

satyasvapna ivedaṃ me jāgrato 'pi puras sthitam /
na jāne kiṃ kṛtotthānā māyeyaṃ pravijṛmbhate //

aho nu khalu dīrgheṇa manomohena jṛmbhatā /
vaivaśyam upanīto 'haṃ jāleneva śakuntakaḥ //

hā dhik kaṣṭam abuddhaṃ me mano vāsanayā hatam /
paśyato bhramajālāni vitanoti śiśor iva //

eṣā hi māyā mahatī tena me cakrapāṇinā /
darśitety adhunā sādhu mayā smṛtam akhaṇḍitam //

tad idānīṃ tathā yatnaṃ kariṣye girikandare /
yathātisambhramasyāsya jāne marma yathāsthitam //

iti sañcintya nagarād gādhis taptuṃ jagāma ha /
kandaraṃ prāpya śailasya tasthau suśrāntasiṃhavat //

tatra saṃvatsaraṃ sārdhaṃ payaśculakabhojanaḥ /
tapaś cakre mahātejās tuṣṭaye śārṅgadhanvanaḥ //

athāsya puṇḍarīkākṣaḥ payomūrtir upāyayau /
prasādam utpalaśyāmaś śaradīva mahāhradaḥ //

tam ājagāma śailendrakandaraṃ dvijamandiram /
payodharavad ātmācchacchavir vyomany athāvasat //

gādhe kaccit tvayā dṛṣṭā māyā mama garīyasī /
dṛṣṭaṃ tvayā jagajjālaceṣṭitaṃ veṣṭitātmakam //

cittābhimata etasmin prāpte samyag anindita /
tapo giritaṭe kurvan kim anyad abhivāñchasi //

evaṃ vadantam ālokya hariṃ gādhir dvijottamaḥ /
arcākusumapūreṇa pādayoḥ paryapūjayat //

dattārghaṃ kīrṇakusumaṃ praṇamyāśu pradakṣiṇaiḥ /
viṣṇum āha dvijo vākyam ambhodam iva cātakaḥ //

deva yaiṣā tvayā māyā darśitātitamomayī /
mahīṃ prātar ivādityas tāṃ me prakaṭatāṃ naya //

bhramaṃ yat paśyati mano vāsanāmalamālitam /
svapnavat sa kathaṃ deva jāgraty api hi dṛśyate //

muhūrtam upalabdhātmā jalāntas svapnavibhramaḥ /
kathaṃ pratyakṣatāṃ prāpto mamāmalapadāspada //

dairghyādairghye ca kālasya śarīrasya bhavābhavau /
katham atra sthitāni syur madīyaśvapacabhrame //

gādhe svādhividhūtasya rūpam asyaitad ātmajam /
cetaso 'dṛṣṭatattvasya yat paśyaty uruvibhramam //

bahir na kiñcid apy asti khādridyūrvīdigādikam /
etat svacitta evāsti pattrapuñja ivāṅkure //

phalādi sphāratām eti yathaiva bahir aṅkurāt /
bahiḥ prakaṭatāṃ yāti tathā pṛthvyādi cetasaḥ //

satyaṃ pṛthvyādi cittasthaṃ na bahissthaṃ kadācana /
aṅkurasthaṃ phalaṃ vastu tasmād yasmāt phalaśriyaḥ //

rūpālokamanaskārān sattākālakriyākramān /
kumbhakāro ghaṭam iva ceto hanti karoti ca //

ābālam etat puruṣais sarvair evānubhūyate /
svapnabhramavad āvegarāgarogādidṛṣṭiṣu //

citte vṛttāntalakṣāṇi saṃsthitāny āttavāsane /
pādape phalapuṣpāṇi mūlākrāntāvanāv iva //

tyaktāvaner viṭapino bhūyaḥ pattrāṇi no yathā /
nirvāsanasya jīvasya punar janmādi no tathā //

yatrānantaṃ jagajjālaṃ saṃsthitaṃ tena cetasā /
śvapacatvaṃ prakaṭitaṃ yadi tad vismayo 'tra kim //

avabuddhā śvapacatā pratibhāsavaśāt tvayā /
yathaivānalpasaṃrambhā vicitrāpi vikāradā //

tathaivātithir āyāto bhuktavān suptavān dvijaḥ /
kathāṃ kathitavāṃś ceti dṛṣṭavān asi vibhramam //

tathaivotthāya gacchāmi prāpto 'haṃ hūnamaṇḍalam /
ime hūnā ime grāmā dṛṣṭavān ity asi bhramam //

tathaivedaṃ kaṭañjasya prāktanaṃ luṭhitaṃ gṛham /
janair uktaḥ kaṭañjaś ca dṛṣṭavān ity asi bhramam //

tathaiva kīranagaraṃ prāpto 'smi kathitaṃ ca me /
kīraiś śvapacarājatvaṃ dṛṣṭavān ity asi bhramam //

evaṃ sarvaṃ tvayā dṛṣṭaṃ mohajālaṃ dvijottama /
yat satyam iti jānāsi yac cāsatyam avaiṣi ca //

vāsanāvalitaṃ cetaḥ kiṃ nāma na na paśyati /
sādhitaṃ dṛśyate svapne varṣasādhyaṃ prayojanam //

nātithir na ca hūnās te na kīrās te na tat puram /
sarvam eva mahābuddhe vyāmohād dṛṣṭavān asi //

gacchatā bhavatā hūnadeśaṃ pānthena kandare /
kasmiṃścid vipra viśrāntaṃ kuraṅgeṇeva kānane //

tathaiva śramamūḍhatvād idaṃ tad dhūnamaṇḍalam /
idaṃ tac chvapacāgāram iti dṛṣṭaṃ na satyataḥ //

tathaiva kīranagaraṃ dṛṣṭavān asi tat tathā /
tathaiva nānyathā vāpi māyārthī hi bhavān dvija //

sarvadaiva samagrāsu viharann asi dṛṣṭavān /
dikṣu pronmattaka iva vibhramaṃ manasā mune //

tad uttiṣṭha nijam karma kurvaṃs tiṣṭhopaśāntadhīḥ /
na svakarma vinā śreyaḥ prāpnuvantīha mānavāḥ //

iti nigaditavān sa padmanābho vanagatatāpasavṛndapūjyamānaḥ /
vibudhamunigaṇaiḥ pavitrahastair vṛta udadhiṃ nijam āspadaṃ jagāma //