Mokṣopāya · Chapter 5.46

vilāsinībhir valito mantrimaṇḍalapūjitaḥ /
vanditas sarvasāmantaiś chattracāmaramālitaḥ //

siddhānuśāsanaḥ kānto jñātarājyaguṇakramaḥ /
vītaśokabhayāyāsas tatra prāptamahāpadaḥ //

vismṛtātmaprabhāvo 'bhūd aniśaṃ stavamaṅgalaiḥ /
ānandāpūrṇayā vṛttyā bhṛśaṃ kṣīva ivāsavaiḥ //

kīreṣu śvapaco rājyaṃ varṣāṇy aṣṭau cakāra ha /
āryavṛttam aśeṣeṇa tāvatkālaṃ babhāra ha //

yadṛcchayaikadāthāsāv atiṣṭhat tyaktabhūṣaṇaḥ /
atamastārakendvarkatejo'mbudam ivāmbaram //

bahv amanyata no hārakeyūravasanādy asau /
prabhutābṛṃhitaṃ ceto nāhāryam abhinandati //

eka evājiraṃ bāhyaṃ tādṛgveṣas sa niryayau /
mukhyāṅganān nabhobhāgād antaṃ gacchann ivāṃśumān //

tatrāpaśyad ghanaśyāmaṃ pīnaṃ śvapacapeṭakam /
gāyan mṛdu vasantotthaṃ kokilānām iva vrajam //

dhunānaṃ jhallarītantrīṃ karapallavalīlayā /
madhurehaṃ raṇadrephām aliśreṇīm iva drumaḥ //

atha tasmāt samuttasthau jarāvān raktalocanaḥ /
kācaśṛṅgaṃ himāpūrṇam iva śvapacanāyakaḥ //

jyo kaṭañjeti sahasā vadan kīramahīpateḥ /
vallyāṃ kākam ivānandāj jānvagre 'yojayat karam //

uvācedaṃ ca kīreśaṃ he bandho bhoḥ kaṭañjaka /
kva nu sthito 'si diṣṭyādya dṛṣṭo 'si cirabāndhava //

kvāsi viśrāntavān kālam etāvantaṃ vanāntare /
bandhuvṛndaparityaktaḥ parapuṣṭa ivaikakaḥ //

iha rājā bhavantaṃ vā kaccid geyakalāvidam /
raktakaṇṭhaṃ mānayati rāgavān iva kokilam //

āpūrayati vā kaccid gṛhavastrāśanārpaṇaiḥ /
madhus tamālaviṭapaṃ phalapattrarasair iva //

darśanena tavādyāhaṃ parāṃ nirvṛtim āgataḥ /
padmas sūryodayeneva candrodaya ivodadhiḥ //

ānandānām aśeṣāṇāṃ lābhānāṃ mahatām api /
viśrāmāṇām anantānāṃ sīmānto bandhudarśanam //

śvapace pravadaty evaṃ rājā tāvat tayā tayā /
cakāra tatkālajayā ceṣṭayaivāvadhīraṇam //

tāvad vātāyanagatāḥ kāntāḥ prakṛtayas tathā /
śvapaco 'yam iti jñātvā mlānatām alam āyayuḥ //

padmās tuṣāravṛṣṭyeva grāmās sāvagrahā iva /
dāvavanta ivādrīndrā nāgarā na virejire //

nṛpo 'vadhīrayām āsa sa tāṃ svajanasaṅkathām /
vṛkṣāgragatamārjāraphekkāraṃ mṛgarāḍ iva //

satvaraṃ praviveśāntaḥpuram āmlānamānavam /
rājahaṃsa ivāvarṣasīdatsarasijaṃ saraḥ //

sarvāvayavaviśrāntāṃ mlānatām alam āyayau /
jānustambhāntaramahārandhrasthāgnir iva drumaḥ //

tatrāpaśyad asau sarvaṃ viṣaṇṇavadanaṃ janam /
jālaṃ kuṅkumapuṣpāṇāṃ bhuktamūlam ivākhunā //

mantriṇo nāgarā nāryas tatas te taṃ mahīpatim /
nāsprākṣur api tiṣṭhantaṃ gṛha eva śavaṃ yathā //

bhṛtyāś cākṛtasatkāraṃ dūra eva tam atyajan /
duḥkhayuktā ghanasnehā api bālaśavaṃ yathā //

anānandamukhaṃ śyāmaśarīraṃ śrīvivarjitam /
dagdhaṃ sthalam ivainaṃ te bahv amanyanta nākulāḥ //

dhūmāyamānadehasya paritāpadaśāvatī /
nāḍhaukatāsya janatā pārśvam agnigirer iva //

mandotsāhasamudbhūtās tanvyas saṅghātavarjitāḥ /
etadājñāḥ paraṃ prāpur bhasmanīvāmbuvipruṣaḥ //

krūrakarmakarākārāt saṅgato 'śubhadāyinaḥ /
tasmād viśeṣeṇa janā rākṣasād iva dudruvuḥ //

eka eva babhūvāsau janamadhyagato 'pi san /
arthādiguṇanirmuktaḥ paradeśa ivādhvagaḥ //

bhṛśam āraṭate 'py asmai nālāpaṃ nāgarā daduḥ /
muktājālayutāyāpi kīcakāyādhvagā iva //

atha sarve vayaṃ dīrghaṃ kālaṃ śvapacadūṣitāḥ /
prāyaścittair na śuddhās smaḥ praviśāmo hutāśanam //

iti nirṇīya nagare nāgarā mantriṇas tathā /
abhito jvalayām āsuś citāś śatasahasraśaḥ //

jvalitāsv abhitas tāsu tārakāsv iva khe tadā /
babhūva nagaraṃ sarvam ākrandaparamānavam //

karuṇārāvamukharaiḥ kalatrair bāṣpavarṣibhiḥ /
avaṣṭabdhajvalatkuṇḍapātasajjajanavrajam //

agnikuṇḍapraviṣṭānāṃ mantriṇāṃ bhṛtyarodanaiḥ /
krandadrathyaṃ dhvanadgartam araṇyam iva mārutaiḥ //

citidīpitaviprendramāṃsamāṃsalagandhayā /
jātanīhāram utpātavātyayāvakarair dhutaiḥ //

vātadīrghavasāgandhadhūtānītakhagombhitaiḥ /
antrair vyomagataiś channaṃ bhāskaraṃ jaladair iva //

vātoddhūtacitāvahniprajvalatpuramaṇḍalam /
uḍḍīnāgnikaṇavrātatārākrāntadigantaram //

pramattataskaraṃ krandadbālakāntakumārakam /
santrastanāgarāpāstajīvitāstham asaṃsthiti //

arakṣitagṛhaṃ cauraluṇṭhitākhilasañcayam /
tyaktaputrakalatraṃ ca maraṇavyagranāgaram //

tasmiṃs tathā vartamāne kaṣṭe vidhiviparyaye /
aśeṣajanatānāśe kalpāntasadṛśasthitau //

rājyasajjanasamparkapavitrīkṛtadhīradhīḥ /
gavalaś cintayām āsa śokavyākulacetanaḥ //

madartham atyanartho 'yaṃ deśe 'smin sthitim āgataḥ /
akālakalpāntasamas sarvanāyakanāśanaḥ //

kiṃ me duḥkhitajīvena maraṇaṃ me mahotsavaḥ /
lokanindyasya durjantor jīvitān maraṇaṃ varam //

iti niścitya gavalo jvalite jvalane puraḥ /
pataṅgavad anudvegam akarod āhutiṃ vapuḥ //

tasmin balād gavalanāmni hutāśarāśau dehe pataty avayavākulatāṃ prayāte /
svāṅgāvadāhadahanasphuraṇānurodhād antarjale jhagiti bodham avāpa gādhiḥ //

ity uktavaty atha munau divaso jagāma sāyantanāya vidhaye 'stam ino jagāma /
snātuṃ sabhā kṛtanamaskaraṇā jagāma śyāmākṣaye ravikaraiś ca sahājagāma //