Mokṣopāya · Chapter 5.45

athāpaśyad asau gādhis svādhipīvarayā dhiyā /
antarjalastha evāntar ātmanātmany anirmale //

hūnamaṇḍalaparyantagrāmopāntanivāsinām /
śvapacānāṃ striyo garbhe sthitam ātmānam ākulam //

garbhavāsabhayākrāntaṃ pīḍitaṃ pelavāṅgakam /
śvapacīhṛdaye suptaṃ śvaviṣṭhāyām ivāṅkuram //

śanaiḥ pakvatayā kāle prasūtaṃ mecakacchavim /
śvapacyā prāvṛṣevābdaṃ śyāvam āvalitaṃ malaiḥ //

sampannaṃ śvapacāgāre śiśuṃ śvapacavallabham /
itaś cetaś ca gacchantam utpīḍam iva yāmunam //

dvādaśābdadaśāṃ yātaṃ saṃsthitaṃ ṣoḍaśābdikam /
pīvarāṃsam udārāṅgaṃ payodam iva meduram //

sārameyaparīvāraṃ viharantaṃ vanād vanam /
nighnantaṃ mṛgalakṣāṇi paulindīṃ sthitim āsthitam //

tamālaṃ latayevātha śritaṃ śvapacakāntayā /
stanastabakaśālinyā navapallavahastayā //

śyāmayā kalikājāladaśanāmalamālayā /
navavallabhayā bhūrivilāsavalitāṅgayā //

vilasantaṃ vanānteṣu tayā saha naveṣṭayā /
śyāmalaṃ śyāmayā bhṛṅgaṃ bhṛṅgyeva kusumarddhiṣu //

navaparṇalatāpattravasanaṃ vyasanāntaram /
vindhyakāntāram ākāram abhyāgatam ivodbhaṭam //

viśrāntaṃ vanakuñjeṣu suptaṃ giridarīṣu ca /
nilīnaṃ pattrakuñjeṣu gulmakeṣu kṛtālayam //

kiṅkirātāvataṃsāḍhyaṃ yūthikāsragvibhūṣitam /
ketakottaṃsasubhagaṃ sahakārasragākulam //

lulitaṃ puṣpaśayyāsu bhrāntam abdhitaṭeṣu ca /
tajjñaṃ kānanakośeṣu bahujñaṃ mṛgamāraṇe //

prāsūta so 'tha śaileṣu putrān nijakulāṅkurān /
atyantaviṣamodarkān khadiraḥ kaṇṭakān iva //

kalatravantaṃ sampannaṃ sthitaṃ prakṣīṇayauvanam /
śanair jarjaratāṃ yātaṃ vṛṣṭihīnam iva sthalam //

tato hūnahatagrāmaṃ janmadeśam upetya tam /
saṃsthitaṃ maṭhikāṃ parṇaiḥ kṛtvā dūre munīndravat //

jarājaraḍhatāṃ yātaṃ svadehasamaputrakam /
jīrṇaprāyarasaśvabhratamālatarusannibham //

prauḍhaṃ śvapacagārhasthyaṃ kurvāṇaṃ bahubāndhavam /
karañjakuñjavanavat parāṃ vṛddhim upāgataṃ //

athāpaśyad asau gādhir yāvat tasya kalatriṇaḥ /
jaraḍhaśvapaceśasya svātmano bhramakāriṇaḥ //

tat kalatram aśeṣeṇa nītam ādṛtamanyunā /
āsārapavanenāśu vanaparṇagaṇo yathā //

pralapaty eka evāsāv aṭavyāṃ duḥkhakarṣitaḥ /
viyūtha iva sāraṅgo vigatāstho 'srulocanaḥ //

dināni katicit tatra nītvā śokaparītadhīḥ /
jahau svadeśaṃ saṃśuṣkapadmaṃ sara ivāṇḍajaḥ //

vijahāra bahūn deśān anāsthaś cintayānvitaḥ /
preryamāṇa ivānyena vātanunna ivāmbudaḥ //

ekadā prāpa kīrāṇāṃ maṇḍale śrīmatīṃ purīm /
khe 'nūrur viharañ śūnye sadvimānam ivāmaraḥ //

nṛtyadratnāṃśukacchannamārgavṛkṣalatāṅganām /
āgulphaṃ kīrṇakusumāṃ nandanāntarasundarīm //

sāmantair lalanābhiś ca nāgaraiś ca nirantaram /
svargamārgopamaṃ rājamārgam asyām avāpa saḥ //

maṇiratnakṛtāgāraṃ tatra maṅgalahastinam /
dadarśāmalaśailendram iva sañcāracañcalam //

mṛte rājani rājārthaṃ viharantam itas tataḥ /
ratnajñam iva ratnorvyāṃ cintāmaṇididṛkṣayā //

tam asau śvapaco nāgaṃ kautukodārayā dṛśā /
ciram ālokayām āsa spandayuktācalopamam //

ālokayantam ādāya taṃ kareṇa sa vāraṇaḥ /
svakaṭe 'yojayan merus taṭe 'rkam iva sādaram //

tasmin kaṭagate nedur jayadundubhayo 'bhitaḥ /
kalpāmbuda ivākāśam adhirūḍhe mahārṇavāḥ //

pūritāśo babhau rājā jayatīti janasvanaḥ /
udyāne samprabuddhānāṃ vihagānām ivāravaḥ //

udabhūd vandivṛndānāṃ ghanakolāhalas tataḥ /
velāvilulitāmbūnām ambudhīnām iva dhvaniḥ //

taṃ tatrāvārayām āsur maṇḍanārthaṃ varāṅganāḥ /
kṣīrodagatam udratnā laharya iva mandaram //

māninyas taṃ guṇaprotair nānāratnair apūrayan /
nānāprabhāprabhāvāḍhyair velā iva taṭācalam //

tuṣāraśiśirasparśais tās taṃ hārair abhūṣayan /
śyāmā navanadīpūrair varṣāś śṛṅgam ivonnatam //

vicitravarṇasaugandhyaiḥ puṣpair āvalayan striyaḥ /
vanaṃ madhuśriya iva taṃ lolakarapallavāḥ //

nānāvarṇarasāmodais tās tam āśu vilepanaiḥ /
alepayan prabhājālais taṭyo 'bhram iva dhātujaiḥ //

ratnakāñcanakānto 'sāv ādade chattram ātatam /
sandhyābhratārendunadīvyāptaṃ merur ivāmbaram //

bhūṣitas savilāsābhir bālavallībhir āvṛtaḥ /
ratnapuṣpāṃśukākīrṇaḥ kalpavṛkṣa ivābabhau //

tādṛśaṃ tam upājagmuḥ parivārasamanvitāḥ /
sarvāḥ prakṛtayaḥ phullaṃ mārgadrumam ivādhvagāḥ //

tā enam āsane saiṃhe prāpyābhiṣiṣicuḥ kramāt /
tasminn eva gaje śakram airāvaṇa ivāmarāḥ //

evaṃ sa śvapaco rājyaṃ prāpa kīrapurāntare /
araṇye hariṇaṃ puṣṭam aprāṇam iva vāyasaḥ //

kīrīkaratalāmbhojapramṛṣṭacaraṇāmbujaḥ /
sarvāṅgakuṅkumālepais sandhyāmbudharaśobhanaḥ //

jajvāla kīranagare nāgarījanavān asau /
siṃhīgaṇayutas siṃho yathā kusumite vane //

harihatamadanāgottāramuktākalāpapravicaritaśarīraś śāntacintāviṣādaḥ /
aramata sa mahadbhis tatra bhogais sarasyāṃ ravikaramadatapto vāripūrair ivebhaḥ //

parivisṛtanṛpaujās sarvadiksaṃsthitājñaḥ katipayadivasehāsiddhadeśavyavasthaḥ /
prakṛtibhir alam ūḍhāśeṣarājatvabhāras sa gavala iti nāmnā tatra rājā babhūva //