Mokṣopāya · Chapter 5.21

evaṃ prabodhitas tena tadā puṇyena pāvanaḥ /
prabodham āpa prākāśyaṃ prabhāta iva bhūtalam //

ubhāv api tatas siddhau jñānavijñānapāragau /
viceratur vane tasmin yāvadiccham aninditau //

tataḥ kadācit kālena nirvāṇapadam āgatau /
tau videhau gatasnehau dīpāv iva śamaṃ gatau //

evaṃ prāgbhuktadehānām anantā dhanabandhujāḥ /
āśāḥ kiṃ gṛhyate tābhyaḥ kiṃ vā santyajyate 'nagha //

tasmād āsām anantānāṃ tṛṣṇānāṃ raghunandana /
upāyas tyāga evaiko na nāma paripālanam //

cintanenaidhate cintā svindhaneneva pāvakaḥ /
naśyaty acintanenaiva vinendhanam ivānalaḥ //

dhyeyatyāgarathārūḍhaḥ karuṇodārayā dṛśā /
lokam ālokayan dīnaṃ mā tiṣṭhottiṣṭha rāghava //

eṣā brāhmī sthitis svacchā niṣkāmā vigatāmayā /
enāṃ prāpya mahābāho vimūḍho 'pi na muhyati //

ekaṃ vivekaṃ suhṛdam ekāṃ prauḍhasakhīṃ dhiyam /
ādāya viharann evaṃ saṅkaṭe 'pi na muhyasi //

vinivāritasarvārthād apahastitabāndhavāt /
na svadhairyād ṛte kaścid abhyuddharati saṅkaṭāt //

vairāgyeṇātha śāstreṇa mahattvādiguṇair api /
yatnenāpadvighātārthaṃ svam evonnamayen manaḥ //

na tat tribhuvanaiśvaryān na kośād ratnadhāriṇaḥ /
phalam āsādyate cittād yan mahattvopabṛṃhitāt //

tāvad asmiñ jagatkukṣau pātotpātāvadolanaiḥ /
patanti puruṣā yāvan manas teṣāṃ na vijvaram //

pūrṇe manasi sampūrṇaṃ jagat sarvaṃ sudhādravaiḥ /
upānadgūḍhapādasya kila carmāvṛtaiva bhūḥ //

nairāśyāt pūrṇatām eti mano 'nāśāvaśānugam /
āśayā riktatām eti śaradīva saro manaḥ //

hṛdayaṃ śūnyatām eti prakaṭīkṛtakoṭaram /
agastyapītārṇavavad āśāvivaśacetasām //

yasya cittatarau sphāre tṛṣṇācapalamarkaṭī /
na valgati mahat tasya rājate hṛdvanāntaram //

padmākṣakośas trijagad goṣpadaṃ yojanavrajaḥ /
nimeṣārdhaṃ mahākalpas tṛṣṇārahitacetasām //

śītatā sā na śītāṃśau na himācalakandare /
na rambhācandanāvalyāṃ nisspṛheṣu manassu yā //

na tathā bhāti pūrṇendur na pūrṇaḥ kṣīrasāgaraḥ /
na lakṣmīvadanaṃ kāntaṃ spṛhāhīnaṃ yathā manaḥ //

yathābhralekhā śaśinaṃ sudhālepaṃ maṣī yathā /
dūṣayaty evam eṣāntar naram āśāpiśācikā //

āśākhyāś cittavṛkṣasya śākhās sthagitadiktaṭāḥ /
tāsu cchinnāsv arūpatvaṃ yāti cittamahādrumaḥ //

chinnatṛṣṇāmahāśākhe cittasthāṇau sthitiṃ gate /
ekarūpatayā dhairyaṃ prayāti śataśākhatām //

anuttamena dhairyeṇa tena citte kṣayaṃ gate /
tat padaṃ prāpyate rāma yatra nāśo na vidyate //

etāsāṃ cittavṛttīnām āśānām uttamāśaye /
na dadāsi prarohaṃ cet tad bhavān asti rāghava //

cittaṃ vṛttivihīnaṃ te yadā yātam acittatām /
tadā mokṣamayīm antas sattām āpnoṣi tāṃ tatām //

cittakauśikapakṣatyā tṛṣṇayā kṣubdhayāntare /
amaṅgalāni vistāram alam āyānti rāghava //

vartanaṃ vṛttir ity uktaṃ vartate cittam āśayā /
cittavṛttim ato hy āśāṃ tyaktvā niścittatāṃ vraja //

yo yayā vartate vṛttyā sa tayaiva vinā kṣayī /
ataś cittopaśāntyarthaṃ tadvṛttiṃ prakṣayaṃ nayet //

praśamitasakalaiṣaṇo mahātman bhava bhavabandham apāsya muktacittaḥ /
manasi nigaḍarajjavaḥ kadāśāḥ parigalitāsu ca tāsu ko na muktaḥ //