Mokṣopāya · Chapter 5.19

atraivodāharantīmam itihāsaṃ purātanam /
bhrātros tripathagātīre saṃvādo muniputrayoḥ //

ayaṃ bandhur ayaṃ neti kathāprastāvatas smṛtam /
itihāsam imaṃ puṇyaṃ sāścaryaṃ śṛṇu rāghava //

asty asya jambudvīpasya kasmiṃścid diṅnikuñjake /
vanavyūhamahottaṃso mahendro nāma parvataḥ //

kalpadrumavanacchāyāviśrāntasurakinnaraḥ /
śṛṅgair ātatam ākāśaṃ jitavān yas samunnataiḥ //

brahmalokāntaraprāptaiś śṛṅgakandaracāribhiḥ /
sāmavedaṃ pratidhvānaghuṅghumair gāyatīva yaḥ //

yaḥ payomedurair meghair lulitaiś śṛṅgakoṭiṣu /
latākusumasamprotaiḥ kuntalair iva rājate //

yas taṭoḍḍayanotkānāṃ śarabhāṇāṃ vijṛmbhitaiḥ /
visphūrjati guhāvaktraiḥ kalpābhrāṇi hasann iva //

yena nirjharanirhrādaiḥ kandarāntaracāribhiḥ /
samudrajalakallolavilāso vijito 'bhitaḥ //

tasyaikadeśe vitate ratnasānau manorame /
munibhis snānapānārthaṃ vyomagaṅgāvatāritā //

tasyās tripathagāyās tu tīre vikasitadrume /
ratnādritaṭavidyotakacatkanakapaṅkaje //

āsīd abhyuditajñānas taporāśir udāradhīḥ /
munir dīrghatapā nāma tapomūrtim ivāsthitaḥ //

muner babhūvatus tasya dvau putrāv indusundarau /
puṇyapāvananāmānau dvau kacāv iva vākpateḥ //

sa tābhyāṃ saha putrābhyāṃ bhāryayā saha caikayā /
uvāsa saritas tīre tasmin saphalapādape //

atha kāle tayos tasya putrayor jñānavān abhūt /
puṇyanāmā vayojyeṣṭho guṇajyeṣṭhaś ca rāghava //

pāvano 'rdhaprabuddho 'bhūt pūrvasandhyāmbujaṃ yathā /
maurkhyād atigato nāntaḥ padaṃ lolam ivāsthitaḥ //

tato vahaty akalite kāle kalitakāraṇe /
saṃvatsaragaṇe kṣīṇe dīne dehe gatāyuṣi //

asmād bhaṅgurabhūtāḍhyād vṛttāntabharabhīṣaṇāt /
ratim utsṛjya saṃsārāj jarājarjarajīvitaḥ //

kalanāpakṣiṇīnīḍaṃ dehaṃ dīrghatapā muniḥ /
jahau giriguhāgehe bhāraṃ vaivadhiko yathā //

praśāntakalanārambhaṃ cetyariktacidāspadam /
padaṃ jagāma nīrāgaṃ puṣpagandha ivāmbaram //

atha bhāryā muner dehaṃ prāṇāpānavivarjitam /
dṛṣṭvāviluṭhitaṃ bhūmau vinālam iva paṅkajam //

ciram abhyastayā yogayuktyā pativitīrṇayā /
tatyāja tanum amlānāṃ ṣaṭpadī padminīm iva //

bhartāram evānuyayau janasyādṛśyatāṃ gatam /
prabhāgaganakośastham astaṃ yātam ivoḍupam //

mātāpitros tu gatayor aurdhvadaihikakarmaṇi /
puṇya eva sthite 'vyagre pāvano duḥkham āyayau //

śokopahatacitto 'sau bhraman kānanavīthiṣu /
jyāyāṃsam anavekṣyaiva pāvano vilalāpa ha //

athaurdhvadaihikaṃ kṛtvā mātāpitror udāradhīḥ /
āyayau vipine puṇyaḥ pāvanaṃ śokalālasam //

kiṃ putra ghanatāṃ śokaṃ nayasy āndhyaikakāraṇam /
bāṣpadhārākaraṃ ghoraṃ prāvṛṭkāla ivāmbudam //

pitā tava mahāprājña gatas sārdhaṃ tvadambayā /
svām eva paramāṃ ātmapadavīṃ mokṣanāmikām //

tat sthānaṃ sarvajantūnāṃ tad rūpaṃ viditātmanām /
svaṃ bhāvam abhisampanne kiṃ pitary abhiśocasi //

kim īdṛśī tvayā baddhā bhāvaneha vimohajā /
saṃsāre yad aśocyo 'pi tvayā tāto 'nuśocyate //

na saiva bhavato mātā nāsāv eva pitā tava /
na bhavān eva tanayas tayor nissaṅkhyaputrayoḥ //

mātāpitṛsahasrāṇi samatītāni te suta /
bahūny ambupravāhasya nimnānīva vane vane //

asaṅkhyaputrayor naiva bhavān eva sutas tayoḥ /
sarittaraṅgavat putra gatāḥ putragaṇā nṛṇām //

asmatpitror atītāni putralakṣāṇy anekaśaḥ /
pattrakorakavṛndāni latāpādapayor iva //

mitrabāndhavavṛndāni jantor janmani janmani /
ṛtāv ṛtāv atītāni phalānīva mahātaroḥ //

śocanīyā yadi snehān mātāpitṛsutās suta /
tad atītā na śocyante kim ajasraṃ sahasraśaḥ //

prapañco 'yaṃ mahābhāga dṛśyate jāgato bhramaḥ /
paramārthena tu prājña nāsti mitraṃ na bāndhavaḥ //

manāg apīha hi bhrātaḥ paramārthe na vidyate /
mahaty api cirāt tapte marāv iva payolavaḥ //

etā yāḥ prekṣase lakṣmīś chattracāmaracañcalāḥ /
svapna eva mahābuddhe dināni trīṇi pañca vā //

dṛṣṭyā tu pāramārthikyā putra satyaṃ vicāraya /
neha tvaṃ naiva cedaṃ te bhrāntim antaḥ parityaja //

ayaṃ mṛto gataś cāham itīmā dṛṣṭayaḥ punaḥ /
svasaṅkalpopatāpotthā dṛśyante na tu satyataḥ //

ajñānavistīrṇamarau vilolaiś śubhāśubhaspandamayais taraṅgaiḥ /
svavāsanātāpamarīcivāri parisphuraty etad anantarūpam //