Mokṣopāya · Chapter 4.4

jantoḥ kṛtavicārasya vigaladvṛtticetasaḥ /
mananaṃ tyajato jñatvāt kiñcit parigatātmanaḥ //

dṛśyaṃ santyajato heyam upādeyam upeyuṣaḥ /
draṣṭāraṃ paśyato dṛśyam adraṣṭāram apaśyataḥ //

asuptasya pare tattve jāgarūkasya jīvataḥ /
suptasya ghanasammohamaye saṃsāravartmani //

paryantātyantavairasyād arasasya raseṣv api /
bhogeṣv ābhogaramyeṣu nīrasasya nirāśiṣaḥ //

vrajaty ātmāmbhasaikatvaṃ jīrṇajāḍye manasy alam /
galaty apagatāsaṅge himāpūra ivātape //

taraṅgitāsu kallolajālalolāntarāsu ca /
śāmyantīṣv atha tṛṣṇāsu nadīṣv iva ghanātyaye //

saṃsāravāsanājāle khagajāla ivākhunā /
troṭite cādṛḍhagranthiślathe vairasyaraṃhasā //

katakaṃ phalam āsādya yathā vāri prasīdati /
tathā vijñānavaśatas svabhāvas samprasīdati //

nīrāgaṃ nirupāsaṅgaṃ nirdvandvaṃ nirupāśrayam /
viniryāti mano mohād vihagaḥ pañjarād iva //

śāntasandehadaurātmyaṃ gatakautukavibhramam /
paripūrṇāntaraṃ cetaḥ pūrṇendur iva rājate //

janitottamasaundaryā dūrodastanatonnatā /
samatodeti sarvatra śāntavāta ivārṇave //

andhakāramayī mūḍhā jāḍyajarjaritāntarā /
tanutām eti saṃsāravāsaneva prage kṣapā //

dṛṣṭacidbhāskarā prajñāpadminī puṇyapallavā /
vikasaty amaloddyotā prātar dyaur iva rūpiṇī //

prajñā hṛdayahāriṇyo bhuvanāhlādanakṣamāḥ /
sattvalakṣmyaḥ pravartante sakalendor ivāṃśavaḥ //

bahunātra kim uktena jñātajñeyo mahāmatiḥ /
nodeti naiva yāty astam abhūtākāśakośavat //

vicāraṇāparijñātasvabhāvasyoditātmanaḥ /
anukampyā bhavanty ete brahmaviṣṇvindraśaṅkarāḥ //

prakaṭākāram apy antar nirahaṅkāracetasam /
nāpnuvanti vikalpās taṃ mṛgatṛṣṇāmbv ivaiṇakāḥ //

taraṅgavad amī lokāḥ prayānty āyānti cābhitaḥ /
kroḍīkuruta ātmotthe na jñaṃ maraṇajanmanī //

āvirbhāvatirobhāvau saṃsāro netaraḥ kramaḥ /
iti tābhyāṃ samāloke ramate na sa khidyate //

na jāyate na mriyate kumbhe kumbhanabho yathā /
bhūṣite dūṣite vāpi dehe tadvad ihātmavān //

viveka udite śīte mithyābhramabharoditā /
kṣīyate vāsanā sābhre mṛgatṛṣṇā marāv iva //

ko 'haṃ katham idaṃ veti yāvan na pravicāritam /
saṃsārāḍambaraṃ tāvad andhakāropamaṃ sthitam //

mithyābhramabharodbhūtaṃ śarīraṃ padam āpadām /
ātmabhāvanayā nedaṃ yaḥ paśyati sa paśyati //

deśakālavaśotthāni na mameti gatabhramam /
śarīrasukhaduḥkhāni yaḥ paśyati sa paśyati //

ātmānam itarac caiva dṛśā nityāvibhinnayā /
sarvaṃ cijjyotir eveti yaḥ paśyati sa paśyati //

apāraparyantanabho dikkālādikriyānvitam /
aham eveti sarvatra yaḥ paśyati sa paśyati //

vālāgralakṣabhāgāt tu koṭiśaḥ parikalpitaḥ /
ahaṃ sūkṣma iti vyāpī yaḥ paśyati sa paśyati //

sarvaśaktir anantātmā sarvabhāvāntarasthitaḥ /
advitīyaś cid ity antar yaḥ paśyati sa paśyati //

ādhivyādhibhayodvigno jarāmaraṇajanmavān /
deho 'ham iti na prājño yaḥ paśyati sa paśyati //

tiryag ūrdhvam adhastāc ca vyāpako mahimā mama /
na dvitīyo mamāstīti yaḥ paśyati sa paśyati //

mayi sarvam idaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā iva /
cittantur aham eveti yaḥ paśyati sa paśyati //

nāhaṃ na cānyad astīha brahmaivāsti na cāsti tat /
itthaṃ sadasator madhyaṃ yaḥ paśyati sa paśyati //

yan nāma kiñcit trailokye sa eko 'vayavo mama /
taraṅgo 'bdhāv ivety antar yaḥ paśyati sa paśyati //

ātmatāparate tvattāmatte yasya mahātmanaḥ /
bhāvād uparate syātāṃ sa paśyati sulocanaḥ //

śocyā pālyā mayaiveyaṃ svaseyaṃ me kanīyasī /
trilokī pelavety uccair yaḥ paśyati sa paśyati //

cetyānupātarahitaṃ cidbhairavamayaṃ vapuḥ /
āpūritajagajjālaṃ yaḥ paśyati sa paśyati //

sukhaṃ duḥkhaṃ bhavo 'bhāvo 'vivekakalanāś ca yāḥ /
ahaṃ na veti vā nūnaṃ paśyan na parihīyate //

svātmasattāparāpūrṇe jagaty anyena varjite /
kiṃ me heyaṃ kim ādeyam iti paśyan sadṛṅ naraḥ //

apratarkyam anābhāsaṃ sanmātram idam ity alam /
heyopādeyakalanā yasya kṣīṇā namāmi tam //

ya ākāśavad ekātmā sarvabhāvagato 'pi san /
na bhāvarañjanām eti sa mahātmā maheśvaraḥ //

tamaḥprakāśakalanāmuktaḥ kālātmatāṃ gataḥ /
yas somyas susamas svasthas taṃ naumi padam āgatam //

yasyodayāstamayasaṅkalanākalāsu citrāsu cāruvibhavāsu jagadgatāsu /
vṛttis samaiva sakalaikagater anantā tasmai namaḥ paramabodhavate śivāya //