Mokṣopāya · Chapter 4.21

sarveṣām eva jīvānāṃ sarvāsām abhito dṛśām /
samagrāṇāṃ padārthānām utpattir brahmaṇo 'niśam //

lokāḥ parād upāyānti tasmin sthitvā viśanty alam /
tanmayā eva satataṃ taraṅgā iva sāgare //

brahmaivedaṃ sthitaṃ nānā malam astīha nānagha /
taraṅgormigaṇair ambhas sindhau sphurati no rajaḥ //

dvitīyā kalpanaiveha na raghūdvaha vidyate /
brahmamātrād ṛte vahnāv auṣṇyamātrād ṛte yathā //

nirduḥkhaṃ brahma nirdharma tajjaṃ duḥkham idaṃ jagat /
aspaṣṭārtham idaṃ brahman na vedmi vacanaṃ tava //

ity ukte tatra rāmeṇa cintayām āsa cetasā /
vasiṣṭho muniśārdūlo rāghavasyopadeśane //

paraṃ vikāsam āyātā nāsya tāvad iyaṃ matiḥ /
kiñcin nirmalatāṃ prāptā prohyate veha vastuni //

vyutpannamanasas tv asya jñātajñeyasya dhīmataḥ /
mokṣopāyagirāṃ pāraṃ prayātasya vivekataḥ //

na kaścit kasyacid doṣo nāsty avidyātmanīty alam /
yāvan noktaṃ na viśrāntiṃ tāvad yāty eva rāghavaḥ //

ardhavyutpannabuddhes tu naitat vaktuṃ hi śobhanam /
dṛṣṭyānayā bhogadaśāṃ bhāvayann eṣa naśyati //

parāṃ dṛṣṭiṃ prayātasya bhogecchā nābhijāyate /
sarvaṃ brahmeti siddhāntakāle rāmasya yujyate //

ādau śamadamaprāyair guṇaiś śiṣyaṃ viśodhayet /
paścāt sarvam idaṃ brahma śuddhas tvam iti bodhayet //

ajñasyārdhaprabuddhasya sarvaṃ brahmeti yo vadet /
mahānarakajāleṣu sa tena viniyojitaḥ //

prabuddhabuddheḥ prakṣīṇabhogecchasya nirāśiṣaḥ /
nāsty avidyāmalam iti yuktaṃ vaktuṃ mahātmanaḥ //

iti sañcintya bhagavān ajñānatimirāpahaḥ /
samuvāca muniśreṣṭho vasiṣṭho bhūmibhāskaraḥ //

kalaṅkakalanā brahmaṇy asti nāstīti rāghava /
siddhāntakāle vaktavyaṃ svayaṃ jñāsyasi vānagha //

smayavismayasammohaharṣāmarṣavikāritām /
samatācalitas tajjño na kadācana gacchati //

sati dīpa ivālokas saty arka iva vāsaraḥ /
sati puṣpa ivāmodas svatas sampadyate jagat //

ābhāsamātram evedaṃ paridṛśyata eva vā /
spandas samīraṇasyeva na san nāsad iva sthitam //

naśyatīha hi tad vastu nātmabhūtaṃ yad ātmanaḥ /
kathaṃ naśyati tad vastu svātmabhūtaṃ yad ātmanaḥ //

āśāmañjaritākṛtiṃ vivalitaṃ duḥkhāhibhir dāruṇair bhogaiḥ pallavitaṃ jarākusumitaṃ tṛṣṇālatābhāsuram /
saṃsāraṃ viṣavṛkṣam ātmanigaḍaṃ chittvā vivekāsinā muktas tvaṃ vihareha vāraṇapatis stambhād ivonmocitaḥ //