Mokṣopāya · Chapter 3.97

brahman manasa evedam ata āḍambaraṃ smṛtam /
yatas tad eva karmeti vākyārthād upalabhyate //

dṛḍhabhāvoparaktena manasaivorarīkṛtam /
marucaṇḍātapeneva bhāsurāvaraṇaṃ vapuḥ //

brahman manye jagaty asmin mana evākṛtiṃ gatam /
kvacin naratayā rūḍhaṃ kvacit suratayoditam //

kvacid daityatayollāsi kvacid yakṣatayotthitam /
kvacid gandharvatāṃ prāptaṃ kvacit kinnararūpi ca //

nānāvananagābhogapurapattanarūpayā /
manye vitatayākṛtyā mana eva vijṛmbhate //

evaṃ sthite śarīraughas tṛṇakāṣṭhalavopamaḥ /
tadvicāraṇayā ko 'rtho vicāryaṃ mana eva naḥ //

tenedaṃ sarvam ābhogi jagad atyākulaṃ tatam /
manye tadvyatirekeṇa paramātmaiva śiṣyate //

ātmā sarvapadātītas sarvagas sarvasaṃśrayaḥ /
tatprasādena saṃsāre mano dhāvati valgati //

ato manye manaḥ karma tac charīreṣu kāraṇam /
jāyate mriyate tad dhi nātmanīdṛgvidho guṇaḥ //

mana evaṃ vicāreṇa manye vilayam eṣyati /
manovilayamātreṇa tataś śreyo bhaviṣyati //

manonāmni parikṣīṇe karmaṇy ahitasambhrame /
mukta ity ucyate jantuḥ punar nāma na jāyate //

bhagavān bhavatā proktā jātayas trividhā nṛṇām /
prathamaṃ kāraṇaṃ tāsāṃ manas sadasadātmakam //

tat kathaṃ śuddhacinnāmnas tattvāc chuddhivivarjitam /
utthitaṃ sphāratāṃ yātaṃ jagaccitrakaraṃ manaḥ //

ākāśā hi trayo nāma vidyante vitatāntarāḥ /
cittākāśaś cidākāśo bhūtākāśas tṛtīyakaḥ //

ete hi sarvasāmānyās sarvatraiva vyavasthitāḥ /
śuddhacittattvaśaktyā tu labdhasattaikatāṃ gatāḥ //

sabāhyābhyantarastho yo vettā sattāvabodhakaḥ /
vyāpī samastabhūtānāṃ cidākāśas sa ucyate //

sarvabhūtahitas sraṣṭā yaḥ kalākalanātmakaḥ /
yenedam ātataṃ sarvaṃ cittākāśas sa ucyate //

daśadiṅmaṇḍalābhogair avyucchinnavapur hi yaḥ /
bhūtātmā so 'yam ākāśaḥ pavanābdādisaṃśrayaḥ //

ākāśacittākāśau dvau cidākāśavaśodbhavau /
cit kāraṇaṃ hi sarvasya kāryaughasya dinaṃ yathā //

jaḍo 'smi na jaḍo 'smīti niścayo malinaś citaḥ /
yas tad eva mano viddhi tenākāśādi bhāvyate //

aprabuddhātmaviṣayam ākāśatrayakalpanā /
kalpyate hy upadeśārthaṃ prabuddhaviṣayaṃ na tu //

ekam eva paraṃ brahma sarvaṃ sarvāvapūrakam /
prabuddhaṃ vimalaṃ nityaṃ kalākalanavarjitam //

dvaitādvaitasamudbhedair vākyasandarbhagarbhitaiḥ /
upadiśyata evājño na prabuddhaḥ kathañcana //

yāvad rāmāprabuddhatvam ākāśatrayakalpanā /
tāvad evāvabodhārthaṃ mayā ta upadiśyate //

ākāśacittākāśādyāś cidākāśāt kalaṅkitāt /
prasūtā dāvadahanād yathā marumarīcayaḥ //

cito hi malinaṃ rūpaṃ cittatāṃ samupāgatam /
trijagantīndrajālāni racayaty ākulātmakam //

cittatvam asya malinasya cidātmakasya tattvasya dṛśyata idaṃ nanu bodhahīnaiḥ /
śuktau yathā rajatatā na tu bodhavadbhir maurkhyeṇa bandha iha bodhabalena mokṣaḥ //