Mokṣopāya · Chapter 3.122

nābhinandati samprāptaṃ nāprāptam abhiśocati /
kevalaṃ vigatāśaṅkas samprāptam anuvartate //

tvayāpi rāghava jñātaṃ jñātavyam akhilāntaram /
manye te sarvakāryebhyo vāsanās tanutāṃ gatāḥ //

śarīrātītavṛttis tvaṃ śarīrastho 'thavā bhava /
mā gāś śokaṃ ca harṣaṃ ca tvam ātmā vigatāmayaḥ //

tvayy ātmani sthite svacche sarvage satatodite /
kuto duḥkhasukhe rāma kuto maraṇajanmanī //

abandhur api kasmāt tvaṃ bandhuduḥkhāni śocasi /
advitīye sthite hy asmin bāndhavāḥ ka ivātmani //

dṛśyate kevalaṃ dehaparamāṇucayaḥ param /
deśakālānyatāpatter nātmodeti na līyate //

avināśo 'pi kasmāt tvaṃ vinaśyāmīti śocasi /
amṛtyuvaśini svacche vināśaḥ ka ivātmani //

ghaṭe kapālatāṃ yāte ghaṭākāśo na naśyati /
yathā tathā śarīre 'smin naṣṭe tvaṃ na vinaśyasi //

mṛgatṛṣṇātaraṅgiṇyāṃ kṣīṇāyāṃ nātapo yathā /
vinaśyati tathā dehe naṣṭe nātmā vinaśyati //

vāñchaivodeti te kasmād bhrāntir antar nirarthikā /
advitīyo dvitīyaṃ tat kiṃ vastv ātmābhivāñchatu //

śravyaṃ spṛśyaṃ tathā dṛśyaṃ ramyaṃ ghreyaṃ ca rāghava /
na kiñcid asti jagati vyatiriktaṃ yad ātmanaḥ //

sarvaśaktāv imās tasminn ātmany evākhilās sthitāḥ /
śaktayo vitate vyakte ākāśa iva śūnyatāḥ //

cittād rāghava rūḍheyaṃ trilokīlalanodare /
trividhena krameṇeha janatā janitabhramā //

manaḥpraśamane siddhe vāsanākṣayanāmani /
karmakṣayābhidhāne ca māyeyaṃ pravinaśyati //

saṃsārogrāraghaṭṭe 'smin yā dṛḍhā yantravāhinī /
rajjus tāṃ vāsanām etāṃ chinddhi rāghava yatnataḥ //

aparijñāyamānaiṣā mahāmohapradāyinī /
parijñātā tv anantākhyasukhadā brahmagāminī //

āgatā brahmaṇo bhuktvā saṃsāram iha līlayā /
punar brahmaiva saṃsmṛtya brahmaṇy eva vilīyate //

śivād rāghava nīrūpād aprameyān nirāmayāt /
sarvabhūtāni jātāni prākāśyānīva tejasaḥ //

rekhāvṛndaṃ yathā parṇe vīcijālaṃ yathā jale /
kaṭakādi yathā hemni tathauṣṇyādi yathānale //

tadatadbhāvabhūtaṃ hi tathedaṃ bhuvanatrayam /
tasminn eva sthitaṃ tajjaṃ tasmād eva tad eva ca //

sa eṣa sarvabhūtānām ātmā brahmeti kathyate /
tasmiñ jñāte jagaj jñātam ajñāte 'jñātam eva tat //

śāstrasaṃvyavahārārthaṃ tasyāsya vitatākṛteḥ /
cid brahmātmeti nāmāni kalpitāni kṛtātmabhiḥ //

viṣayendriyasaṃyoge harṣāmarṣavivarjitā /
yaiṣā śuddhānubhūtir hi so 'yam ātmā cidavyayaḥ //

ākāśātitarācchāccham idaṃ tasmiṃś cidātmani /
svābhoga eva hi jagat pṛthagvat pratibimbati //

buddhās tadvyatirekeṇa lobhamohādayo 'ritām /
yānty athāvyatirekeṇa buddhās tasmiṃs tadaiva te //

adehasyaiva te nāma nirvikalpacidākṛteḥ /
lajjābhayaviṣādākhyaḥ kuto mohas samutthitaḥ //

adeho dehajair doṣair lajjādibhir asanmayaiḥ /
kiṃ mūrkha iva durbuddhe vikalpair abhibhūyase //

akhaṇḍacitirūpasya dehe khaṇḍanam āgate /
asamyagdarśino 'py asti na nāśaḥ kim u sanmateḥ //

yad etad arkamārge 'pi na viruddhagamāgamam /
cittvaṃ rāma sa vijñeyaḥ puruṣo na śarīrakam //

śarīre saty asati vā pumān eṣa jagattraye /
jño 'py ajño 'pi sthito rāma naṣṭe dehe na naśyati //

yānīmāni vicitrāṇi duḥkhāni paripaśyasi /
tāni sarvāṇi dehasya nāgrāhyasya cidātmanaḥ //

manomargād atītatvād yāsau śūnyam iva sthitā /
cit kathaṃ nāma sā duḥkhais sukhair vā parigṛhyate //

saṃvidātmā tad asmāt tu viśiṣṭād dehapañjarāt /
abhyastāṃ vāsanāṃ yāti ṣaṭpadaḥ kham ivāmbujāt //

asac ced ātmatattvaṃ tad asmiṃs te dehapañjare /
naṣṭe kiṃ nāma naṣṭaṃ syād rāma yenānuśocasi //

satyaṃ bhāvaya tena tvaṃ mā moham anubhāvaya /
niricchasyātmano necchāḥ kāścid apy anaghākṛteḥ //

sākṣibhūte same svacche nirvikalpe cidātmani /
svayaṃ jaganti dṛśyante sanmaṇāv iva raśmayaḥ //

niriccham abhisambandho yathā darpaṇabimbayoḥ /
svabhāvavaśasampannas tathā cijjagator ayam //

dvitvaikatve sthite yad varmakurapratibimbayoḥ /
tathaivehātmajagator bhedābhedau vyavasthitau //

sūryasannidhimātre tu yathodeti bhuvi kriyā /
citsattāmātrakenedaṃ jagan niṣpadyate tathā //

piṇḍagrahe nivṛtte 'syā evaṃ rāma jagatsthiteḥ /
ākāśam eṣā sampannā bhavatām api cetasi //

sattāmātreṇa dīpasya yathā dīptis svabhāvataḥ /
cittattvasya svabhāvāt tu tatheyaṃ jāgatī kriyā //

pūrvaṃ manas samuditaṃ paramātmatattvāt tenātataṃ jagad idaṃ svavikalpajālam /
śūnyena śūnyam amalena yathāmbareṇa nīlatvam ullasati cārulatābhirāmam //

saṅkalpasaṅkṣayavaśād galite tu citte saṃsāramohamihikā galitā bhavanti /
svacchaṃ vibhāti śaradīva kham āśritāyāṃ cinmātram ekam ajam ādyam anantam antaḥ //

karmātmakaṃ prathamam eva mano 'bhyudeti saṅkalpataḥ kamalajaprakṛtiṃ tad etya /
nānāvidhaṃ jagad anantam idaṃ tanoti vetāladehakalanām iva mugdhabālaḥ //

asanmayaṃ sad iva puropalakṣyate punar bhavaty atha parilīyate punaḥ /
svayaṃ manaś citi vitataṃ sphuradvapur mahārṇave jalavalayāvalī yathā //