Mokṣopāya · Chapter 3.120

hemormikādivan mithyā kacitāyāḥ kṣayonmukham /
tvam ahantvam avidyāyāś śṛṇu rāghava kīdṛśam //

lavaṇo 'sau mahīpālas tadā dṛṣṭvā tathā bhramam /
dvitīye divase gantuṃ pravṛttas tāṃ mahāṭavīm //

yat tad dṛṣṭaṃ mayā duḥkham araṇyānīṃ smarāmi tām /
cittādarśagatā cittvāt kadācil labhyate ca sā //

iti niścitya sacivais sa yayau dakṣiṇāpatham /
punar digvijayāyaiva prāpa vindhyamahīdharam //

pūrvadakṣiṇapāścātyamahārṇavataṭasthalīm /
babhrāma kautukāt sarvāṃ vyomavīthīm ivoṣṇaruk //

athaikasmin pradeśe tāṃ bhittāv iva purogatām /
dadarśogrām araṇyānīṃ paralokamahīm iva //

sarvatra viharaṃs tāṃs tān vṛttāntān sakalān api /
dṛṣṭavān dṛṣṭavāṃś caiva jñātavāṃś ca visismaye //

tān parijñātavāṃś cāsīd vyādhān pukkasajān puraḥ /
vismayākulayā buddhyā bhūyo babhrāma sambhramī //

atha prāpa mahāṭavyāḥ paryante dhūmadhūsaram /
tam eva grāmakaṃ yasmin so 'bhavat puṣṭapukkasaḥ //

tatrāpaśyaj janāṃs tāṃs tāṃs striyas tās tāḥ kuṭīrikāḥ /
tān ārāmāñ jalādhārāṃs tāṃs tāṃś ca vasudhātaṭān //

taṃ cākāṇḍaparibhraṃśaṃ tān vṛkṣāṃs tān vṛtivrajān /
tāṃs tathaiva samuddeśāṃs tadvṛttāntaikalāñchitān //

anyāsu vṛddhāsu sabāṣpanetrāsv ārtyābhiyuktāsu ca varṇayantī /
akālakāntāraviśīrṇabandhuduḥkhāny asaṅkhyāni sakhī sakhīṣu //

vṛddhā pravṛddhojjvalabāṣpānetra kanthāvṛtā śuṣkakucā kṛśāṅgī /
avagrahogrāśanidagdhadeśe tatrāntarāntā pariroditīyam //

hā putra putrāvṛtasarvagātra dinatrayābhojanajarjarāṅga /
kṛtteśunā carmaṇi jīrṇadehāt kathaṃ kva muktā bhavatāsavas te //

tālīlatālambanam ambudārdradantāntarasthāruṇasatphalasya /
smarāmi guñjāphaladāmahetoḥ puras svavadhvā rasahāsinas te //

kadambajambīralavaṅgaguñjakuñjāntar atrastatarattarakṣoḥ /
paśyāmi putrasya kadā nu bhūyo bhayaṅkarāṇy āplutivalgitāni //

na tāni tāmbūlavilāsinīnāṃ mukheṣu śobhalalitāni santi /
tamālanīle cibukaikadeśe sutasya yāny āsyagatāmiṣasya //

sutāpi nītā saha tena bhartrā yamena yāsyā yamunā samānā /
tamālavallī sahapuṣpagucchā samīraṇeneva vanecareṇa //

hā putri guñjāphaladāmahāre samunnatābhogapayodharāṅgi /
vātollasatkajjalanīlavarṇe parṇāmbare 'bādharaje 'mbudante //

hā rājaputrendusamāna kānta santyajya śuddhāntavilāsinīs tāḥ /
ratiṃ prayāto 'si mamātmajāyāṃ na sāpi te susthiratām upetā //

saṃsāranadyās svataraṅgabhaṅgaiḥ kriyāvilāsair vihitopahāsaiḥ /
kiṃ nāma tucchaṃ na kṛtaṃ nṛpo 'sau yad yojitaḥ pukkasakanyakāyām //

sā trastasāraṅgasamānanetrā sa tṛptaśārdūlasamānavīryaḥ /
ubhau gatāv ekapadena nāśam āśā sahārthena yathā ca hema //

mṛteśvarāsmy astamitātmajāsmi durdeśayātāsmi ca durgatāsmi /
durjātajātāsmi mahāpadāsmi sākṣāt svayaṃ vonnamitāpadāsmi //

nīcāvamānaprabhavasya manyoḥ kṣudhāvasannasya kalatrakasya /
śokasya vegād anivāryavṛtter nāryas sadaikāyatanaṃ vināthāḥ //

daivopataptasya vibāndhavasya mūḍhasya rūḍhasya mahādhibhūmau /
yat prāṇanaṃ tan maraṇaṃ mahāpad yā syān mṛtir jīvitam uttamaṃ tat //

janair vihīnasya videśavṛtter duḥkhāny anantāni samullasanti /
sahasraśākhārasasaṅkulāni tṛṇāni varṣāsv iva parvatasya //

evaṃ lapantīṃ svakalatravṛddhāṃ dāsibhir āśvāsya nṛpas striyaṃ tām /
papraccha kiṃ vṛttam ihāsi kā ca kā te sutā kaś ca patis taveti //

uvāca sodbāṣpavilocanātha grāmas tv ayaṃ pukkasaghoṣanāmā /
ihābhavat pukkasakaḥ patir me babhūva tasyendusamā sutaikā //

sā daivayogāt patim indutulyam ihāgataṃ daivavaśena bhūpam /
śūnye viśīrṇaṃ madhukumbham āpa vane varākī karabhī yathaikā //

sā tena sārdhaṃ suciraṃ sukhāni bhuktvā prasūtā tanayāṃ sutāṃś ca /
vṛddhiṃ gatā kānanakoṭare 'smiṃs tumbīlatā pādapasaṃvṛteva //