Mokṣopāya · Chapter 3.119

ūrmikāsaṃvidā hema yathā vismṛtya hematām /
virauti nāhaṃ hemeti vṛthātmāhantayā tathā //

ūrmikāsaṃvidudayaḥ kathaṃ hemno mahāmune /
ahambhāvātmaka iti yathāvad brūhi me prabho //

sata evāgamāpāyau praṣṭavyau nāsatas sadā /
ahantvam ūrmikātvaṃ ca satī tu na kadācana //

hema dehy ūrmikātvaṃ tvaṃ gṛhāṇety udite yadi /
tad dīyate sormikeṇa tat tad asti na saṃśayaḥ //

evaṃ cet tat prabho 'tra syād ūrmikātvaṃ tu kīdṛśam /
anayaivārthavicchittyā jñāsyāmi brahmaṇo vapuḥ //

rūpaṃ rāghava nīrūpam asataś cen nirūpyate /
tad vandhyātanayākāraguṇān me tvam udāhara //

ūrmikātvaṃ mudhā bhrāntir māyevāsatsvarūpiṇī /
rūpaṃ tad etad evāsyāḥ prekṣitā yan na dṛśyate //

mṛgatṛṣṇāmbhasi dvīndāv ahantārucakādiṣu /
etāvad eva rūpaṃ yat prekṣyamāṇaṃ na lakṣyate //

yaś śuktau rajatākāraṃ prekṣate rajatasya saḥ /
na samprāpnoty aṇum api kaṇaṃ kṣīṇam api kvacit //

aparyālocanenaiva sad ivāsad virājate /
yathā śuktau rajatatā jalaṃ marumarīciṣu //

yan nāsti tasya nāstitvaṃ prekṣyamāṇaṃ prakāśate /
aprekṣyamāṇaṃ sphurati mṛgatṛṣṇāsv ivāmbudhīḥ //

asad eva ca tat kāryakaraṃ bhavati ca sthiram /
bālānāṃ maraṇāyaiva vetālabhrāntisaṅgamaḥ //

hematāṃ varjayitvaikāṃ vartate hemni netarat /
ūrmikākaṭakāditvaṃ tailādi sikatāsv iva //

nehāsti satyaṃ no mithyā yad yathā pratibhāsate /
tat tathārthakriyākāri bālayakṣavikāravat //

sad vā bhavatv asad vāpi sudṛḍhaṃ hṛdaye tu yat /
tat tad arthakriyākāri viṣasyevāmṛtakriyā //

paramaiva hi sāvidyā māyaiṣā saṃsṛtir hy asau /
asato niṣpratiṣṭhasya yadāhantvasya bhāvanam //

hemny asti normikāditvam ahantādy asti nātmani /
ahantvābhāvatas tv evaṃ svacche śānte same pare //

na sanātanatā kācin na ca kācid viriñcatā /
na ca brahmāṇḍatā kācin na ca kācit surāditā //

na lokāntaratā kācin na ca sargāditā kvacit /
na merutā nāmbaratā na manastā na dehatā //

na mahābhūtatā kācin na ca kāraṇatā kvacit /
na cartukālakalanā na bhāvābhāvavastutā //

tvattāhantātmatā tattā sattāsattā na kāścana /
na kvacid bhedakalanā na bhāvābhāvarañjanā //

sarvaṃ śāntaṃ nirālambhaṃ jñam acchaṃ śāśvataṃ śivam /
anāmayam anābhāsam anāmakam akāraṇam //

na san nāsan na madhyāntaṃ na sarvaṃ sarvam eva ca /
manovacobhir agrāhyaṃ śūnyāśūnyaṃ suśāśvatam //

avabuddhaṃ mahābrahman sarvam etan mayādhunā /
tathāpi bhūyaḥ kathaya sargaḥ kim avalokyate //

pare śāntaṃ paraṃ nāma sthitam ittham idantayā /
neha sargo na sargākhyā kācanāsti kadācana //

mahārṇavāmbhasīvāmbu saṃsthitaṃ parame pade /
jalaṃ dravatvāt spandīva nisspandaṃ paramaṃ padam //

bhāsvātmanīva kacati na kacac caiva tat padam /
bhāsate kacanaṃ bhāsāṃ paraṃ tv akacanaṃ viduḥ //

adha ūrdhvaṃ varjayitvā yathābdher udare payaḥ /
sphuraty evaṃ pare cittvād idaṃ nāneva tatparam //

īṣadvidan svayaṃ cittvād anyatām iva paśyati /
budhyate sarga ity eva śamāc chāmyati śāśvatam //

sargas tu paramārthasya sañjñety eva viniścayaḥ /
na nāsti nāyam asty antar ambarasya yathāmbaram //

cittvāt sargasamāpattir acittvāt sargasaṅkṣayaḥ /
pare paramaṃ saṃśānte hemnīva kaṭakabhramaḥ //

sann eva sargo 'sargatvam eti vittvaśamodaye /
asat sattām avāpnoti svatas saṃvedanodaye //

saṃvedanam ahambhāvasargasambhavasambhramaḥ /
asaṃvedanam āśāntaṃ paraṃ viddhi na taj jaḍam //

nānena sargo nānāyaṃ jñāsyaikātmā śivātmakaḥ /
pustakarmakṛtā senā mṛṇmayī śilpināṃ yathā //

idaṃ pūrṇam anārambham anantam anavodayam /
pūrṇe pūrṇaṃ parāpūraiḥ pūrvam evāvatiṣṭhate //

yad ayaṃ lakṣyate sargas tad brahma brahmaṇi sthitam /
nabho nabhasi viśrāntaṃ śāntaṃ śānte śivaṃ śive //

makurapratibimbasthe nagare nagaraṃ jane /
yathā dūram adūraṃ ca tatheśe tadatatkramaḥ //

asad abhyutthitaṃ viśvaṃ sad apy abhyuditaṃ sadā /
pratibhāsāt sadābhāsam avastutvād asanmayam //

ādarśanagarākāre mṛgatṛṣṇāmbubhāsvare /
dvicandravibhramābhāse sarge 'smin keva satyatā //

māyācūrṇaparikṣepād yathā vyomni purabhramaḥ /
tathā saṃvidi saṃsāras sāro 'sāraś ca bhāsate //

yāvad vicāradahanena samūladāhaṃ dagdhā na jarjaralateva balād avidyā /
śākhāpratānagahanā gahanāni tāvan nānāvidhāni sukhaduḥkhavanāni sūte //