Mokṣopāya · Chapter 3.103

parasmād utthitaṃ cetaḥ kaṇo lola ivārṇavāt /
sphāratām etya bhuvanaṃ tanotīdam itas tataḥ //

hrasvaṃ dīrghīkaroty āśu dīrghaṃ nayati kharvatām /
svatāṃ nayaty anyad alaṃ svaṃ tathaivānyatām api //

prādeśamātram api yad vastu bhāvanayaiva tat /
svayaṃ sampannayaivāśu karoty adrīndrabhāsuram //

labdhapratiṣṭhaṃ paramāt padād ullasitaṃ manaḥ /
nimeṣeṇaiva saṃsārān karoti na karoti ca //

yad idaṃ dṛśyate kiñcij jagat sthāsnu cariṣṇu ca /
sarvaṃ sarvaprakārāḍhyaṃ cittād etad upāgatam //

deśakālakriyādravyaśaktiparyākulīkṛtam /
bhāvād bhāvāntaraṃ yāti lolatvān naṭavan manaḥ //

sad asattāṃ nayaty āśu sattāṃ cāsan nayaty alam /
tādṛśāny eva cādatte sukhaduḥkhāni bhāvitam //

yathāniścayam ādatte yathaiva capalaṃ manaḥ /
hastapādādisaṅghātas tathā prayatate sadā //

tatas saiva kriyā cittasamīhitam alaṃ phalam /
kṣaṇāt prayacchati latā kāle sikteva tādṛśam //

citrāṃ krīḍanakaśreṇīṃ yathā paṅkād gṛhe śiśuḥ /
karoty evaṃ mano rāma vikalpāt kurute jagat //

manaśśiśujanakrīḍāmṛdūdgāralaveṣv ataḥ /
kim ekaṃ tatpadārtheṣu rūpaṃ jagati kalpyate //

karoty ṛtukaraḥ kālo yathā rūpānyatāṃ taroḥ /
cittam evaṃ padārthānāṃ teṣām evānyatām iha //

manorathe tathā svapne saṅkalpakalanāsu ca /
goṣpadaṃ yojanavyūhas svāsu līlāsu cetasaḥ //

kalpaṃ kṣaṇīkaroty etat kṣaṇaṃ nayati kalpatām /
manas tadāyattam ato deśakālakramaṃ viduḥ //

tīvramandatvasaṃvegād bahutvālpatvabhedataḥ /
vilambate na ca ciraṃ na ca cittam aśaktitaḥ //

vyāmohasambhramānarthadeśakālagamāgamāḥ /
cetasaḥ prabhavanty ete pādapād iva pallavāḥ //

jalam eva yathāmbhodhir auṣṇyam eva yathānalaḥ /
tathā vividhasaṃrambhas saṃsāraś cittam eva hi //

sakartṛkarmakaraṇaṃ yad idaṃ cetyam ātatam /
draṣṭṛdarśanadṛśyāḍhyaṃ tat sarvaṃ cittam eva vaḥ //

cittaṃ jaganti bhuvanāni vanāntarāṇi saṃlakṣyate svayam upāgatam ātmabhedaiḥ /
keyūramaulikaṭakais tadatatsvarūpaṃ tyaktaikakāñcanadhiyeva janena hema //