Mokṣopāya · Chapter 3.101

kim ucyate muniśreṣṭha bālakākhyāyikākramaḥ /
krameṇa kathayaitan me manovarṇanakāraṇam //

mugdhamugdhamatir bālo dhātrīṃ pṛcchati rāghava /
kāñcit karṇapathāyātāṃ varṇayākhyāyikām iti //

sā bālasya vinodāya dhātrī tasya mahāmate /
ākhyāyikāṃ kathayati prasannamadhurākṣarām //

kvacit santi mahātmāno rājaputrās trayaś śubhāḥ /
vistīrṇe śūnyanagare vyomnīvojjvalatārakāḥ //

dvau na jātau tathaikaś ca garbha eva hi na sthitaḥ /
śubhācārāś śubhākārā iti bhāntīndavo yathā //

athātyuttamalābhārtham ekadā samavāyataḥ /
nirbandhavaḥ khinnamukhāś śokopahatacetasaḥ //

te tasmāc chūnyanagarān nirgatā vikṛtānanāḥ /
gaganād iva saṃśliṣṭā budhaśukraśanaiścarāḥ //

śirīṣasukumārāṅgāḥ pṛṣṭhato 'rkeṇa tāpitāḥ /
mārge glāniṃ gatā grīṣmatāpārtyā pallavā iva //

santaptamārgasikatādagdhapādasaroruhāḥ /
hā tātāmbeti śocanto mṛgā yūthacyutā iva //

darbhāgrabhinnacaraṇās tāpasvinnāṅgasandhayaḥ /
ullaṅghya dūram adhvānaṃ dhūlidhūsaramūrtayaḥ //

mañjarījālajaṭilaṃ phalapallavitāmbaram /
mṛgapakṣigaṇādhāraṃ prāpur mārge tarutrayam //

tasmin vṛkṣatraye vṛkṣau dvau na jātau manāg api /
bījam eva tṛtīyasya svārohasya na vidyate //

viśrāntās te pariśrāntās tatraikasya taror adhaḥ /
pārijātatale svarge śakrānilayamā iva //

phalāny amṛtasṛṣṭāni bhuktvā pītvā ca tadrasam /
kṛtvā gulucchakair mālāś ciraṃ viśramya te yayuḥ //

punar dūrataraṃ gatvā madhyāhne samupasthite /
sarittritayam āsedus taraṅgataralāravam //

tatraikā pariśuṣkaiva manāg apy ambu na dvayoḥ /
vidyate saritor dṛṣṭir andhalocanayor iva //

pariśuṣkā bhṛśaṃ yāsau tasyāṃ te sasnur ādṛtāḥ /
gharmārtā divi gaṅgāyāṃ viṣṇubrahmaharā iva //

ciraṃ kṛtvā jalakrīḍāṃ pītvāmṛtasamaṃ payaḥ /
jagmus te rājatanayāḥ prahṛṣṭamanasas sukham //

athāsedur dinasyānte lambamāne divākare /
bhaviṣyan navanirmāṇaṃ nagaraṃ nagasannibham //

patākāpadminīvyāptanīlāmbarajalāśayam /
dūraśrutisamullāsagāyannagaramaṇḍalam //

dadṛśus tatra ramyāṇi trīṇi sadvibhavāni te /
maṇikāñcanagehāni śṛṅgāṇīva mahāgireḥ //

anirmite dve sadane ekaṃ nirbhitti tatra vai /
abhittimandiraṃ cāru praviṣṭās te narās trayaḥ //

sampraviśyopaviśyāśu viharanto varānanāḥ /
prāpus sthālītrayaṃ tatra taptakāñcananirmitam //

yatra karparatāṃ yāte dve ekā cūrṇatāṃ gatā /
jagṛhuś cūrṇarūpāṃ tāṃ sthālīṃ te dīrghabuddhayaḥ //

droṇair navanavatyā tais tasyāṃ droṇena cāndhasaḥ /
tatra droṇaśataṃ hīnaṃ randhitaṃ bahubhojibhiḥ //

tato bhuktaṃ janaśatair brāhmaṇānāṃ śatais tathā /
tribhis tai rājaputraiś ca parāṃ nirvṛtim āgataiḥ //

bhaviṣyannagare tasmin rājaputrās trayo 'pi te /
sukham adya sthitāḥ putra mṛgayāvyavahāriṇaḥ //

ākhyāyikaiṣā kathitā mayā ramyā tavānagha /
etāṃ hṛdi kuru prājña vidagdhas tvaṃ bhaviṣyasi //

dhātryeti kathitā rāma bālāyākhyāyikā śubhā /
tuṣṭiṃ jagāma bālaś ca śubhākhyāyikayānayā //

eṣā hi kathitā rāma cittākhyānakathāṃ prati /
bālakākhyāyikā tubhyaṃ mayā kamalalocana //

iyaṃ saṃsāraracanā sthitim evam upāgatā /
bālakākhyāyikevograis saṅkalpair vyarthakalpitaiḥ //

vikalpajālikaiveyaṃ pratibhāsātmikānagha /
bandhamokṣādikalanārūpeṇa pravijṛmbhate //

saṅkalpamātrād itarad vidyate neha kiñcana /
saṅkalpavaśataḥ kiñcin nakiñcit kiñcid eva vā //

dyauḥ kṣamā vāyur ākāśaḥ parvatās sarito diśaḥ /
saṅkalpakalitaṃ sarvam etat svapnavad ātmanaḥ //

rājaputrās trayo nadyo bhaviṣyannagaraṃ tathā /
yathā saṅkalparacanā tatheyaṃ trijagatsthitiḥ //

saṅkalpamātram abhitaḥ parisphurati cañcalam /
payomātrātmako 'mbhodhir ambhasīvātmanātmani //

saṅkalpamātram utpannaṃ prathamaṃ paramātmani /
tad idaṃ sphāratāṃ yātaṃ vyāpārair divasaṃ yathā //

saṅkalpajālakalanaiva jagat samagraṃ saṅkalpam eva nanu viddhi vilāsi cetyam /
saṅkalpamātram alam utsṛja nirvikalpam āśritya niścayam avāpnuhi rāma śāntim //