Matsya Purana · Chapter 69

purā rathaṃtare kalpe paripṛṣṭo mahātmanā
mandarastho mahādevaḥ pinākī brahmaṇā svayam //

kathamārogyamaiśvaryam anantamamareśvara
svalpena tapasā deva bhavenmokṣo 'thavā nṛṇām //

kimajñātaṃ mahādeva tvatprasādādadhokṣaja
svalpakenātha tapasā mahatphalamihocyatām //

evaṃ pṛṣṭaḥ sa viśvātmā brahmaṇā lokabhāvanaḥ
umāpatiruvācedaṃ manasaḥ prītikārakam //

asmādrathaṃtarātkalpāt trayoviṃśāt punaryadā
vārāho bhavitā kalpas tasya manvantare śubhe //

vaivasvatākhye saṃjāte saptame saptalokakṛt
dvāparākhyaṃ yugaṃ tadvad aṣṭāviṃśatimaṃ jaguḥ //

tasyānte sa mahādevo vāsudevo janārdanaḥ
bhārāvataraṇārthāya tridhā viṣṇurbhaviṣyati //

dvaipāyana ṛṣistadvad rauhiṇeyo 'tha keśavaḥ
kaṃsādidarpamathanaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ //

purīṃ dvāravatīṃ nāma sāmprataṃ yā kuśasthalī
divyānubhāvasaṃyuktām adhivāsāya śārṅgiṇaḥ
tvaṣṭā mamājñayā tadvat kariṣyati jagatpateḥ //

tasyāṃ kadācidāsīnaḥ sabhāyāmamitadyutiḥ
bhāryābhirvṛṣṇibhiścaiva bhūbhṛdbhir bhūridakṣiṇaiḥ //

kurubhirdevagandharvair abhitaḥ kaiṭabhārdanaḥ
pravṛttāsu purāṇīṣu dharmasambandhinīṣu ca //

kathānte bhīmasenena paripṛṣṭaḥ pratāpavān
tvayā pṛṣṭasya dharmasya rahasyasyāsya bhedakṛt //

bhavitā sa tadā brahman kartā caiva vṛkodaraḥ
pravartako 'sya dharmasya pāṇḍuputro mahābalaḥ //

yasya tīkṣṇo vṛko nāma jaṭhare havyavāhanaḥ
mayā dattaḥ sa dharmātmā tena cāsau vṛkodaraḥ //

matimānmānaśīlaśca nāgāyutabalo mahān
bhaviṣyatyajaraḥ śrīmān kandarpa iva rūpavān //

dhārmikasyāpyaśaktasya tīvrāgnitvādupoṣaṇe
idaṃ vratamaśeṣāṇāṃ vratānāmadhikaṃ yataḥ //

kathayiṣyati viśvātmā vāsudevo jagadguruḥ
aśeṣayajñaphaladam aśeṣāghavināśanam //

aśeṣaduṣṭaśamanam aśeṣasurapūjitam
pavitrāṇāṃ pavitraṃ ca maṅgalānāṃ ca maṅgalam
bhaviṣyaṃ ca bhaviṣyāṇāṃ purāṇānāṃ purātanam //

yadyaṣṭamīcaturdaśyor dvādaśīṣvatha bhārata
anyeṣvapi dinarkṣeṣu na śaktastvam upoṣitum //

tataḥ puṇyāṃ tithimimāṃ sarvapāpapraṇāśinīm
upoṣya vidhinānena gaccha viṣṇoḥ paraṃ padam //

māghamāsasya daśamī yadā śuklā bhavettadā
ghṛtenābhyañjanaṃ kṛtvā tilaiḥ snānaṃ samācaret //

tathaiva viṣṇumabhyarcya nabho nārāyaṇeti ca
kṛṣṇāya pādau sampūjya śiraḥ sarvātmane namaḥ //

vaikuṇṭhāyeti vaikuṇṭham uraḥ śrīvatsadhāriṇe
śaṅkhine cakriṇe tadvad gadine varadāya vai
sarve nārāyaṇasyaivaṃ saṃpūjyā bāhavaḥ kramāt //

dāmodarāyetyudaraṃ meḍhraṃ pañcaśarāya vai
ūrū saubhāgyanāthāya jānunī bhūtadhāriṇe //

namo nīlāya vai jaṅghe pādau viśvasṛje namaḥ
namo devyai namaḥ śāntyai namo lakṣmyai namaḥ śriyai //

namaḥ puṣṭyai namastuṣṭyai dhṛṣṭyai hṛṣṭyai namo namaḥ
namo vihaṃganāthāya vāyuvegāya pakṣiṇe
viṣapramāthine nityaṃ garuḍaṃ cābhipūjayet //

evaṃ sampūjya govindam umāpativināyakau
gandhairmālyaistathā dhūpair bhakṣyairnānāvidhairapi //

gavyena payasā siddhāṃ kṛsarāmatha vāgyataḥ
sarpiṣā saha bhuktvā ca gatvā śatapadaṃ budhaḥ //

naiyagrodhaṃ dantakāṣṭham athavā khādiraṃ budhaḥ
gṛhītvā dhāvayeddantān ācāntaḥ prāgudaṅmukhaḥ //

brūyāt sāyantanīṃ kṛtvā saṃdhyāmastamite ravau
namo nārāyaṇāyeti tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ //

ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya ca keśavam
rātriṃ ca sakalāṃ sthitvā snānaṃ ca payasā tathā //

sarpiṣā cāpi dahanaṃ hutvā brāhmaṇapuṃgavaiḥ
sahaiva puṇḍarīkākṣa dvādaśyāṃ kṣīrabhojanam //

kariṣyāmi yatātmāhaṃ nirvighnenāstu tacca me
evamuktvā svapedbhūmāv itihāsakathāṃ punaḥ //

śrutvā prabhāte saṃjāte nadīṃ gatvā viśāṃ pate
snānaṃ kṛtvā mṛdā tadvat pāṣaṇḍān abhivarjayet //

upāsya saṃdhyāṃ vidhivat kṛtvā ca pitṛtarpaṇam
praṇamya ca hṛṣīkeśaṃ saptalokaikamīśvaram //

gṛhasya purato bhaktyā maṇḍapaṃ kārayedbudhaḥ
daśahastamathāṣṭau vā karānkuryādviśāṃ pate //

caturhastāṃ śubhāṃ kuryād vedīmariniṣūdana
caturhastapramāṇaṃ ca vinyasettatra toraṇam //

āropya kalaśaṃ tatra dikpālānpūjayettataḥ
chidreṇa jalasampūrṇam atha kṛṣṇājinasthitaḥ
tasya dhārāṃ ca śirasā dhārayetsakalāṃ niśām //

tathaiva viṣṇoḥ śirasi kṣīradhārāṃ prapātayet
aratnimātraṃ kuṇḍaṃ ca kuryāttatra trimekhalam //

yonivaktraṃ ca tatkṛtvā brāhmaṇaiḥ yavasarpiṣī
tilāṃśca viṣṇudevatyair mantrairekāgnivattadā //

hutvā ca vaiṣṇavaṃ samyak caruṃ gokṣīrasaṃyutam
niṣpāvārdhapramāṇāṃ vai dhārāmājyasya pātayet //

jalakumbhānmahāvīrya sthāpayitvā trayodaśa
bhakṣyairnānāvidhairyuktān sitavastrairalaṃkṛtān //

yuktānaudumbaraiḥ pātraiḥ pañcaratnasamanvitān
caturbhirbahvṛcairhomas tatra kārya udaṅmukhaiḥ //

rudrajāpaścaturbhiśca yajurvedaparāyaṇaiḥ
vaiṣṇavāni tu sāmāni caturaḥ sāmavedinaḥ
ariṣṭavargasahitāny abhitaḥ paripāṭhayet //

evaṃ dvādaśa tānviprān vastramālyānulepanaiḥ
pūjayedaṅgulīyaiśca kaṭakairhemasūtrakaiḥ //

vāsobhiḥ śayanīyaiśca vittaśāṭhyavivarjitaḥ
evaṃ kṣapātivāhyā ca gītamaṅgalaniḥsvanaiḥ //

upādhyāyasya ca punar dviguṇaṃ sarvameva tu
tataḥ prabhāte vimale samutthāya trayodaśa //

gā vai dadyātkuruśreṣṭha sauvarṇamukhasaṃyutāḥ
payasvinīḥ śīlavatīḥ kāṃsyadohasamanvitāḥ //

raupyakhurāḥ savastrāśca candanenābhiṣecitāḥ
tāstu teṣāṃ tato bhaktyā bhakṣyabhojyānnatarpitān //

kṛtvā vai brāhmaṇān sarvān annairnānāvidhaistathā
bhuktvā cākṣāralavaṇam ātmanā ca visarjayet //

anugamya padānyaṣṭau putrabhāryāsamanvitaḥ
prīyatāmatra deveśaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ //

śivasya hṛdaye viṣṇur viṣṇośca hṛdaye śivaḥ
yathāntaraṃ na paśyāmi tathā me svasti cāyuṣaḥ //

evamuccārya tānkumbhān gāścaiva śayanāni ca
vāsāṃsi caiva sarveṣāṃ gṛhāṇi prāpayedbudhaḥ //

abhāve bahuśayyānām ekāmapi susaṃskṛtām
śayyāṃ dadyāddvijāteśca sarvopaskarasaṃyutām //

itihāsapurāṇāni vācayitvātivāhayet
taddinaṃ naraśārdūla ya icchedvipulāṃ śriyam //

tasmāttvaṃ sattvamālambya bhīmasena vimatsaraḥ
kuru vratamidaṃ samyak snehāttava mayeritam //

tvayā kṛtamidaṃ vīra tvannāmākhyaṃ bhaviṣyati
sā bhīmadvādaśī hyeṣā sarvapāpaharā śubhā
yā tu kalyāṇinī nāma purā kalpeṣu paṭhyate //

tvamādikartā bhava saukare 'smin kalpe mahāvīravarapradhāna
yasyāḥ smarankīrtanamapyaśeṣaṃ vinaṣṭapāpastridaśādhipaḥ syāt //

kṛtvā ca yāmapsarasām adhīśā veśyā kṛtā hyanyabhavāntareṣu
ābhīrakanyātikutūhalena saivorvaśī samprati nākapṛṣṭhe //

jātāthavā vaiśyakulodbhavāpi pulomakanyā puruhūtapatnī
tatrāpi tasyāḥ paricārikeyaṃ mama priyā samprati satyabhāmā //

snātaḥ purā maṇḍalameṣa tadvat tejomayaṃ vedaśarīramāpa
asyāṃ ca kalyāṇatithau vivasvān sahasradhāreṇa sahasraraśmiḥ //

idameva kṛtaṃ mahendramukhyair vasubhirdevasurāribhistathā tu
phalamasya na śakyate 'bhivaktuṃ yadi jihvāyutakoṭayo mukhe syuḥ //

kalikaluṣavidāriṇīmanantām iti kathayiṣyati yādavendrasūnuḥ
api narakagatānpitṝn aśeṣān alamuddhartumihaiva yaḥ karoti //

ya idamaghavidāraṇaṃ śṛṇoti bhaktyā paripaṭhatīha paropakārahetoḥ
tithimiha sakalārthabhāṅnarendras tava caturānana sāmyatāmupaiti //

kalyāṇinī nāma purā babhūva yā dvādaśī māghadineṣu pūjyā
sā pāṇḍuputreṇa kṛtā bhaviṣyaty anantapuṇyānagha bhīmapūrvā //