Matsya Purana · Chapter 52

idānīṃ prāha yadviṣṇuḥ pṛṣṭaḥ paramamuttamam
tadidānīṃ samācakṣva dharmādharmasya vistaram //

evamekārṇave tasmin matsyarūpī janārdanaḥ
vistāramādisargasya pratisargasya cākhilam //

kathayāmāsa viśvātmā manave sūryasūnave
karmayogaṃ ca sāṃkhyaṃ ca yathāvadvistarānvitam //

śrotumicchāmahe sūta karmayogasya lakṣaṇam
yasmādaviditaṃ loke na kiṃcittava suvrata //

karmayogaṃ ca vakṣyāmi yathā viṣṇuvibhāṣitam
jñānayogasahasrāddhi karmayogaḥ praśasyate //

karmayogodbhavaṃ jñānaṃ tasmāttatparamaṃ padam
karmajñānodbhavaṃ brahma na ca jñānamakarmaṇaḥ //

tasmātkarmaṇi yuktātmā tattvamāpnoti śāśvatam
vedo 'khilo dharmamūlam ācāraścaiva tadvidām //

aṣṭāvātmaguṇās tasmin pradhānatvena saṃsthitāḥ
dayā sarveṣu bhūteṣu kṣāntī rakṣāturasya tu //

anasūyā tathā loke śaucamantarbahirdvijāḥ
anāyāseṣu kāryeṣu māṅgalyācārasevanam //

na ca dravyeṣu kārpaṇyam ārteṣūpārjiteṣu ca
tathāspṛhā paradravye parastrīṣu ca sarvadā //

aṣṭāvātmaguṇāḥ proktāḥ purāṇasya tu kovidaiḥ
ayameva kriyāyogo jñānayogasya sādhakaḥ //

karmayogaṃ vinā jñānaṃ kasyacin neha dṛśyate
śrutismṛtyuditaṃ dharmam upatiṣṭhetprayatnataḥ //

devatānāṃ pitṝṇāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca sarvadā
kuryādaharaharyajñair bhūtarṣigaṇatarpaṇam //

svādhyāyairarcayeccarṣīn homairvidvānyathāvidhi
pitṝñchrāddhair annadānair bhūtāni balikarmabhiḥ //

pañcaite vihitā yajñāḥ pañcasūnāpanuttaye
kaṇḍanī peṣaṇī cullī jalakumbhī pramārjanī //

pañca sūnā gṛhasthasya tena svargaṃ na gacchati
tatpāpanāśanāyāmī pañca yajñāḥ prakīrtitāḥ //

dvāviṃśatistathāṣṭau ca ye saṃskārāḥ prakīrtitāḥ
tadyukto 'pi na mokṣāya yastvātmaguṇavarjitaḥ //

tasmādātmaguṇopetaḥ śrutikarma samācaret
gobrāhmaṇānāṃ vittena sarvadā bhadramācaret //

gobhūhiraṇyavāsobhir gandhamālyodakena ca
pūjayedbrahmaviṣṇvarka rudravasvātmakaṃ śivam //

vratopavāsair vidhivac chraddhayā ca vimatsaraḥ
yo 'sāv atīndriyaḥ śāntaḥ sūkṣmo 'vyaktaḥ sanātanaḥ
vāsudevo jaganmūrtis tasya sambhūtayo hy amī //

brahmā viṣṇuśca bhagavān mārtaṇḍo vṛṣavāhanaḥ
aṣṭau ca vasavastadvad ekādaśa gaṇādhipāḥ
lokapālādhipāścaiva pitaro mātarastathā //

imā vibhūtayaḥ proktāś carācarasamanvitāḥ
brahmādyāś caturo mūlam avyaktādhipatiḥ smṛtaḥ //

oṃ oṃ brahmaṇā cātha sūryeṇa viṣṇunātha śivena vā
abhedātpūjitena syāt pūjitaṃ sacarācaram //

brahmādīnāṃ paraṃ dhāma trayāṇāmapi saṃsthitiḥ
vedamūrtāv ataḥ pūṣā pūjanīyaḥ prayatnataḥ //

tasmādagnidvijamukhān kṛtvā sampūjayedimān
dānairvratopavāsaiśca japahomādinā naraḥ //

iti kriyāyogaparāyaṇasya vedāntaśāstrasmṛtivatsalasya
vikarmabhītasya sadā na kiṃcit prāptavyamastīha pare ca loke //