Matsya Purana · Chapter 4

aho kaṣṭataraṃ caitad aṅgajāgamanaṃ vibho
kathaṃ na doṣamagamat karmaṇānena padmabhūḥ //

parasparaṃ ca sambandhaḥ sagotrāṇām abhūt katham
vaivāhikastatsutānāṃ chinddhi me saṃśayaṃ vibho //

divyeyamādisṛṣṭistu rajoguṇasamudbhavā
atīndriyendriyā tadvad atīndriyaśarīrikā //

divyatejomayī bhūpa divyajñānasamudbhavā
na martyairabhitaḥ śakyā vaktuṃ vai māṃsacakṣubhiḥ //

yathā bhujaṃgāḥ sarpāṇām ākāśaṃ viśvapakṣiṇām
vidanti mārgaṃ divyānāṃ divyā eva na mānavāḥ //

kāryākārye na devānāṃ śubhāśubhaphalaprade
yasmāttasmānna rājendra tadvicāro nṛṇāṃ śubhaḥ //

anyacca sarvavedānām adhiṣṭhātā caturmukhaḥ
gāyatrī brahmaṇastadvad aṅgabhūtā nigadyate //

amūrtaṃ mūrtimad vāpi mithunaṃ tatpracakṣate
viriñcir yatra bhagavāṃs tatra devī sarasvatī
bhāratī yatra yatraiva tatra tatra prajāpatiḥ //

yathātapo na rahitaś chāyayā dṛśyate kvacit
gāyatrī brahmaṇaḥpārśvaṃ tathaiva na vimuñcati //

vedarāśiḥ smṛto brahmā sāvitrī tadadhiṣṭhitā
tasmānna kaściddoṣaḥ syāt sāvitrīgamane vibho //

tathāpi lajjāvanataḥ prajāpatir abhūtpurā
svasutopagamād brahmā śaśāpa kusumāyudham //

yasmānmamābhibhavatā manaḥ saṃkṣobhitaṃ śaraiḥ
tasmāttvaddehamacirād rudro bhasmīkariṣyati //

tataḥ prasādayāmāsa kāmadevaścaturmukham
na māmakāraṇe śaptuṃ tvamihārhasi mānada //

ahamevaṃvidhaḥ sṛṣṭas tvayaiva caturānana
indriyakṣobhajanakaḥ sarveṣāmeva dehinām //

strīpuṃsoravicāreṇa mayā sarvatra sarvadā
kṣobhyaṃ manaḥ prayatnena tvayaivoktaṃ purā vibho //

tasmādanaparādho 'haṃ tvayā śaptastathā vibho
kuru prasādaṃ bhagavan svaśarīrāptaye punaḥ //

vaivasvate 'ntare prāpte yādavānvayasambhavaḥ
rāmo nāma yadā martyo matsattvabalamāśritaḥ //

avatīryāsuradhvaṃsī dvārakām adhivatsyati
tadbhrātustatsamasya tvaṃ tadā putratvameṣyasi //

evaṃ śarīramāsādya bhuktvā bhogānaśeṣataḥ
tato bharatavaṃśānte bhūtvā vatsanṛpātmajaḥ //

vidyādharādhipatyaṃ ca yāvad ābhūtasaṃplavam
sukhāni dharmataḥ prāpya matsamīpaṃ gamiṣyasi //

evaṃ śāpaprasādābhyām upetaḥ kusumāyudhaḥ
śokapramodābhiyuto jagāma sa yathāgatam //

ko 'sau yaduriti prokto yadvaṃśe kāmasambhavaḥ
kathaṃ ca dagdho rudreṇa kimatha kusumāyudhaḥ //

bharatasyānvaye kasya kā ca sṛṣṭiḥ purābhavat
etatsarvaṃ samācakṣva mūlataḥ saṃśayo hi me //

yā sā dehārdhasambhūtā gāyatrī brahmavādinī
jananī yā manordevī śatarūpā śatendriyā //

ratirmanastapo buddhir mahān diksambhramas tathā
tataḥ sa śatarūpāyāṃ saptāpatyānyajījanat //

ye marīcyādayaḥ putrā mānasāstasya dhīmataḥ
teṣāmayamabhūllokaḥ sarvajñānātmakaḥ purā //

tato 'sṛjadvāmadevaṃ triśūlavaradhāriṇam
sanatkumāraṃ ca vibhuṃ pūrveṣāmapi pūrvajam //

vāmadevastu bhagavān asṛjanmukhato dvijān
rājanyān asṛjadbāhvor viṭchūdrān ūrupādayoḥ //

vidyuto 'śanimeghāṃśca rohitendradhanūṃṣi ca
chandāṃsi ca sasarjādau parjanyaṃ ca tataḥ param //

tataḥ sādhyagaṇānīśas trinetrānasṛjatpunaḥ
koṭīśca caturaśītiṃ jarāmaraṇavarjitāḥ //

vāmo 'sṛjannamartyāṃs tān brahmaṇā vinivāritaḥ
naivaṃvidhā bhavetsṛṣṭir jarāmaraṇavarjitā //

śubhāśubhātmikā yā tu saiva sṛṣṭiḥ praśasyate
evaṃ sthitaḥ sa tenādau sṛṣṭeḥ sthāṇurato 'bhavat //

svāyambhuvo manurdhīmāṃs tapastaptvā suduścaram
patnīmevāpa rūpāḍhyām anantā nāma nāmataḥ //

priyavratottānapādau manustasyām ajījanat
dharmasya kanyā caturā sūnṛtā nāma bhāminī //

uttānapādāttanayān prāpa mantharagāminī
apasyatim apasyantaṃ kīrtimantaṃ dhruvaṃ tathā //

uttānapādo 'janayat sūnṛtāyāṃ prajāpatiḥ
dhruvo varṣasahasrāṇi trīṇi kṛtvā tapaḥ purā //

divyamāpa tataḥ sthānam acalaṃ brahmaṇo varāt
tameva purataḥ kṛtvā dhruvaṃ saptarṣayaḥ sthitāḥ //

dhanyā nāma manoḥ kanyā dhruvācchiṣṭam ajījanat
agnikanyā tu succhāyā śiṣṭātsā suṣuve sutān //

kṛpaṃ ripuṃ jayaṃ vṛttaṃ vṛkaṃ ca vṛkatejasam
cakṣuṣaṃ brahmadauhitryāṃ vīriṇyāṃ sa ripuṃjayaḥ //

vīraṇasyātmajāyāṃ tu cakṣurmanumajījanat
manur vai rājakanyāyāṃ naḍvalāyāṃ sa cākṣuṣaḥ //

janayāmāsa tanayān daśa śūrānakalmaṣān
ūruḥ pūruḥ śatadyumnas tapasvī satyavāgghaviḥ //

agniṣṭudatirātraśca sudyumnaścāparājitaḥ
abhimanyustu daśamo naḍvalāyām ajāyata //

ūror ajanayat putrān ṣaḍ āgneyī tu suprabhān
agniṃ sumanasaṃ khyātiṃ kratumaṅgirasaṃ gayam //

pitṛkanyā sunīthā tu venamaṅgādajījanat
venamanyāyinaṃ viprā mamanthus tatkarād abhūt
pṛthurnāma mahātejāḥ sa putrau dvāv ajījanat //

antardhānas tu mārīcaṃ śikhaṇḍinyāmajījanat
havirdhānāt ṣaḍ āgneyī dhiṣaṇājanayat sutān
prācīnabarhiṣaṃ sāṅgaṃ yamaṃ śukraṃ balaṃ śubham //

prācīnabarhir bhagavān mahān āsīt prajāpatiḥ
havirdhānāḥ prajās tena bahavaḥ sampravartitāḥ //

savarṇāyāṃ tu sāmudryāṃ daśādhatta sutānprabhuḥ
sarve pracetaso nāma dhanurvedasya pāragāḥ //

tattaporakṣitā vṛkṣā babhur loke samantataḥ
devādeśācca tānagnir adahadravinandana //

somakanyābhavat patnī mārīṣā nāma viśrutā
tebhyastu dakṣamekaṃ sā putram agryam ajījanat //

dakṣādanantaraṃ vṛkṣān auṣadhāni ca sarvaśaḥ
ajījanatsomakanyā nadīṃ candravatīṃ tathā //

somāṃśasya ca tasyāpi dakṣasyāśītikoṭayaḥ
vakṣye tāsāṃ tu vistāraṃ loke yaḥ supratiṣṭhitaḥ //

dvipadaścābhavan kecit kecid bahupadā narāḥ
valīmukhāḥ śaṅkukarṇāḥ karṇaprāvaraṇās tathā //

aśvaṛkṣamukhāḥ kecit kecit siṃhānanāstathā
śvasūkaramukhāḥ kecit keciduṣṭramukhās tathā //

janayāmāsa dharmātmā mlecchānsarvānanekaśaḥ
sa sṛṣṭvā manasā dakṣaḥ striyaḥ paścādajījanat //

dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa
saptaviṃśatiṃ somāya dadau nakṣatrasaṃjñitāḥ
devāsuramanuṣyādi tābhyaḥ sarvamabhūjjagat //