Matsya Purana · Chapter 23

somaḥ pitṝṇāmadhipaḥ kathaṃ śāstraviśārada
tadvaṃśyā ye ca rājāno babhūvuḥ kīrtivardhanāḥ //

ādiṣṭo brahmaṇā pūrvam atriḥ sargavidhau purā
anuttamaṃ nāma tapaḥ sṛṣṭyarthaṃ taptavānprabhuḥ //

yadānandakaraṃ brahma jagatkleśavināśanam
brahmaviṣṇvarkarudrāṇām abhyantaramatīndriyam //

śāntikṛc chāntamanasas tadantarnayane sthitam
māhātmyāttapasā viprāḥ paramānandakārakam //

yasmādumāpatiḥ sārdham umayā tamadhiṣṭhitaḥ
taṃ dṛṣṭvā cāṣṭamāṃśena tasmātsomo 'bhavacchiśuḥ //

adhaḥ susrāva netrābhyāṃ dhāma taccāmbusambhavam
dīpayanviśvamakhilaṃ jyotsnayā sacarācaram //

taddiśo jagṛhurdhāma strīrūpeṇa sutecchayā
garbho bhūtvodare tāsām āsthito 'bdaśatatrayam //

āśāstaṃ mumucurgarbham aśaktā dhāraṇe tataḥ
samādāyātha taṃ garbham ekīkṛtya caturmukhaḥ //

yuvānamakarodbrahmā sarvāyudhadharaṃ naram
syandane 'tha sahasrāśve vedaśaktimaye prabhuḥ //

āropya lokamanayad ātmīyaṃ sa pitāmaha
tatra brahmarṣibhiḥ proktam asmatsvāmī bhavatvayam //

ṛṣibhirdevagandharvair oṣadhībhistathaiva ca
tuṣṭuvuḥ somadevatyair brahmādyā mantrasaṃgrahaiḥ //

stūyamānasya tasyābhūd adhiko dhāmasambhavaḥ
tejovitānādabhavad bhuvi divyauṣadhīgaṇaḥ //

taddīptiradhikā tasmād rātrau bhavati sarvadā
tenauṣadhīśaḥ somo 'bhūd dvijeśaścāpi gadyate //

vedadhāmarasaṃ cāpi yadidaṃ candramaṇḍalam
kṣīyate vardhate caiva śukle kṛṣṇe ca sarvadā //

viṃśatiṃ ca tathā sapta dakṣaḥ prācetaso dadau
rūpalāvaṇyasaṃyuktās tasmai kanyāḥ suvarcasaḥ //

tataḥ padmasahasrāṇāṃ sahasrāṇi daśaiva tu
tapaścacāra śītāṃśur viṣṇudhyānaikatatparaḥ //

tatastuṣṭastu bhagavāṃs tasmai nārāyaṇo hariḥ
varaṃ vṛṇīṣva provāca paramātmā janārdanaḥ //

tato vavre varānsomaḥ śakralokaṃ jayāmyaham
pratyakṣameva bhoktāro bhavantu mama mandire //

rājasūye suragaṇā brahmādyāḥ santu me dvijāḥ
rakṣaḥpālaḥ śivo 'smākam āstāṃ śūladharo haraḥ //

tathetyuktaḥ sa ājahre rājasūyaṃ tu viṣṇunā
hotātrir bhṛguradhvaryur udgātābhūccaturmukhaḥ //

brahmatvamagamattasya upadraṣṭā hariḥ svayam
sadasyāḥ sanakādyāstu rājasūyavidhau smṛtāḥ //

camasādhvaryavastatra viśve devā daśaiva tu
trailokyaṃ dakṣiṇā tena ṛtvigbhyaḥ pratipāditam //

tataḥ samāpte 'vabhṛthe tadrūpālokanecchavaḥ
kāmabāṇābhitaptāṅgyo nava devyaḥ siṣevire //

lakṣmīrnārāyaṇaṃ tyaktvā sinīvālī ca kardamam
dyutirvibhāvasuṃ tadvat tuṣṭirdhātāramavyayam //

prabhā prabhākaraṃ tyaktvā haviṣmantaṃ kuhūḥ svayam
kīrtirjayantaṃ bhartāraṃ vasurmārīcakaśyapam //

dhṛtis tyaktvā pītaṃ nandiṃ somamevābhajaṃstadā
svakīyā iva somo 'pi kāmayāmāsa tāstadā //

evaṃ kṛtāpacārasya tāsāṃ bhartṛgaṇastadā
na śaśākāpacārāya śāpaiḥ śastrādibhiḥ punaḥ //

tathāpyarājata vidhur daśadhā bhāvayandiśaḥ
somaḥ prāpyātha duṣprāpyam aiśvaryamṛṣisaṃskṛtam
saptalokaikanāthatvam avāpa tapasā tadā //

kadācidudyānagatāmapaśyad anekapuṣpābharaṇaiśca śobhitām
bṛhannitambastanabhārakhedāt puṣpasya bhaṅge 'pyatidurbalāṅgīm //

bhāryāṃ ca tāṃ devaguror anaṅga bāṇābhirāmāyatacārunetrām
tārāṃ sa tārādhipatiḥ smarārtaḥ keśeṣu jagrāha viviktabhūmau //

sāpi smarārtā saha tena reme tadrūpakāntyā hṛtamānasena
ciraṃ vihṛtyātha jagāma tārāṃ vidhurgṛhītvā svagṛhaṃ tato 'pi //

na tṛptirāsīcca gṛhe 'pi tasya tārānuraktasya sukhāgameṣu
bṛhaspatis tadvirahāgnidagdhas taddhyānaniṣṭhaikamanā babhūva //

śaśāka śāpaṃ na ca dātum asmai na mantraśastrāgniviṣairaśeṣaiḥ
tasyāpakartuṃ vividhairupāyair naivābhicārairapi vāgadhīśaḥ //

sa yācayāmāsa tatastu dainyāt somaṃ svabhāryārthamanaṅgataptaḥ
sa yācyamāno 'pi dadau na tārāṃ bṛhaspatestatsukhapāśabaddhaḥ //

maheśvareṇātha caturmukheṇa sādhyair marudbhiḥ saha lokapālaiḥ
dadau yadā tāṃ na kathaṃcid indus tadā śivaḥ krodhaparo babhūva //

yo vāmadevaḥ prathitaḥ pṛthivyām anekarudrārcitapādapadmaḥ
tataḥ saśiṣyo giriśaḥ pinākī bṛhaspatisnehavaśānubaddhaḥ //

dhanurgṛhītvājagavaṃ purārir jagāma bhūteśvarasiddhajuṣṭaḥ
yuddhāya somena viśeṣadīpta tṛtīyanetrānalabhīmavaktraḥ //

sahaiva jagmuśca gaṇeśakādyā viṃśaccatuḥṣaṣṭigaṇāstrayuktāḥ
yakṣeśvaraḥ koṭiśatair anekair yuto 'nvagāt syandanasaṃsthitānām //

vetālayakṣoragakiṃnarāṇāṃ padmena caikena tathārbudena
lakṣais tribhir dvādaśabhī rathānāṃ somo 'pyagāttatra vivṛddhamanyuḥ //

nakṣatradaityāsurasainyayuktaḥ śanaiścarāṅgārakavṛddhatejāḥ
jagmurbhayaṃ sapta tathaiva lokāś cacāla bhūr dvīpasamudragarbhā //

sa somamevābhyagamatpinākī gṛhītadīptāstraviśālavahniḥ
athābhavad bhīṣaṇabhīmasena sainyadvayasyāpi mahāhavo 'sau //

aśeṣasattvakṣayakṛtpravṛddhas tīkṣṇāyudhāstrajvalanaikarūpaḥ
śastrairathānyonyamaśeṣasainyaṃ dvayorjagāma kṣayamugratīkṣṇaiḥ //

patanti śastrāṇi tathojjvalāni svarbhūmipātālamatho dahanti
rudraḥ kopādbrahmaśīrṣaṃ mumoca somo 'pi somāstramamoghavīryam //

tayornipātena samudrabhūmyor athāntarikṣasya ca bhītirāsīt
tadastrayugmaṃ jagatāṃ kṣayāya pravṛddhamālokya pitāmaho 'pi //

antaḥ praviśyātha kathaṃ kathaṃcin nivārayāmāsa suraiḥ sahaiva
akāraṇaṃ kiṃ kṣayakṛjjanānāṃ soma tvayāpīttham akāri kāryam //

yasmātparastrīharaṇāya soma tvayā kṛtaṃ yuddhamatīva bhīmam
pāpagrahastvaṃ bhavitā janeṣu śānto 'pyalaṃ nūnamatho sitānte
bhāryāmimāmarpaya vākpatestvaṃ na cāvamāno 'sti parasvahāre //

tatheti covāca himāṃśumālī yuddhād apākrāmadataḥ praśāntaḥ
bṛhaspatiḥ svāmapagṛhya tārāṃ hṛṣṭo jagāma svagṛhaṃ sarudraḥ //