Matsya Purana · Chapter 2
evamukto manustena papraccha madhusūdanam
bhagavankiyadbhirvarṣair bhaviṣyatyantarakṣayaḥ //
sattvāni ca kathaṃ nātha rakṣiṣye madhusūdana
tvayā saha punaryogaḥ kathaṃ vā bhavitā mama //
adyaprabhṛtyanāvṛṣṭir bhaviṣyati mahītale
yāvadvarṣaśataṃ sāgraṃ durbhikṣam aśubhāvaham //
tato 'lpasattvakṣayadā raśmayaḥ sapta dāruṇāḥ
saptasapterbhaviṣyanti prataptāṅgāravarṣiṇaḥ //
aurvānalo 'pi vikṛtiṃ gamiṣyati yugakṣaye
viṣāgniścāpi pātālāt saṃkarṣaṇamukhacyutaḥ
bhavasyāpi lalāṭotthas tṛtīyanayanānalaḥ //
trijagannirdahan kṣobhaṃ sameṣyati mahāmune
evaṃ dagdhā mahī sarvā yadā syādbhasmasaṃnibhā //
ākāśamūṣmaṇā taptaṃ bhaviṣyati paraṃtapa
tataḥ sadevanakṣatraṃ jagadyāsyati saṃkṣayam //
saṃvarto bhīmanādaśca droṇaścaṇḍo balāhakaḥ
vidyutpatākaḥ śoṇastu saptaite layavāridāḥ //
agniprasvedasambhūtāḥ plāvayiṣyanti medinīm
samudrāḥ kṣobhamāgatya caikatvena vyavasthitāḥ //
etadekārṇavaṃ sarvaṃ kariṣyanti jagattrayam
vedanāvamimāṃ gṛhya sattvabījāni sarvaśaḥ //
āropya rajjuyogena matpradattena suvrata
saṃyamya nāvaṃ macchṛṅge matsyabhāvābhirakṣitaḥ //
ekaḥ sthāsyasi deveṣu dagdheṣvapi paraṃtapa
somasūryāvahaṃ brahmā caturlokasamanvitaḥ //
narmadā ca nadī puṇyā mārkaṇḍeyo mahānṛṣiḥ
bhavo vedāḥ purāṇāni vidyābhiḥ sarvatovṛtam //
tvayā sārdhamidaṃ viśvaṃ sthāsyatyantarasaṃkṣaye
evamekārṇave jāte cākṣuṣāntarasaṃkṣaye //
vedānpravartayiṣyāmi tvatsargādau mahīpate
evamuktvā sa bhagavāṃs tatraivāntaradhīyata //
manur apyāsthito yogaṃ vāsudevaprasādajam
abhyasan yāvad ābhūta samplavaṃ pūrvasūcitam //
kāle yathokte saṃjāte vāsudevamukhodgate
śṛṅgī prādurbabhūvātha matsyarūpī janārdanaḥ //
bhujaṃgo rajjurūpeṇa manoḥ pārśvamupāgamat
bhūtānsarvānsamākṛṣya yogenāropya dharmavit //
bhujaṃgarajjvā matsyasya śṛṅge nāvamayojayat
uparyupasthitastasyāḥ praṇipatya janārdanam //
ābhūtasamplave tasminn atīte yogaśāyinā
pṛṣṭena manunā proktaṃ purāṇaṃ matsyarūpiṇā
tadidānīṃ pravakṣyāmi śṛṇudhvamṛṣisattamāḥ //
yadbhavadbhiḥ purā pṛṣṭaḥ sṛṣṭyādikamahaṃ dvijāḥ
tad evaikārṇave tasmin manuḥ papraccha keśavam //
utpattiṃ pralayaṃ caiva vaṃśānmanvantarāṇi ca
vaṃśyānucaritaṃ caiva bhuvanasya ca vistaram //
dānadharmavidhiṃ caiva śrāddhakalpaṃ ca śāśvatam
varṇāśramavibhāgaṃ ca tatheṣṭāpūrtasaṃjñitam //
devatānāṃ pratiṣṭhādi yaccānyadvidyate bhuvi
tatsarvaṃ vistareṇa tvaṃ dharmaṃ vyākhyātumarhasi //
mahāpralayakālānta etadāsīttamomayam
prasuptamiva cātarkyam aprajñātamalakṣaṇam //
avijñeyamavijñātaṃ jagat sthāsnu cariṣṇu ca
tataḥ svayambhūr avyaktaḥ prabhavaḥ puṇyakarmaṇām //
vyañjayannetadakhilaṃ prādurāsīt tamonudaḥ
yo 'tīndriyaḥ paro vyaktād aṇur jyāyān sanātanaḥ
nārāyaṇa iti khyātaḥ sa ekaḥ svayam udbabhau //
yaḥ śarīrād abhidhyāya sisṛkṣurvividhaṃ jagat
apa eva sasarjādau tāsu vīryam avāsṛjat //
tadevāṇḍaṃ samabhavad dhemarūpyamayaṃ mahat
saṃvatsarasahasreṇa sūryāyutasamaprabham //
praviśyāntarmahātejāḥ svayam evātmasambhavaḥ
prabhāvād api tadvyāptyā viṣṇutvam agamat punaḥ //
tadantarbhagavāneṣa sūryaḥ samabhavatpurā
ādityaścādibhūtatvād brahmā brahma paṭhann abhūt //
divaṃ bhūmiṃ samakarot tadaṇḍaśakaladvayam
sa cākaroddiśaḥ sarvā madhye vyoma ca śāśvatam //
jarāyurmerumukhyāś ca śailās tasyābhavaṃs tadā /
yad aulbaṃ tad abhūn meghas taḍitsaṅghātamaṇḍalam //
nadyo 'ṇḍanāmnaḥ saṃbhūtāḥ pitaro manavas tathā
sapta ye 'mī samudrāś ca te 'pi cāntarjalodbhavāḥ
lavaṇekṣusurādyāś ca nānāratnasamanvitāḥ //
sa sisṛkṣur abhūd devaḥ prajāpatir arindama
tattejasaś ca tatraiṣa mārtaṇḍaḥ samajāyata //
mṛte 'ṇḍe jāyate yasmān mārtaṇḍas tena saṃsmṛtaḥ
rajoguṇamayaṃ yattad rūpaṃ tasya mahātmanaḥ
caturmukhaḥ sa bhagavān abhūl lokapitāmahaḥ //
yena sṛṣṭaṃ jagat sarvaṃ sadevāsuramānuṣam
tamavehi rajorūpaṃ mahat sattvam udāhṛtam //
Original text: Matsyapurāṇa, 1-176 · Edition: Calcutta: Caukhamba Vidyabhavan, 1954. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0