Matsya Purana · Chapter 1

pātālādutpatiṣṇor makaravasatayo yasya pucchābhighātād ūrdhvaṃ brahmāṇḍakhaṇḍavyatikaravihitavyatyayenāpatanti
viṣṇormatsyāvatāre sakalavasumatīmaṇḍalaṃ vyaśnuvānās tasyāsyodīritānāṃ dhvanir apaharatād aśriyaṃ vaḥ śrutīnām //

nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam
devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet //

ajo 'pi yaḥ kriyāyogān nārāyaṇa iti smṛtaḥ
triguṇāya trivedāya namas tasmai svayambhuve //

sūtamekāgramāsīnaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ
munayo dīrghasattrānte papracchur dīrghasaṃhitām //

pravṛttāsu purāṇīṣu dharmyāsu lalitāsu ca
kathāsu śaunakādyās tu abhinandya muhurmuhuḥ //

kathitāni purāṇāni yānyasmākaṃ tvayānagha
tānyevāmṛtakalpāni śrotum icchāmahe punaḥ //

kathaṃ sasarja bhagavaṃl lokanāthaścarācaram
kasmācca bhagavān viṣṇur matsyarūpatvam āśritaḥ //

bhairavatvaṃ bhavasyāpi purāritvaṃ ca kena hi
kasya hetoḥ kapālitvaṃ jagāma vṛṣabhadhvajaḥ //

sarvam etat samācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt
tvadvākyenāmṛtasyeva na tṛptiriha jāyate //

puṇyaṃ pavitram āyuṣyam idānīṃ śṛṇuta dvijāḥ
mātsyaṃ purāṇamakhilaṃ yajjagāda gadādharaḥ //

purā rājā manur nāma cīrṇavān vipulaṃ tapaḥ
putre rājyaṃ samāropya kṣamāvān ravinandanaḥ //

malayasyaikadeśe tu sarvātmaguṇasaṃyutaḥ
samaduḥkhasukho vīraḥ prāptavān yogam uttamam //

babhūva varadaś cāsya varṣāyutaśate gate
varaṃ vṛṇīṣva provāca prītaḥ sa kamalāsanaḥ //

evamukto 'bravīd rājā praṇamya sa pitāmaham
ekam evāham icchāmi tvatto varamanuttamam //

bhūtagrāmasya sarvasya sthāvarasya carasya ca
bhaveyaṃ rakṣaṇāyālaṃ pralaye samupasthite //

evamastviti viśvātmā tatraivāntaradhīyata
puṣpavṛṣṭiḥ sumahatī khātpapāta surārpitā //

kadācidāśrame tasya kurvataḥ pitṛtarpaṇam
papāta pāṇyor upari śapharī jalasaṃyutā //

dṛṣṭvā tacchapharīrūpaṃ sa dayālurmahīpatiḥ
rakṣaṇāyākarodyatnaṃ sa tasminkarakodare //

ahorātreṇa caikena ṣoḍaśāṅgulavistṛtaḥ
so 'bhavanmatsyarūpeṇa pāhi pāhīti cābravīt //

sa tamādāya maṇike prākṣipajjalacāriṇam
tatrāpi caikarātreṇa hastatrayam avardhata //

punaḥ prāhārtanādena sahasrakiraṇātmajam
sa matsyaḥ pāhi pāhīti tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ //

tataḥ sa kūpe taṃ matsyaṃ prāhiṇod ravinandanaḥ
yadā na māti tatrāpi kūpe matsyaḥ sarovare //

kṣipto 'sau pṛthutāmāgāt punar yojanasaṃmitām
tatrāpyāha punar dīnaḥ pāhi pāhi nṛpottama //

tataḥ sa manunā kṣipto gaṅgāyāmapyavardhata
yadā tadā samudre taṃ prākṣipanmedinīpatiḥ //

yadā samudramakhilaṃ vyāpyāsau samupasthitaḥ
tadā prāha manurbhītaḥ ko 'pi tvamasureśvaraḥ //

athavā vāsudevastvam anya īdṛkkathaṃ bhavet
yojanāyutaviṃśatyā kasya tulyaṃ bhavedvapuḥ //

jñātastvaṃ matsyarūpeṇa māṃ khedayasi keśava
hṛṣīkeśa jagannātha jagaddhāma namo 'stu te //

evamuktaḥ sa bhagavān matsyarūpī janārdanaḥ
sādhu sādhviti covāca samyagjñātas tvayānagha //

acireṇaiva kālena medinī medinīpate
bhaviṣyati jale magnā saśailavanakānanā //

naur iyaṃ sarvadevānāṃ nikāyena vinirmitā
mahājīvanikāyasya rakṣaṇārthaṃ mahīpate //

svedāṇḍajodbhido ye vai ye ca jīvā jarāyujāḥ
asyāṃ nidhāya sarvāṃs tān anāthān pāhi suvrata //

yugāntavātābhihatā yadā bhavati naur nṛpa
śṛṅge 'sminmama rājendra tademāṃ saṃyamiṣyasi //

tato layānte sarvasya sthāvarasya carasya ca
prajāpatistvaṃ bhavitā jagataḥ pṛthivīpate //

evaṃ kṛtayugasyādau sarvajño dhṛtimānnṛpaḥ
manvantarādhipaścāpi devapūjyo bhaviṣyasi //