Matsya Purana · Chapter 139

tārakākhye hate yuddhe utsārya pramathānmayaḥ
uvāca dānavānbhūyo bhūyaḥ sa tu bhayāvṛtān //

bho 'surendrādhunā sarve nibodhadhvaṃ prabhāṣitam
yatkartavyaṃ mayā caiva yuṣmābhiśca mahābalaiḥ //

puṣyaṃ sameṣyate kāle candraścandranibhānanāḥ
yadaikaṃ tripuraṃ sarvaṃ kṣaṇamekaṃ bhaviṣyati //

kurudhvaṃ nirbhayāḥ kāle kokilāśaṃsitena ca
sa kālaḥ puṣyayogasya purasya ca mayā kṛtaḥ //

kāle tasminpure yastu saṃbhāvayati saṃhatim
sa enaṃ kārayeccūrṇaṃ balinaikaiṣuṇā suraḥ //

yo vaḥ prāṇo balaṃ yacca yā ca vo vairitāsurāḥ
tatkṛtvā hṛdaye caiva pālayadhvamidaṃ puram //

maheśvararathaṃ hyekaṃ sarvaprāṇena bhīṣaṇam
vimukhīkurutātyarthaṃ yathā notsṛjate śaram //

tata evaṃ kṛte 'smābhis tripurasyāpi rakṣaṇe
pratīkṣiṣyanti vivaśāḥ puṣyayogaṃ divaukasaḥ //

niśamya tanmayasyaivaṃ dānavāstripurālayāḥ
muhuḥ siṃharutaṃ kṛtvā mayamūcuryamopamāḥ //

prayatnena vayaṃ sarve kurmastava prabhāṣitam
tathā kurmo yathā rudro na mokṣyati pure śaram //

adya yāsyāmaḥ saṃgrāmaṃ tadrudrasya jighāṃsavaḥ
kathayanti diteḥ putrā hṛṣṭā bhinnatanūruhāḥ //

kalpaṃ sthāsyati vā khasthaṃ tripuraṃ śāśvataṃ dhruvam
adānavaṃ vā bhavitā nārāyaṇapadatrayam //

vayaṃ na dharmaṃ hāsyāmo yasminyokṣyasi no bhavān
adaivatam adaityaṃ vā lokaṃ drakṣyanti mānavāḥ //

iti saṃmantrya hṛṣṭāste purāntarvibudhārayaḥ
pradoṣe muditā bhūtvā cerurmanmathacāratām //

muhurmuktodayo bhrānta udayāgraṃ mahāmaṇiḥ
tamāṃsyutsārya bhagavāṃś candro jṛmbhati so 'mbaram //

kumudālaṃkṛte haṃso yathā sarasi vistṛte
siṃho yathā copaviṣṭo vaiḍūryaśikhare mahān //

viṣṇoryathā ca vistīrṇe hāraścorasi saṃsthitaḥ
tathāvagāḍhe nabhasi candro 'trinayanodbhavaḥ
bhrājate bhrājayaṃl lokān sṛjañjyotsnārasaṃ balāt //

śītāṃśāvudite candre jyotsnāpūrṇe pure 'surāḥ
pradoṣe lalitaṃ cakrur gṛhamātmānameva ca //

rathyāsu rājamārgeṣu prāsādeṣu gṛheṣu ca
dīpāścampakapuṣpābhā nālpasnehapradīpitāḥ //

tadā maṭheṣu te dīpāḥ snehapūrṇāḥ pradīpitāḥ
gṛhāṇi vasumantyeṣāṃ sarvaratnamayāni ca
jvalato 'dīpayandīpāṃś candrodaya iva grahāḥ //

candrāṃśubhirbhāsamānam antardīpaiḥ sudīpitam
upadravaiḥ kulamiva pīyate tripure tamaḥ //

tasminpure vai taruṇapradoṣe candrāṭṭahāse taruṇapradoṣe
ratyarthino vai danujā gṛheṣu sahāṅganābhiḥ suciraṃ viremuḥ //

vinoditā ye tu vṛṣadhvajasya pañceṣavaste makaradhvajena
tatrāsureṣvāsurapuṃgaveṣu svāṅgāṅganāḥ svedayutā babhūvuḥ //

kalapralāpeṣu ca dānavīnāṃ vīṇāpralāpeṣu ca mūrchiteṣu
mattapralāpeṣu ca kokilānāṃ sacāpabāṇo madano mamantha //

tamāṃsi naiśāni drutaṃ nihatya jyotsnāvitānena jagadvitatya
khe rohiṇīṃ tāṃ ca priyāṃ sametya candraḥ prabhābhiḥ kurute 'dhirājyam //

sthitvaiva kāntasya tu pādamūle kācidvarastrī svakapolamūle
viśeṣakaṃ cārutaraṃ karoti tenānanaṃ svaṃ samalaṃkaroti //

dṛṣṭvānanaṃ maṇḍaladarpaṇasthaṃ mahāprabhā me mukhajeti japtvā
smṛtvā varāṅgī ramaṇeritāni tenaiva bhāvena ratīmavāpa //

romāñcitairgātravarairyuvabhyo ratānurāgād ramaṇena cānyāḥ
svayaṃ drutaṃ yānti madābhibhūtāḥ kṣapā yathā cārkadināvasāne //

pepīyate cātirasānuviddhā vimārgitānyā ca priyaṃ prasannā
kācitpriyasyāticirātprasannā āsītpralāpeṣu ca samprasannā //

gośīrṣayuktairharicandanaiśca paṅkāṅkitākṣī ca varāsurīṇām
manojñarūpā rucirā babhūvuḥ pūrṇāmṛtasyeva suvarṇakumbhāḥ //

kṣatādharoṣṭhā drutadoṣaraktā lalanti daityā dayitāsu raktāḥ
tantrīpralāpāstripureṣu raktāḥ strīṇāṃ pralāpeṣu punarviraktāḥ //

kvacitpravṛttaṃ madhurābhigānaṃ kāmasya bāṇaiḥ sukṛtaṃ nidhānam
āpānabhūmīṣu sukhaprameyaṃ geyaṃ pravṛttaṃ tvatha sādhayanti //

geyaṃ pravṛttaṃ tvatha śodhayanti kecitpriyāṃ tatra ca sādhayanti
kecitpriyāṃ samprati bodhayanti saṃbudhya saṃbudhya ca rāmayanti //

dhūtaprasūnaprabhavaḥ subandhaḥ sūrye gate vai tripure babhūva
samarmaro nūpuramekhalānāṃ śabdaśca saṃbādhati kokilānām //

priyāvagūḍhā dayitopagūḍhā kācitprarūḍhāṅgaruhāpi nārī
sucārubāṣpāṅkurapallavānāṃ navāmbusiktā iva bhūmirāsīt //

śaśāṅkapādairupaśobhiteṣu prāsādavaryeṣu varāṅganānām
mādhuryabhūtābharaṇā mahāntaḥ svanā babhūvurmadaneṣu tulyāḥ //

pānena khinnā dayitātivelaṃ kapolamājighrasi kiṃ mamedam
āroha me śroṇimimāṃ viśālāṃ pīnonnatāṃ kāñcanamekhalāḍhyām //

rathyāsu candrodayabhāsitāsu surendramārgeṣu ca vistṛteṣu
daityāṅganā yūthagatā vibhānti tārā yathā candramaso divānte //

aṭṭāṭṭahāseṣu ca cāmareṣu preṅkhāsu cānyā madalolabhāvāt
saṃdolayante kalasamprahāsāḥ provāca kāñcī guṇasūkṣmanādā //

amlānamālānvitasundarīṇāṃ paryāya eṣo 'sti ca harṣitānām
śrūyanti vācaḥ kaladhautakalpā vāpīṣu cānye kalahaṃsaśabdāḥ //

kāñcīkalāpaśca sahāṅgarāgaḥ preṅkhāsu tadrāgakṛtāśca bhāvāḥ
chindanti tāsāmasurāṅganānāṃ priyālayān manmathamārgaṇānām //

citrāmbaraścoddhṛtakeśapāśaḥ saṃdolyamānaḥ śuśubhe 'surīṇām
sucāruveśābharaṇairupetas tārāgaṇair jyotirivāsa candraḥ //

saṃdolanād ucchvasitaiśchinnasūtraiḥ kāñcībhraṣṭairmaṇibhirviprakīrṇaiḥ
dolābhūmistairvicitrā vibhāti candrasya pārśvopagatair vicitrā //

sacandrike sopavane pradoṣe ruteṣu vṛndeṣu ca kokilānām
śaravyayaṃ prāpya pure 'surāṇāṃ prakṣīṇabāṇo madanaścacāra //

iti tatra pure 'maradviṣāṇāṃ sapadi hi paścimakaumudī tadāsīt /
raṇaśirasi parābhaviṣyatāṃ vai bhavaturagaiḥ kṛtasaṃkṣayā arīṇām //

candro 'tha kundakusumākarahāravarṇo jyotsnāvitānarahito 'bhrasamānavarṇaḥ
vichāyatāṃ hi samupetya na bhāti tadvad bhāgyakṣaye dhanapatiśca naro vivarṇaḥ //

candraprabhāmaruṇasārathinābhibhūya saṃtaptakāñcanarathāṅgasamānabimbaḥ
sthitvodayāgramukuṭe bahureva sūryo bhātyambare timiratoyavahāṃ tariṣyan //