Matsya Purana · Chapter 127

tārāgrahāṇāṃ vakṣyāmi svarbhānostu rathaṃ punaḥ
atha tejomayaḥ śubhraḥ somaputrasya vai rathaḥ //

yukto hayaiḥ piśaṅgastu daśabhir vātaraṃhasaiḥ
śvetaḥ piśaṅgaḥ sāraṅgo nīlaḥ śyāmo vilohitaḥ //

śvetaśca haritaścaiva pṛṣato vṛṣṇireva ca
daśabhistu mahābhāgair uttamairvātasambhavaiḥ //

tato bhaumarathaścāpi aṣṭāṅgaḥ kāñcanaḥ smṛtaḥ
aṣṭabhir lohitairaśvaiḥ sadhvajair agnisambhavaiḥ
sarpate 'sau kumāro vai ṛjuvakrānuvakragaḥ //

ataścāṅgiraso vidvān devācāryo bṛhaspatiḥ
gaurāśvena tu raukmeṇa syandanena visarpati //

yuktenāṣṭābhiraśvaiśca dhvajairagnisamudbhavaiḥ
abdaṃ vasati yo rāśau svadiśaṃ tena gacchati //

yuktenāṣṭābhir aśvaiśca sadhvajairagnisaṃnibhaiḥ
rathena kṣipravegeṇa bhārgavastena gacchati //

tataḥ śanaiścaro 'pyaśvaiḥ sabalair vātaraṃhasaiḥ
kārṣṇāyasaṃ samāruhya syandanaṃ yātyasau śaniḥ //

svarbhānostu yathāṣṭāśvāḥ kṛṣṇā vai vātaraṃhasaḥ
rathaṃ tamomayaṃ tasya vahanti sma sudaṃśitāḥ //

ādityanilayo rāhuḥ somaṃ gacchati parvasu
ādityameti somācca tamaso 'nteṣu parvasu //

tataḥ ketumatastvaśvā aṣṭau te vātaraṃhasaḥ
palāladhūmavarṇābhāḥ kṣāmadehāḥ sudāruṇāḥ //

ete vāhā grahāṇāṃ vai mayā proktā rathaiḥ saha
sarve dhruve nibaddhāste nibaddhā vātaraśmibhiḥ //

ete vai bhrāmyamāṇāste yathāyogaṃ vahanti vai
vāya yābhiradṛśyābhiḥ prabaddhā vātaraśmibhiḥ //

paribhramanti tadbaddhāś candrasūryagrahā divi
yāvattamanuparyeti dhruvaṃ ca jyotiṣāṃ gaṇaḥ //

yathā nadyudake nostu udakena sahohyate
tathā devagṛhāṇi syur uhyante vātaraṃhasā
tasmādyāni pragṛhyante vyomni devagṛhā iti //

yāvatyaścaiva tārāḥ syus tāvanto 'sya marīcayaḥ
sarvā dhruvanibaddhāstā bhramantyo bhrāmayanti ca //

tailapīḍaṃ yathā cakraṃ bhramate bhrāmayanti vai
tathā bhramanti jyotīṃṣi vātabaddhāni sarvaśaḥ //

alātacakravadyānti vātacakreritāni tu
yasmātpravahate tāni pravahastena sa smṛtaḥ //

evaṃ dhruve niyukto 'sau bhramate jyotiṣāṃ gaṇaḥ
eṣa tārāmayaḥ proktaḥ śiśumāre dhruvo divi //

yadahnā kurute pāpaṃ taṃ dṛṣṭvā niśi muñcati
śiśumāraśarīrasthā yāvatyastārakāstu tāḥ //

varṣāṇi dṛṣṭvā jīveta tāvadevādhikāni tu
śiśumārākṛtiṃ jñātvā pravibhāgena sarvaśaḥ //

uttānapādastasyātha vijñeyaḥ sottaro hanuḥ
yajño 'dharastu vijñeyo dharmo mūrdhānamāśritaḥ //

hṛdi nārāyaṇaḥ sādhyā aśvinau pūrvapādayoḥ
varuṇaścāryamā caiva paścime tasya sakthinī //

śiśne saṃvatsaro jñeyo mitraścāpānamāśritaḥ
pucche 'gniśca mahendraśca marīciḥ kaśyapo dhruvaḥ //

eṣa tārāmayaḥ stambho nāstameti na vodayam
nakṣatracandrasūryāśca grahāstārāgaṇaiḥ saha //

tanmukhābhimukhāḥ sarve cakrabhūtā divi sthitāḥ
dhruveṇādhiṣṭhitāścaiva dhruvameva pradakṣiṇam //

pariyānti suraśreṣṭhaṃ meḍhībhūtaṃ dhruvaṃ divi
āgnīdhrakāśyapānāṃ tu teṣāṃ sa paramo dhruvaḥ //

eka eva bhramatyeṣa merorantaramūrdhani
jyotiṣāṃ cakramādāya ākarṣaṃstamadhomukhaḥ
merumālokayanneva pratiyāti pradakṣiṇam //