Markandeya Purana · Chapter 55

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe bhuvanakośaṭhajambūdvīpavarṇanaṃ' nāma catuḥ pañcāśo 'dhyāya
pañcapañcāśo 'dhyāyaḥ- 55
mārkaṇḍeya uvāca
śaileṣu mandārādyeṣu caturṣvapi dvijottama /
vānani yāni catvāri sarāṃsi ca nibodha me

pūrvaṃ caitrarathaṃ nāma dakṣiṇe nandanaṃ vanam /
vaibhrājaṃ paścime śaile sāvitraṃ cottarācale

aruṇodaṃ saraḥ pūrvaṃ mānasaṃ dakṣiṇe tathā /
śītodaṃ paścime merormahābhadraṃ tathottare

śītārtaścakramuñjaśca kulīro 'tha sukaṅkavān /
maṇiśailo 'tha vṛṣavān mahānīlo bhavācalaḥ

sūbindurmandaro veṇustāmaso niṣadhastathā /
devaśailaśca pūrveṇa mandarasya mahācalaḥ

trikaṭaśikharādriśca kaliṅgo 'tha pataṅgakaḥ /
rucakaḥ sānumāṃścādristāmrako 'tha viśākhavān

śvetodaraḥ samūlaśca vasudhāraśca ratnavān /
ekaśṛṅgo mahāśailo rājaśālaḥ pipāṭhakaḥ

pañcaśailo 'tha kailāso himavāṃścācalottamaḥ /
ityete dakṣiṇe pārśve meroḥ proktā mahācalāḥ

surakṣaḥ śiśirākṣaśca vaiduryaḥ kapilastathā /
piñjaro 'tha mahābhadraḥ surasaḥ piṅgalo madhuḥ

añjanaḥ kukkuṭaḥ kṛṣṇaḥ pāṇḍaraścālottamaḥ /
sahasraśikharaścādriḥ pāriyātraḥ saśṛṅgavān

paścimena tathā merorviskambhāt paścimādvahiḥ /
ete 'calāḥ samākhyātāḥ śṛṇuṣvanyāṃstathottarān

śaṅkhakūṭo 'tha vṛṣabho haṃsanābhastathācalaḥ /
kapilendrastathā śailaḥ sānumān nīla eva ca

svarṇaśṛṅgī śātaśṛṅgī puṣpako meghaparvataḥ /
virajākṣo varāhādrirmayūro jārudhistathā

ityete kathitā brahman ! meroruttarato nagāḥ /
eteṣāṃ parvatānāntu drauṇyo 'tīva manoharāḥ

vanairamalapānīyaiḥ sarobhirupaśobhitāḥ /
tāsu puṇyakṛtāṃ janma manuṣyāṇāṃ dvijottama

ete bhaumā dvijaśreṣṭha ! svargāḥ svargaguṇādhikāḥ /
na tāsu puṇyapāpānāmapūrvāṇāmupārjanam

puṇyopabhogā evoktā devānāmapi tāsvapi /
śītāntādyeṣu caitaṣu śaileṣu dvijasattama

vidyādharāṇāṃ yakṣāṇāṃ kinnaroragarakṣasām /
devānāñca mahāvāsā gandharvāṇāṃ ca śobhanāḥ

mahāpuṇyā manojñaiśca sadaivopavanairyutāḥ /
sarāṃsi ca manojñāni sarvartusukhado 'nilaḥ

na caiteṣu manuṣyāṇāṃ vaimanasyāni kutracit /
tadevaṃ pārthivaṃ padmaṃ catuṣpatraṃ mayoditam

bhadrāścabhāratādyāni patrāṇyasya caturdiśam /
bhārataṃ nāma yadvarṣaṃ dakṣiṇena mayoditam

tat karmabhūmirnānyatra saṃprāptiḥ puṇyapāpayoḥ /
etat pradhānaṃ vijñeyaṃ yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam

tasmāt svargāpavargau ca mānuṣyanārakāvapi /
tiryaktvamathavāpyanyat naraḥ prāpnoti vai dvija