Language

ENहिગુ
Scripture Library

Markandeya Purana · Chapter 39

39.27

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe pitāputrasaṃvāde praśnādhyāyo nāmāṣṭatriṃśo 'dhyāyaḥ
ÉéÉåßÑ/
yuñjataśca sadā yogaṃ yādṛgvihitamāsanam

39.28

padmamardhāsanañcāpi tathā svastikamāsanam /
āsthāya yogaṃ yuñjīta kṛtvā ca praṇavaṃ hṛdi

39.29

samaḥ samāsano bhūtvā saṃhṛtya caraṇāvubhau /
saṃvṛtāsyastathaivorū samyagviṣṭabhya cāgrataḥ

39.30

pārṣṇibhyāṃ liṅgavṛṣaṇāvaspṛśan prayataḥ sthitaḥ /
kiñcidunnāmitaśirā dantairdantānna saṃspṛśet

39.31

sampaśyan nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan /
rajasā tamaso vṛttiṃ sattvena rajasastathā

39.32

sañchādya nirmale sattve sthito yuñjīta yogavit /
indriyāṇīndriyārthebhyaḥ prāṇādīnmana eva ca

39.33

nigṛhya samavāyena pratyāhāramupakramet /
yastu pratyāharetkāmāna sarvāṅgānīva kacchapaḥ

39.34

sadātmaratirekasthaḥ vaśyatyātmānamātmani /
sa bāhyābhyantaraṃ śaucaṃ niṣpādyākaṇṭhanābhitaḥ

39.35

pūrayitvā budho dehaṃ pratyāhāramupakramet /
prāṇāyāmā daśa dvau ca dhāraṇā sābhidhīyate

39.36

dve dhāraṇe smṛte yoge yogibhistattvadṛṣṭibhiḥ /
tathā vai yogayuktasya yogino niyatātmanaḥ

39.37

sarve doṣāḥ praṇaśyanti svasthaścaivopajāyate /
vīkṣate ca paraṃ brahma prākṛtāṃśca guṇān pṛthak

39.38

vyomādiparamāṇūṃśca tathātmānamakalmaṣam /
itthaṃ yogī yatāhāraḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ

39.39

jitāṃ jitāṃ śanairbhūmimāroheta yathā gṛham /
doṣān vyādhīṃstathā mohamākrāntā bhūranirjitā

39.40

vivardhayati nārohettasmād bhūmimanirjitām /
prāṇānāmupasaṃrodhāt prāṇāyāma iti smṛtaḥ

39.41

dhāraṇetyucyate ceyaṃ dhāryate yanmano yathā /
śabdādibhyaḥ pravṛttāni yadakṣāṇi yatātmabhiḥ

39.42

pratyāhriyante yogena pratyāhārastataḥ smṛtaḥ /
upāyaścātra kathito yogibhiḥ paramarṣibhiḥ

39.43

yena vyādhyādayo doṣā na jāyante hi yoginaḥ /
yathā toyārthinastoyaṃ yantranālādibhiḥ śanaiḥ

39.44

āpibeyustathā vāyuṃ pibedyogī jitaśramaḥ /
prāṅnābhyāṃ hṛdaye cātra tṛtīye ca tathorasi

39.45

kaṇṭhe mukhe nāsikāgre netrabhrūmadhyamūrdhasu /
kiñca tasmātparasmiṃśca dhāraṇā paramā smṛtā

39.46

daśaitā dhāraṇā prāpya prāprotyakṣarasāmyatām /
nādhmātaḥ kṣudhitaḥ śrānto na ca vyākulacetanaḥ

39.47

yuñjīta yogaṃ rājendra ! yogī siddhyarthamādṛtaḥ /
nātiśīte na coṣṇe vai na dvandve nānilātmake

39.48

kāleṣveteṣu yuñjīta na yogaṃ dhyānatatparaḥ /
saśabdāgnijālabhyāse jīrṇagoṣṭhe catuṣpathe

39.49

śuṣkaparṇacaye nadyāṃ śmaśāne sasarīsṛpe /
sabhaye kūpatīre vā caityavalmīkasañcaye

39.50

deśeṣveteṣu tattvajño yogābhyāsaṃ vivarjayet /
sattvasyānupapattau ca deśakālaṃ vivarjayet

39.51

nāsato darśanaṃ yoge tasmāttatparivarjayet /
deśānetānanādṛtya mūḍhatvādyo yunakti vai

39.52

vighrāya tasya vai doṣā jāyante tannibodha me /
bādhiryaṃ jaḍatā lopaḥ smṛtermūkatvamandhatā

39.53

jvaraśca jāyate sadyastattadajñānayoginaḥ /
pramādādyogino doṣā yadyete syuścikitsitam

39.54

teṣāṃ nāśāya kartavyaṃ yogināṃ tannibodha me /
strigdhāṃ yavāgūmatyuṣṇāṃ bhuktvā tatraiva dhārayet

39.55

vāta-gulmapraśāntyarthamudāvarte tathodare /
yavāgūṃ vāpi pavanaṃ vāyugranthiṃ pratikṣipet

39.56

tadvatkampe mahāśailaṃ sthiraṃ manasi dhārayet /
vighāte vacaso vācaṃ bādhirye śravaṇendriyam

39.57

yathaivāmraphalaṃ dhyāyet tṛṣṇārto rasanendriye /
yasmin yasmin rujā dehe tasmiṃstadupakāriṇīm

39.58

dhārayeddhāraṇāmuṣṇe śītāṃ śīte ca dāhinīm /
kīlaṃ śirasi saṃsthāpya kāṣṭhaṃ kāṣṭhena tāḍayet

39.59

luptasmṛteḥ smṛtiḥ sadyo yoginastena jāyate /
dyāvāpṛthivyau vāyvagrī vyāpināvapi dhārayet

39.60

amānuṣāt sattvajādvā bādhāstvetāścikitsitāḥ /
amānuṣaṃ sattvamantaryoginaṃ praviśedyadi

39.61

vāyvagrīdhāraṇenainaṃ dehasaṃsthaṃ vinirdahet /
evaṃ sarvātmanā rakṣā kāryā yogavidā nṛpa !

39.62

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ śarīraṃ sādhanaṃ yataḥ /
pravṛttilakṣaṇākhyānādyogino vismayāttathā /
vijñānaṃ vilayaṃ yāti tasmād gopyāḥ pravṛttayaḥ

39.63

ālolyamārogyamaniṣṭhuratvaṃ
gandhaḥ śubho mūtrapurīṣamalpam /
kāntiḥ prasādaḥ svarasaumyatā ca
yogapravṛtteḥ prathamaṃ hi cihnam

39.64

anurāgī jano yāti parokṣe guṇakīrtanam /
na babhyati ca sattvāni siddherlakṣaṇamuttamam

39.65

śītoṣṇādibhiratyugrairyasya bādhā na vidyate /
na bhītimeti cānyebhyastasya siddhirupasthitā

Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc