Language

ENहिગુ
Scripture Library

Markandeya Purana · Chapter 40

40.1

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe jaḍopākhyāne yogādhyāyo nāmaikonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
catvāriṃśo 'dhyāyaḥ
dattātreya uvāca
upasargāḥ pravartante dṛṣṭe hyātmani yoginaḥ /
ye tāṃste saṃpravakṣyāmi samāsena nibodha me

40.2

kāmyāḥ kriyāstathā kāmān mānuṣānabhivāñchati /
striyo dānaphalaṃ vidyāṃ māyāṃ kupyaṃ dhanaṃ divam

40.3

devatvamamareśatvaṃ rasāyanacayāḥ kriyāḥ /
marutprapatanaṃ yajñaṃ jalagnyāveśanantathā

40.4

śrāddhānāṃ sarvadānānāṃ phalāni niyamāṃstathā /
tathopavāsāt pūrtācca devatābhyarccanādapi

40.5

tebhyastebhyaśca karmabhya upasṛṣṭo 'bhivāñchati /
cittamitthaṃ vartamānaṃ yatnādyogī nivartayet

40.6

brahmasaṅgimanaḥ kurvannupasargāt pramucyate /
upasargairjitairebhirupasargāstataḥ punaḥ

40.7

yoginaḥ saṃpravartante sāttvarājasatāmasāḥ /
prātibhiḥ śrāvaṇo daivo bhramāvattau tathāparau

40.8

pañcaite yogināṃ yogavighrāya kaṭukodayāḥ /
vedārthāḥ kāvyaśāstrārthā vidyāśilpānyaśeṣataḥ

40.9

pratibhānti yadasyeti prātibhaḥ sa tu yoginaḥ /
śabdārthānākhilān vetti śabdaṃ gṛhṇāti caiva yat

40.10

yojanānāṃ sahasrebhyaḥ śrāvaṇaḥ so 'bhidhīyate /
mamantādvīkṣate cāṣṭau sa yadā devatopamaḥ

40.11

upasargantamapyāhurdaivamunmattavad budhāḥ /
bhrāmyate yannirālambaṃ mano doṣeṇa yoginaḥ

40.12

samastācāravibhrāṃśād bhramaḥ sa parikīrtitaḥ /
āvarta iva toyasya jñānāvarto yadākulaḥ

40.13

nāśayeccittamāvarta upasargaḥ sa ucyate /
etairnāśitayogāstu sakalā devayonayaḥ

40.14

upasargairmahāghorairāvartante punaḥ punaḥ /
prāvṛtya kambalaṃ śuklaṃ yogī tasmānmanomayam

40.15

cintayet paramaṃ brahma kṛtvā tatpravaṇaṃ manaḥ /
yogayuktaḥ sadā yogī laghvāhāro jitendriyaḥ

40.16

sūkṣmāstu dhāraṇāḥ sapta bhūrādyā mūrghni dhārayet /
dharitrīṃ dhārayedyogī tat saukṣmyaṃ pratipadyate

40.17

ātmānaṃ manyate corvoṃ tadgandhañca jahāti saḥ /
yathaivāpsu rasaṃ sūkṣmaṃ tadvadrūpañca tejasi

40.18

sparśaṃ vāyo tathā tadvadvibhratastasya dhāraṇām /
vyomraḥ sūkṣmāṃ pravṛttiñca śabdaṃ tadvajjahāti saḥ

40.19

manasā sarvabhūtānāṃ manasyāviśate yadā /
mānasīṃ dhāraṇāṃ bibhranmanaḥ sūkṣmañca jāyate

40.20

tadvad buddhimaśeṣāṇāṃ sattvānāmetya yogavit /
parityajati samprāpya buddhisaukṣmyamanuttamam

40.21

parityajati sūkṣmāṇi sapta tvetāni yogavit /
samyagvijñāya yo 'larka ! tasyāvṛttirna vidyate

40.22

etāsāṃ dhāraṇānāntu saptānāṃ saukṣmyamātmavān /
dṛṣṭvā dṛṣṭvā tataḥ siddhiṃ tyaktvā tyaktvā parāṃ vrajet

40.23

yasmin yasmiṃśca kurute bhūte rāgaṃ mahīpate /
tasmiṃstasmin samāsaktiṃ saṃprāpya sa vinaśyati

40.24

tasmādviditvā sūkṣmāṇi saṃsaktāni parasparam /
parityajati yo dehī sa paraṃ prāpnuyāt padam

40.25

etānyeva tu sandhāya sapta sūkṣmāṇi pārthiva ! /
bhūtādīnāṃ virāgo 'tra sadbhāvajñasya muktaye

40.26

gandhādiṣu samāsaktiṃ samprāpya sa vinaśyati /
punarāvartate bhūpa ! sa brahmāparamānuṣam

40.27

saptaitā dhāraṇā yogī samatītya yadicchati /
tasmiṃstasmiṃllayaṃ sūkṣme bhūte yāti nareśvara !

40.28

devānāmasurāṇāṃ vā gandharvoragarakṣasām /
deheṣu layamāyāti saṅgaṃ nāproti ca kvacit

40.29

aṇimā laghimā caiva mahimā prāptireva ca /
prākāmyaṃ ca tatheśitvaṃ vaśitvañca tathāparam

40.30

yatrakāmāvasāyitvaṃ guṇānetāṃstathaiśvarān /
prāpnotyaṣṭau naravyāghra ! paraṃ nirvāṇasūcakān

40.31

sūkṣmāt sūkṣmatamo 'ṇīyān śīghratvaṃ laghimā guṇaḥ /
mahimāśeṣapūjyatvāt prāptirnāprāpyamasya yat

40.32

prākāmyamasya vyāpitvādīśitvañceśvaro yataḥ /
vakhitvādvaśimā nāma yoginaḥ saptamo guṇaḥ

40.33

yatrecchāsthānamapyuktaṃ yatrakāmāvasāyitā /
aiśvaryakāraṇairebhiryoginaḥ proktamaṣṭadhā

40.34

muktisaṃsūcakaṃ bhūpa ! paraṃ nirvāṇamātmanaḥ /
tato na jāyate naiva vardhate na vinaśyati

40.35

nāpi kṣayamavāproti pariṇāmaṃ na gacchati /
chedaṃ kledaṃ tathā dāhaṃ śoṣaṃ bhūrādito na ca

40.36

bhūtavargādavāpnoti śabdādyaiḥ hriyate na ca /
na cāsya santi śabdādyāstadbhoktā tairna yujyate

40.37

yathāhi kanakaṃ khaṇḍamapadravyavadagninā /
dagdhadoṣaṃ dvitīyena khaṇḍenaikyaṃ vrajennṛpa

40.38

na viśeṣamavāproti tadvadyogāgninā yatiḥ /
nirdagdhadoṣastenaikyaṃ prayāti brahmaṇā saha

40.39

yathāgniragnau saṃkṣiptaḥ samānatvamanuvrajet /
tadākhyastanmayo bhūto na gṛhyeta viśeṣataḥ

40.40

pareṇa brahmaṇā tadvat prāpyaikyaṃ dagdhakilviṣaḥ /
yogī yāti pṛthagbhāvaṃ na kadācinmahīpate !

40.41

yathā jalaṃ jalenaikyaṃ nikṣiptamupagacchati /
tathātmā sāmyamabhyeti yoginaḥ paramātmani

Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc